Karar Bülteni

KARARIN KÜNYESİ

• Mobbing iddiaları somut delillerle ispat edilmelidir.
• İdarenin hareketsiz kalması hizmet kusuru oluşturur.
• Psikolojik şiddet idari tazminat sorumluluğu doğurur.
• Sağlık raporları mobbing ispatında delil niteliğindedir.

Bu karar, kamu kurumlarında çalışan personelin maruz kaldığı psikolojik taciz (mobbing) iddialarının ispatı ve idarenin bu durumlardaki sorumluluğu açısından büyük önem taşımaktadır. Danıştay, çalışma ortamında hiyerarşik veya eş değer statüdeki kişiler tarafından sistematik olarak uygulanan psikolojik şiddetin, idarenin hizmet kusuru bağlamında değerlendirilmesi gerektiğini açıkça ortaya koymuştur. Kararda, mağdurun durumu defalarca yetkili makamlara bildirmesine rağmen idarenin hareketsiz kalması, tazminat sorumluluğunun doğması için temel bir etken olarak kabul edilmiştir.

Benzer davalar açısından bu kararın emsal etkisi, mobbing iddialarının yalnızca soyut beyanlarla değil; tanık ifadeleri, yetkili kurumlardan alınan sağlık raporları ve idareye sunulan cevapsız bırakılmış dilekçeler gibi somut delillerle desteklenmesinin gerekliliğini vurgulamasıdır. Ayrıca, idari yargıda mobbing nedeniyle hükmedilen manevi tazminat miktarının takdiri ile faiz başlangıç tarihi gibi usuli meselelerin ilk derece mahkemelerinin yetkisinde olduğu ve açık bir hukuka aykırılık teşkil etmediği sürece kararların onanacağı anlaşılmaktadır. Bu içtihat, idarelerin çalışanlarını koruma yükümlülüğünü aktif bir şekilde yerine getirmemesi halinde doğacak mali ve hukuki sonuçlara dair tüm kurumlara net bir mesaj vermektedir.

UYUŞMAZLIĞIN KONUSU

Uyuşmazlık, bir üniversitenin Diş Hekimliği Fakültesinde öğretim üyesi olarak görev yapan davacının, doçentlik başvurusu yaptığı 2011 yılından itibaren Ana Bilim Dalı Başkanı ve diğer iki meslektaşı tarafından kendisine sürekli olarak psikolojik taciz (mobbing) uygulandığı iddiasıyla açtığı tam yargı davasından kaynaklanmaktadır.

Davacı, maruz kaldığı sistematik mobbing nedeniyle ruh sağlığının bozulduğunu, durumu defalarca idareye bildirmesine rağmen hiçbir önlem alınmadığını ve gerekli idari süreçlerin işletilmediğini ileri sürerek idareden 200.000 TL manevi tazminat talep etmiştir. Davalı üniversite ise herhangi bir keyfi uygulamanın veya idareye yüklenebilecek bir hizmet kusurunun bulunmadığını savunmuştur. İlk derece mahkemesinin 30.000 TL manevi tazminata hükmetmesi üzerine, taraflarca miktar ve esasa ilişkin karşılıklı itirazlar yapılarak dosya temyiz aşamasına taşınmıştır.

HUKUKİ BİLGİ VE TEMEL KURALLAR

Danıştay, uyuşmazlığı çözerken kamu görevlilerinin çalışma ortamında korunması ve idarenin hizmetin iyi işlemesini sağlama yükümlülüğü gibi temel idare hukuku prensiplerine dayanmıştır. İdarenin hukuki sorumluluğunun doğabilmesi için ortada bir hizmet kusurunun bulunması, bir zararın meydana gelmesi ve kusur ile zarar arasında geçerli bir illiyet bağının (nedensellik) kurulmuş olması gerekmektedir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca açılan tam yargı davalarında, idari eylem veya işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan ihlal edilenlerin zararlarının tazmini esastır. Bu bağlamda, kamu görevlilerinin görevlerini ifa ederken üstleri veya meslektaşları tarafından sistematik olarak psikolojik şiddete, dışlanmaya veya haksız muamelelere maruz bırakılması "mobbing" (bezdiri) olarak tanımlanmaktadır.

Mobbing iddialarının yargı mercileri önünde ispatlanmasında; mağdurun şikayet dilekçeleri, bu dilekçeler üzerine idarenin aldığı veya almaktan imtina ettiği önlemler, idari soruşturma raporları, tanık ifadeleri ve yetkili sağlık kuruluşlarından alınan psikiyatrik raporlar temel delil niteliği taşır. İdare, kendi gözetimi ve denetimi altındaki kurumlarda çalışma barışını sağlamakla yükümlü olup, personeline yönelik psikolojik taciz iddialarını derhal ve etkili bir şekilde soruşturarak gerekli idari tedbirleri almazsa, kişinin maddi ve manevi varlığını koruma yükümlülüğünü ihlal etmiş sayılır. Bu pasif tutum, idare hukukunda doğrudan hizmet kusuru olarak kabul edilir ve manevi tazminat sorumluluğu doğurur.

SOMUT OLAYA İLİŞKİN TESPİTLER

Dosya kapsamındaki bilgi, belge ve soruşturma aşamasındaki tanık ifadelerinin incelenmesi neticesinde, davacının üniversitede görevli üç akademisyen tarafından bulundukları statüler kullanılarak psikolojik tacize maruz bırakıldığı tespit edilmiştir. Davacının uygulanan bu durumu düzeltmek amacıyla idareye beş farklı tarihte dilekçe vererek başvuruda bulunmasına rağmen, davalı üniversite idaresinin gerekli idari önlemleri almadığı ve mağduriyeti giderecek hiçbir işlem yapmadığı anlaşılmıştır.

Davacının şikayetleri sonucunda ilgili kişiler hakkında açılan disiplin soruşturmasında, soruşturmacı tarafından mobbingin varlığı saptanarak kademe ilerlemesinin durdurulması cezası önerilmesine karşın idarece herhangi bir yaptırım uygulanmamıştır. Ayrıca, davacının bir tıp fakültesi adli tıp anabilim dalından aldığı sağlık raporunda yer alan ruhsal travma bulgularının, iş yerinde maruz kaldığı psikolojik şiddet ve yıldırma öyküsü ile tam uyumlu olduğu tıbben belgelenmiştir. Tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde, davacıya uygulanan psikolojik tacizin kamu hizmetiyle ayrılmaz bir nitelikte olduğu ve idarenin gerekli müdahalelerde bulunmayarak ağır bir hizmet kusuru işlediği kanaatine varılmıştır.

Davacının yaşadığı elem ve ıstırap karşılığında hükmedilen 30.000 TL manevi tazminatın takdiri ile faiz başlangıç tarihinin dava tarihi olarak belirlenmesi hukuka uygun bulunmuştur. Tarafların temyiz aşamasında ileri sürdüğü iddialar, idare mahkemesi ve bölge idare mahkemesi kararlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Sonuç olarak Danıştay 8. Dairesi, ilk derece ve istinaf mahkemelerinin mobbing tespitini ve manevi tazminata hükmedilmesini hukuka uygun bularak kararın onanmasına karar vermiştir.