Adil Yargılanma Hakkı

Bir ceza yargılamasında esaslı işlemlerin yapıldığı kritik duruşmalarda sanığın uzaktan bağlantı yoluyla dahi hazır edilmemesi ve savunma imkânından mahrum bırakılması anayasal hakların ihlaline yol açmaktadır. Yargılama sürecinde kişilerin açık veya örtülü bir şekilde adil yargılanma hakkı güvencelerinden feragat etmesi mümkün olsa da, kişinin duruşmaya katılmak istediğini belirtmesi veya bu haktan zımnen vazgeçtiğini gösteren somut olguların bulunmaması durumunda mahkemelerin kişiyi duruşmadan dışlaması hukuka aykırılık oluşturmaktadır.

Hakkınızda ifade veren bir tanığın mahkemede sizin bulunmadığınız bir celsede dinlenmesi ve yalnızca destekleyici başka bir bilgi olmayan dijital verilere dayanılarak ceza verilmesi hukuka aykırı bulunabilecektir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, sanığa isnat edilen fiil hakkında bilgi veren tanığın mahkemede hazır edilmemesi ve sanığın tanık sorgulama hakkı kapsamındaki güvencelerden mahrum bırakılması yargılamanın adilliğine zarar vermektedir.

Alkollü araç kullanmadığınızı ispatlamak için dosyaya sunduğunuz kamera kayıtları gibi sonuca etki edecek nitelikteki esaslı delillerin mahkeme tarafından hiç değerlendirilmemesi veya kararda tartışılmaması durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapabilirsiniz. Sizin olayınıza benzer bir kararda, aracın seyir halinde olmadığına dair sunulan kamera görüntülerinin sulh ceza hâkimliği tarafından gerekçeli kararda ayrı ve açık olarak tartışılmaması hukuka aykırı bulunmuştur.

İtirazınızı inceleyen sulh ceza hâkimliğinin, sunduğunuz özel delillere yanıt vermeyerek basmakalıp ve genel ifadelerle karar vermesi durumunda bu eksiklik kararın bozulmasını ve yeniden yargılama yapılmasını gerektirir. Yargılamayı yapan mahkemelerin, idari yaptırıma itiraz eden kişinin savunmalarını, sunduğu belgeleri ve özellikle davanın seyrini değiştirebilecek esaslı itirazları dikkate alarak kişiye özel bir gerekçe oluşturması şarttır.

İtiraz hakkınız kaybolmuş sayılmaz çünkü mahkemenin karar gerekçesini açıklamadan sadece sonucunu bildirdiği durumlarda itiraz süresini duruşma gününden başlatarak talebinizi reddetmesi anayasal haklarınızı ihlal eder. Anayasa Mahkemesi, icra mahkemelerinde verilen ve ayrıntıları daha sonra açıklanacağı belirtilen kararlarda on günlük istinaf süresinin duruşma tarihinden itibaren başlatılmasını öngörülemez bir yorum olarak kabul etmiştir.

Mahkemenin şirketin durumunu yanlış değerlendirerek davanızı usulden reddetmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, bireysel başvuru yoluyla yeniden yargılama yapılmasını talep ederek bu haksızlığı giderebilirsiniz. Mahkemelerin, taraf ehliyeti devam eden ve sadece yönetimi devredilen bir şirket aleyhine açılan davada esasa ilişkin bir inceleme yapmaması, kişilerin mahkemeye erişim hakkına yönelik ağır bir müdahale niteliği taşımaktadır.

Anayasa Mahkemesi tarafından haklı bulunmanız halinde, yargılamanın yenilenmesi kararı verilir ve dosyanız ihlali ortadan kaldırmak üzere davanızı reddeden ilk derece veya bölge idare mahkemesine geri gönderilir. Yüksek mahkeme, idarenin size açık bir yanıt vermemesini gerekçe göstererek davanızı incelemeyen mahkeme kararlarının, anayasal bir güvence olan adil yargılanma hakkı ihlali olduğuna karar vermektedir.

İlgili Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnamesi kuralları, idareye yaptığınız başvuruya altmış gün içinde cevap verilmemesi halinde başvurunun reddedilmiş sayılacağına dair genel idari yargılama usulü kuralını ortadan kaldırmamaktadır. İlgili kanun hükmünde kararname maddesinde, mahkemeye gitmeden önce ilgili idareye başvurulması zorunluluğu getirilmiş olsa da, bu durum idarenin cevap vermeyerek süreci sonsuza kadar uzatabileceği anlamına gelmez.

Şikayetçi olmayan mağdurun avukatı tarafından yapılan ve en sonunda reddedilen temyiz başvurusu nedeniyle Yargıtay aşamasında beklediğiniz süreler de yargılama süresine dâhil edildiğinden, bu aşırı gecikme için Tazminat Komisyonu üzerinden tazminat almanız hukuken mümkündür. Ceza davasında yargılama süresi, hakkınızda iddianamenin düzenlenip suç isnadının size bildirildiği tarihten başlayarak kararın kesinleştiği ve kesinleşme şerhi düzenlendiği tarihe kadar kesintisiz devam eder.

İhtiyati tedbirin kaldırılması talebinizin derece mahkemelerince gerekçesiz olarak reddedilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkınızın ihlal edildiğini ileri sürmeniz mümkün olsa da, yargı makamları bu tür başvuruları uyuşmazlığın asıl esası olan mülkiyet hakkı çerçevesinde incelemeyi tercih etmektedir. Anayasa Mahkemesi, tedbir kararının hukuka aykırı olduğu ve itirazların gerekçesiz reddedildiği yönündeki şikayetleri değerlendirirken iddiaların özüne odaklanmakta ve meselenin temelinde mal varlığı üzerindeki kısıtlamanın yattığını tespit etmektedir.