Açık Rıza

İş hayatının doğası gereği, bir işverenin çalışanıyla arasındaki iş ilişkisini yürütebilmesi ve yasal yükümlülüklerini yerine getirebilmesi için birtakım asgari bilgileri kullanması kaçınılmazdır. Kanuni düzenlemelerimiz, eğer bir kişisel verinin işlenmesi doğrudan doğruya bir sözleşmenin kurulması veya ifası ile yakından ilişkili ise, bu eylemin açık rıza aranmaksızın dahi gerçekleştirilebileceğini bir hukuka uygunluk nedeni olarak kabul etmektedir.

İşvereninizin salgın hastalıklar döneminde iş sağlığı ve güvenliğini sağlamak amacıyla aşı kartı veya kronik hastalık bilgilerinizi talep etmesi, kanunda öngörülen istisnai hukuka uygunluk sebepleri kapsamında değerlendirilebilecek bir durumdur. Mevzuatımızdaki güncel düzenlemelere göre, istihdam ve iş güvenliği alanındaki hukuki yükümlülüklerin yerine getirilmesi zorunluluğu, özel nitelikli verilerin açık rıza aranmaksızın işlenebileceği haller arasında sayılmaktadır.

Salgın bir hastalık teşhisi konulması durumunda, hastanenin ve hekimlerin kamu sağlığının korunması ve bulaşıcı hastalıkların yayılmasının önlenmesi amacıyla sizin izninizi almadan bu durumu yetkili mercilere bildirme hakları ve sorumlulukları bulunmaktadır. Özel nitelikli verilerin işlenmesi kural olarak onaya tabi olsa da, kamu yararının birey menfaatinden üstün tutulduğu koruyucu hekimlik ve tıbbi teşhis gibi durumlarda açık rıza istisnası devreye girmektedir.

İlk olarak belirtmek gerekir ki kişisel sağlık verileriniz kural olarak açık rızanız olmadan işlenemez ve aktarılamaz. Ancak kamu sağlığının korunması, koruyucu hekimlik, tıbbi teşhis, tedavi ve bakım hizmetlerinin yürütülmesi gibi zorunlu amaçlarla, sır saklama yükümlülüğü altında bulunan yetkilendirilmiş kişiler veya kurumlar tarafından rızanız aranmaksızın bu veriler üzerinde işlem yapılabilir.

Aile fertlerinizle ilgili kişisel verileri tamamen kendi ev içi faaliyetleriniz kapsamında işlemeniz ve üçüncü kişilerle paylaşmamanız durumunda bu eylemleriniz kanun kapsamı dışında değerlendirilebilecek niteliktedir. Kanunda düzenlenen istisnalara göre, elde ettiğiniz bu verileri başkalarına aktarmadığınız ve veri güvenliği yükümlülüklerine dikkat ettiğiniz sürece herhangi bir kimseden açık rıza almanıza gerek bulunmamaktadır.

Bir şirketin veya kurumun sizin izniniz olmadan kişisel verilerinizi işlemesi kural olarak mümkün olmamakla birlikte, kanunda belirtilen istisnai hallerin varlığı durumunda bu eylem hukuka uygun kabul edilebilmektedir. Kanunlarımız uyarınca açık rıza bulunmadan veri işlenebilmesi için kanunlarda açıkça öngörülme, bir sözleşmenin kurulması veya ifasıyla doğrudan doğruya ilgili olma, veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğünü yerine getirebilmesi için zorunlu olma gibi belirli şartların varlığı aranır.

Sizin açık rızanız veya kanunlarda öngörülen hukuka uygunluk sebepleri bulunmadan kişisel bilgilerinizin kaydedilmesi ve muhafaza edilmesi, Türk Ceza Kanunu kapsamında hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylemdir. Kişisel veriler, belirli veya belirlenebilir bir insana ait her türlü bilgi olarak tanımlanmaktadır ve kural olarak yetkisiz kişilerce işlenmeleri yasaktır.

Çocukların çevrimiçi servisler tarafından kişisel verilerinin işlenmesi, yasal temsilcilerinin bilgilendirilmesi ve geçerli bir onay alınması şartına bağlı olan, son derece sıkı kurallara tabi bir süreçtir. Mevzuatımızda veri işleme süreçleri için açık rıza şartı aranmakla birlikte, çocukların tek başlarına hukuki işlem ehliyeti bulunmadığından ebeveyn onayının alınmaması hukuka aykırı bir veri işleme faaliyeti olarak değerlendirilebilmektedir.

Çocuğunuza ait görüntülerin eğitim kurumları veya kurslar tarafından izinsiz olarak sosyal medyada paylaşılması, kişisel verilerin korunması mevzuatına aykırı olabilecek ve hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylemdir. Çocuğun görüntüsü ve kimlik bilgileri kişisel veri niteliğinde olup, bunların hukuka uygun olarak işlenebilmesi için kural olarak yasal şartların veya geçerli bir rızanın bulunması gerekmektedir.

Çocuğunuzun bir platforma üye olurken verdiği rızanın hukuki geçerliliği, çocuğun ayırt etme gücüne ve yasal düzenlemelerin öngördüğü ehliyet kurallarına göre değerlendirilmektedir. Kişisel verilerin işlenmesine ilişkin rıza verme hakkı, hukuken kişiye sıkı sıkıya bağlı haklar kapsamında kabul edildiğinden, temyiz kudretine sahip olan sınırlı ehliyetsiz çocukların bu hakkı yasal temsilcilerinin onayına ihtiyaç duymadan bizzat kullanabilmeleri mümkündür.