Makale

Boşanma davaları, taraflar arasındaki varlıkların ve yükümlülüklerin paylaşımı açısından maddi ve duygusal olarak zorlayıcı hukuki süreçlerdir. Günümüzde eşler, sahiplendikleri evcil hayvanları ailenin bir ferdi olarak görmektedir. Bu durum boşanma sürecinde evcil hayvanın kimde kalacağı konusunda ciddi hukuki uyuşmazlıklara yol açmaktadır. Türk hukuk sisteminde evcil hayvanlar temel olarak taşınır mal konumunda değerlendirilmektedir. Bu sebeple boşanma esnasında eşler arasında kişisel mal veya edinilmiş mal kapsamında mal paylaşımı hükümlerine tabi tutulurlar. Bu noktada uyuşmazlığın çözümü için hayvan hukuku normlarına hakim uzman bir avukatın süreci yönetmesi, davanın seyrini ve uygulanacak mülkiyet veya paylaşım hükümlerini doğrudan etkilemektedir. Uygulamada fiili bakım ve resmi kayıtlar gibi objektif deliller üzerinden paylaşım gerçekleştirilmektedir.

Anlaşmalı Ve Boşanma">Çekişmeli Boşanma Davalarında Paylaşım

Boşanma davalarında evcil hayvanların akıbeti, davanın anlaşmalı veya çekişmeli olmasına göre doğrudan şekillenmektedir. Boşanma">anlaşmalı boşanma sürecinde, taraflar evcil hayvanın paylaşımı hususunda ortak bir irade ile sözleşme hazırlayabilirler. Bu kapsamda evcil hayvanın hangi tarafın yanında kalacağı, ziyaret günleri ve hayvan kendisinde kalmayan eşin bakım masrafları için ödeyeceği iştirak bedeli detaylıca düzenlenebilir. Hazırlanan bu anlaşma hakimin onayı ile geçerlilik kazanır. Boşanma">çekişmeli boşanma davalarında ise evcil hayvanların paylaşımı çok daha karmaşık bir mülkiyet ihtilafı halini alır. Mahkemeler, mal rejiminin tasfiyesi aşamasında evcil hayvanın yasal mülkiyetinin kime ait olduğunu tespit etmek zorundadır. Özellikle 2022 yılında yürürlüğe giren mikroçip taktırma zorunluluğu, bu davalarda belirleyici bir delil niteliği taşımaktadır. Hayvanın mikroçipi hangi eşin üzerine kayıtlı ise, öncelikle o tarafın resmi malik olduğu gündeme gelmektedir.

Zilyetlik Kavramı Ve Paylaşımda Dikkate Alınan Temel Kriterler

Türk Medeni Kanunu kapsamında mülkiyetin veya resmi satın alımın ispatlanamadığı durumlarda "zilyetlik" kavramı devreye girer. zilyetlik, bir unsur üzerinde fiili hakimiyet kurma ve onu idare etme hakkıdır. Evcil hayvan sokaktan veya barınaktan sahiplenilmişse, evlat edinme iradesini ilk gösteren ve hayvanı fiilen elinde bulunduran kişi, Medeni Kanun’un 985. maddesi uyarınca malik sayılır. Eğer sahiplik durumu taraflar arasında belirsizliğini koruyorsa, mahkeme evcil hayvanın refahını gözetir. Mikroçip sahibi olan eşin, hayvanın fiziksel ve duygusal ihtiyaçlarını karşılayamayacağı tespit edilirse mülkiyet hakkaniyet gereği diğer eşe bırakılabilir. Boşanma">çekişmeli boşanma davasında mahkemelerin hayvan paylaşımı yaparken incelediği temel unsurlar şunlardır:

• Yasal Sahibin Tespiti: Evcil hayvanı kimin satın aldığı, mikroçip veritabanında kimin adının geçtiği ve resmi işlemlerin kimin adına yürütüldüğü incelenir.
• zilyetlik ve Bakım Yükümlülüğü:** Evcil hayvana fiilen hangi eşin ağırlıklı olarak baktığı, veteriner masraflarını, barınma ve beslenme ihtiyaçlarını kimin karşıladığı değerlendirilir.
• Mevcut Rutinin Korunması: Hayvanın boşanma sürecinde strese girmemesi adına düzenli yemek saatleri, yürüyüş ve oyun zamanları gibi günlük alışkanlıklarını hangi eşin daha sağlıklı devam ettirebileceği saptanır.

Türk Hukukunda Emsal Kararlar Ve Hayvan Bakım Nafakası

İzmir'de görülen bir boşanma davası, evcil hayvanların paylaşımı açısından Türk hukuku için çığır açan bir emsal karar olmuştur. Şiddetli geçimsizlik sebebiyle açılan davada, çiftin çocukları olmaması nedeniyle birlikte sahiplendikleri "Papyon" isimli köpeğin boşanma sonrası kimde kalacağı uyuşmazlık konusu edilmiştir. Hakim, Türk Medeni Kanunu'nda boşanma durumunda evcil hayvanların paylaşımına ve hayvan nafakasına dair doğrudan spesifik bir düzenleme bulunmamasını dikkate alarak, Kanun'un 1. maddesindeki "Kanunda uygulanabilir bir hüküm bulunmuyorsa, hakim kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre karar verir" ilkesini işletmiştir. Bu emsal paylaşım davasında, köpeğin mülkiyeti ve fiili bakımı kadına bırakılmıştır. Aynı kararda, erkeğin ayda iki hafta sonu köpeği görerek şahsi ilişki kurmasına ve bakım masraflarına destek olmak amacıyla aylık belirli bir miktar ödemesine karar verilerek, boşanmada hayvan paylaşım pratiğine dair çok önemli bir içtihat yaratılmıştır.