Makale

Gelişen bilgi teknolojileri ve internetin hayatımızın her alanına entegre olması, hukuki boyutta yeni suç tiplerinin ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Türk Ceza Kanunu'nun onuncu bölümünde Bilişim Alanında Suçlar başlığı altında düzenlenen temel bilişim suçları, bireylerin ve kurumların dijital dünyadaki güvenliğini tesis etmeyi amaçlamaktadır. Yasa koyucu, geleneksel suç tiplerinin yetersiz kaldığı durumlarda, doğrudan bilişim sistemlerinin güvenliğini ve işleyişini hedef alan eylemleri bağımsız suçlar olarak tanımlamıştır. Bu bağlamda, bilişim sistemine yetkisiz girme, sistemi engelleme veya verileri yok etme ve banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması fiilleri, ceza hukukumuzdaki temel bilişim suçları yelpazesini oluşturmaktadır. Bir hukuki uyuşmazlığın bilişim suçu olarak nitelendirilebilmesi için sistemin genel amaçlı veri işleme kapasitesine sahip bilişim sistemi niteliği taşıması gerekmektedir. Bu makalede, söz konusu temel suç tiplerinin maddi ve manevi unsurları hukuki bir perspektifle ele alınacaktır.

Bilişim Sistemine Girme Suçu (TCK Madde 243)

TCK madde 243 kapsamında düzenlenen bilişim sistemine girme suçu, bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı olarak girmeyi ve orada kalmaya devam etmeyi cezalandırmaktadır. Bu suç tipinde korunan hukuki yarar karma nitelik taşımakta olup; hem sistemin güvenilirliği hem de sistemi kullananların çıkarları güvence altına alınmaktadır. Suçun oluşabilmesi için failin yalnızca sisteme girmesi yeterli görülmemiş, aynı zamanda sistemde bir süre kalmaya devam etmesi şartı aranmıştır. Kötü niyet taşımadan çok kısa süreliğine giriş yapıp çıkan kişilerin durumu, yasanın aradığı bu maddi unsur kapsamında değerlendirilirken titizlikle incelenmelidir. Suç, neticesi harekete bitişik tehlike suçu niteliğinde olduğundan, sisteme giriş yapılmasıyla birlikte tamamlanmış sayılır ve ayrıca bir verinin elde edilmesi şartı aranmaz. Failin eylemini bedeli karşılığı yararlanılabilen bir sistemde gerçekleştirmesi durumunda cezayı hafifletici neden, sistemdeki verilerin yok olması halinde ise neticesi sebebiyle ağırlaşmış suç kuralları uygulanır.

Sistemi Engelleme, Bozma, Verileri Yok Etme veya Değiştirme Suçu (TCK Madde 244)

Bilişim sistemlerinin işleyişine yönelik daha ağır bir müdahaleyi düzenleyen TCK madde 244, uygulamada bilişim sistemlerine karşı ızrar suçu olarak da tanımlanmaktadır. Bu maddenin ilk fıkrasında, bir bilişim sisteminin işleyişini engelleme ve bozma fiilleri yaptırıma bağlanırken; ikinci fıkrasında verileri bozma, yok etme, değiştirme veya sisteme veri yerleştirme eylemleri cezalandırılmaktadır. Bu yapı, seçimlik hareketli bir suç niteliği taşıdığından sayılan hareketlerden herhangi birinin kasıtlı olarak gerçekleştirilmesi suçun tamamlanması için yeterlidir. Örneğin, sisteme zararlı yazılımlar bulaştırmak suretiyle çökertilmesi, işleyişi bozma eylemine tipik bir örnektir. Fail, bu eylemleri gerçekleştirerek kendisi veya başkası lehine haksız bir çıkar sağlarsa ve bu fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmuyorsa, yasa uyarınca daha ağır bir yaptırımla karşı karşıya kalır. Suçun bir bankaya veya kamu kurumuna ait bilişim sistemi üzerinde işlenmesi ise doğrudan ceza artırım nedenidir.

Banka veya Kredi Kartlarının Kötüye Kullanılması Suçu (TCK Madde 245)

Dijital çağın getirdiği finansal kolaylıklar, plastik para ve kredi kartı kullanımının artmasıyla birlikte malvarlığına karşı yeni tehditleri de beraberinde getirmiştir. TCK madde 245, banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması suçunu üç farklı eylem tipiyle düzenleyerek hukuki bir koruma kalkanı oluşturmuştur. Birinci fıkra; başkasına ait bir kartı, her ne surette olursa olsun eline geçiren kişinin, kart sahibinin rızası olmaksızın kullanarak veya kullandırtarak haksız yarar sağlamasını cezalandırır. İkinci ve üçüncü fıkralar ise sahte banka veya kredi kartı üretme, satma, devretme ve bu sahte kartları bilerek kullanma fiillerini kapsamına alır. Burada korunan temel hukuki yarar, kart sahiplerinin ve bankaların malvarlığı değerleri ile nakit olmayan ödeme sistemlerine duyulan kamusal güvendir. Yasa koyucu, bu eylemleri dolandırıcılık veya hırsızlık suçlarından ayırarak, bağımsız bir suç tipi şeklinde ihdas etmiş ve yargısal uygulamalardaki yorum farklılıklarının önüne geçmeyi hedeflemiştir.

Tüzel Kişiler Hakkında Güvenlik Tedbiri Uygulanması (TCK Madde 246)

Bilişim suçlarının işlenmesinde tüzel kişilerin araç olarak kullanılması veya tüzel kişilik lehine menfaat temin edilmesi sıkça karşılaşılan bir durumdur. Ceza hukukumuzda geçerli olan suç ve cezaların şahsiliği ilkesi gereğince, tüzel kişiler hakkında doğrudan hapis veya adli para cezası gibi yaptırımlar uygulanamaz. Ancak, TCK madde 246, temel bilişim suçlarının işlenmesi suretiyle yararına haksız menfaat sağlanan tüzel kişiler hakkında özel hukuki yaptırımlar öngörmüştür. Bu tür durumlarda, tüzel kişilere özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunması zorunludur. TCK'nın genel hükümleri çerçevesinde şekillenen bu tedbirler, genellikle kamu kurumlarınca verilen faaliyet izninin iptali veya suçun işlenmesinde kullanılan ya da suçtan elde edilen maddi değerlerin müsadere edilmesi şeklinde ortaya çıkmaktadır. Böylece, bilişim suçları vasıtasıyla haksız kazanç sağlayan şirketlerin de hukuk düzeni tarafından etkin bir şekilde denetlenmesi güvence altına alınmıştır.