Adil Yargılanma Hakkı

Evet, askeri öğrencilikten mezuniyet aşamasındayken olağanüstü hâl kanun hükmünde kararnamesi ile atamanızın iptal edilmesi üzerine açtığınız davanın incelenmeksizin reddedilmesi mahkemeye erişim hakkınızın ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi bu tür uyuşmazlıklarda, mahkemelerin davayı esastan incelemek yerine veya dosyayı yetkili olan Olağanüstü Hâl İşlemleri İnceleme Komisyonuna göndermek yerine doğrudan reddetmesini hukuka aykırı bulmaktadır.

Disiplin cezasına karşı yaptığınız itirazlarda infaz hâkimliğinin ve itiraz mercii olan ağır ceza mahkemesinin duruşma açma talebinizi reddederek sadece dosya üzerinden karar vermesi ve lehinize olan delilleri toplamaması, adil yargılanma hakkı kapsamında değerlendirilen temel güvencelerin ihlali niteliğini taşıyabilir. Yargılamada adaletin tesis edilebilmesi için, hakkınızda düzenlenen tutanaklara ve diğer belgelere karşı iddialarınızı mahkeme önünde sözlü olarak tartışabilme ve güçler dengesini sağlama fırsatına sahip olmanız büyük önem arz eder.

Cezaevinde verilen disiplin cezasının iptaline yönelik infaz hâkimliği kararının savcılık itirazı üzerine ağır ceza mahkemesince yeterli gerekçe gösterilmeden kaldırılması, Anayasa ile güvence altına alınan adil yargılanma hakkı ihlaline yol açar. Mahkemelerin, davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı iddiaları ve itirazları mutlaka ilgili ve yeterli bir gerekçeyle karşılaması gerekmektedir.

Cezaevinde koğuşta oyun kâğıtları bulunması veya iskambil oynanması, ortada kumara ilişkin bahse konmuş herhangi bir menfaat içeren eşya veya delil olmadığı sürece doğrudan kumar oynandığı anlamına gelmez ve sırf bu sebeple verilen disiplin cezaları infaz hâkimliklerince iptal edilebilir. Hâkimlikler, iskambil kâğıtlarının bulunmasını kumar oynandığına dair kesin ve yeterli bir delil olarak görmemekte, oyunun bir menfaat karşılığında oynandığının ispatlanmasını aramaktadır.

Anayasa Mahkemesi, yargılama sürecinde alınan tıbbi bilgi ve belgelerden hareketle uzman tabiplerce hazırlanan raporların tıbbi açıdan doğruluğu veya yanlışlığı hakkında doğrudan bir fikir yürütmez ve derece mahkemelerinin yerine geçerek delilleri yeniden değerlendirmez. Mahkemenin buradaki temel görevi, kişinin adil yargılanma hakkı ile maddi ve manevi varlığına yönelik anayasal güvencelerin devlet tarafından yerine getirilip getirilmediğini denetlemektir.

Mahkemenin size inceleme fırsatı sunmadığı ve içeriğini tam olarak öğrenemediğiniz gizli bir belgeye dayanarak aleyhinize karar vermesi adil yargılanma hakkı ihlaline yol açar. İdarenin mahkemeye güvenlik soruşturması neticesinde elde edilen ve hakkınızda bilgiler içeren gizli ibareli bir belge sunması durumunda, bu belgenin içeriğini öğrenerek savunma yapma imkanınızın sağlanması şarttır.

Güvenlik soruşturması sonucunda elde edilen bilgilerin hangi delillere dayandığı ve hakkınızdaki iddiaların nasıl doğduğu konusunda idare tarafından mahkemeye sunulan bilgi ve belgelere erişerek bunlar hakkında bilgi sahibi olma hakkınız bulunmaktadır. Yargılama sırasında idarenin sunduğu ve terör örgütleriyle irtibatlı veya iltisaklı olduğunuzu iddia eden kodlama bilgilerinin veya gizli ibareli bilgi notlarının sadece mahkeme heyeti tarafından görülmesi yeterli değildir.

Mahkemelerin disiplin cezalarına karşı yapılan itirazları incelerken sadece memur tutanaklarını yeterli bularak sizin esaslı savunmalarınızı hiçbir gerekçe göstermeden reddetmesi hukuka aykırılık teşkil eder. Anayasa Mahkemesi, yargı mercilerinin taraflarca ileri sürülen ve davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki iddia ve itirazlara makul bir gerekçe ile yanıt vermesini zorunlu kılmaktadır.

Terör olayları ve sokağa çıkma yasakları nedeniyle evinizi terk etmek zorunda kalmanız ve bu süreçte yaşadığınız yoğun stres ile kaygı sebebiyle devletten manevi tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Yaşadığınız bölgede meydana gelen terör saldırıları ve sonrasında uygulanan sokağa çıkma yasakları nedeniyle evinizden ayrılmanız, sıradan bir zorluğun ötesinde değerlendirilmektedir.

Sosyal risk ilkesi, terör eylemleri veya terörle mücadele amacıyla yürütülen faaliyetler sonucunda kişilerin kendi kusurları olmaksızın uğradıkları özel ve olağan dışı zararların toplumun bütününe paylaştırılarak devlet tarafından tazmin edilmesini sağlayan önemli bir hukuki kuraldır. Mahkemelerin, çatışmalar ve sokağa çıkma yasakları nedeniyle evinizin yıkılması veya eşyalarınızın zarar görmesini herkesin katlandığı sıradan bir külfet olarak değerlendirmesi Anayasa Mahkemesi içtihatlarına aykırılık teşkil etmektedir.