Adil Yargılanma Hakkı

Açtığınız davada sonucun değişmesine etki edebilecek nitelikteki esaslı iddialarınızın mahkeme tarafından dikkate alınmaması ve makul bir gerekçe ile yanıtlanmaması durumunda adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkı ihlal edilmiş olur. Kişilerin hakkaniyete uygun şekilde yargılanmalarını sağlamak amacıyla mahkeme kararlarının, taraflarca ileri sürülen ve davanın sonucunu etkileyen iddia ve itirazlar hakkında delillerle bağ kurulmak suretiyle yeterli ve aydınlatıcı gerekçe içermesi zorunludur.

Mahkemelerin, yargılama sırasında ileri sürdüğünüz ve davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki tüm iddia ve savunmalarınıza kararlarında makul ve somut bir gerekçeyle yanıt verme zorunluluğu bulunmaktadır. Anayasamızda güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkı, kişilerin hakkaniyete uygun şekilde yargılanmalarını sağlamayı amaçlar.

Mahkemelerin kolluk görevlileri tarafından düzenlenen tutanaklara aksi hiçbir şekilde ispat edilemeyecek seviyede üstünlük tanıması ve savunmanızı dikkate almaması adil yargılanma hakkınıza aykırıdır. Kamu görevlilerince tanzim edilen tutanakların gerçeğe uygunluk karinesinden yararlanması genel bir kural olsa da, bu durumun sarsılmaz kabul edilmesi mahkemeye başvurmayı anlamsız hâle getirir.

Mahkemenin kendi eksik işlemi nedeniyle sizi düşük bir tazminat miktarına mahkum edip ardından parasal sınır gerekçesiyle kararı kesinleştirmesi anayasal hakların ihlali niteliğindedir. Dava değerini artırma imkanı verilmeden davanın düşük bir tutar üzerinden kabul edilmesinin ardından, bu tutarın kanunlarda belirtilen kesinlik sınırının altında kaldığı gerekçesiyle istinaf veya temyiz gibi üst kanun yollarına başvuru hakkınızın kısıtlanması durumunda adil yargılanma hakkı zedelenmektedir.

Disiplin cezasına itiraz sürecinde avukatınıza haber verilmemesi veya tercüman sağlanmaması gibi usule ilişkin şikâyetlerinizin bireysel başvuruya konu edilebilmesi için öncelikle bu itirazlarınızı derece mahkemeleri önünde usulüne uygun şekilde dile getirmiş olmanız şarttır. Yargılama sürecinde infaz hâkimliği duruşmalarında veya ağır ceza mahkemesine yaptığınız itiraz kanun yolu aşamasında bu iddialarınızı açıkça ileri sürmez ve bunlara ilişkin bilgi veya belgeleri sunmazsanız, doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurmanız durumunda talebiniz incelenmeyebilir.

Uzaklaştırma gibi tedbir kararı uygulamalarına karşı yaptığınız itirazların ve sunduğunuz delillerin mahkemeler tarafından etkili bir şekilde incelenerek karara bağlanması anayasal bir zorunluluktur. İtiraz mercii, şiddet iddialarının gerçek dışı olduğuna veya karşı tarafın şiddet mağduru olmadığına dair ileri sürdüğünüz somut beyanları ve delilleri dikkate alıp bunları neden reddettiğini açıklamak zorundadır.

Mahkemelerin hakkınızda verilen uzaklaştırma kararına yaptığınız itirazları somut ve tatmin edici bir şekilde açıklığa kavuşturmadan reddetmesi gerekçeli karar hakkı ihlali olarak kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, aleyhinize verilen tedbir kararına karşı sunduğunuz şiddet eyleminin gerçek dışı olduğu yönündeki itirazlarınızın yargı mercileri tarafından etkili bir şekilde karşılanması zorunludur.

Mahkemenin davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki temel iddialarınızı kararda tartışmaması ve cevapsız bırakması adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkı ihlaline yol açar. Yargılama sürecinde ileri sürdüğünüz ve uyuşmazlığın esasını oluşturan önemli itirazların mahkemeler veya istinaf mercileri tarafından mutlaka değerlendirilmesi ve kararın gerekçesinde bu hususlara tatmin edici yanıtlar verilmesi gerekmektedir.

İleri sürdüğünüz itirazların ve mahkemeye sunduğunuz esaslı iddiaların mahkeme kararlarında cevapsız bırakılması veya detaylı bir şekilde tartışılmaması durumunda Anayasa ile güvence altına alınmış olan gerekçeli karar hakkı ihlal edilmiş olabilir. Kural olarak mahkemelerin, uyuşmazlığın esasını ilgilendiren ve davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikte olan iddia ile savunmalara karar gerekçesinde makul ve yeterli bir yanıt vermesi zorunludur.

Davanızda komutanınızın gazi olduğunu ve onunla aynı birlik çatısı altında fiilen görev yaptığınızı belirterek sunduğunuz iddiaların mahkeme tarafından hiç araştırılmaması, adil yargılanma hakkınızın zedelendiği anlamına gelebilir. Yargılama sürecinde, davanın sonucunu doğrudan etkileyebilecek nitelikteki savunmalarınızın ve delil toplanması yönündeki taleplerinizin mahkeme tarafından dikkate alınması zorunludur.