Makale

Günümüzde bilişim teknolojilerinin ve internetin hayatımızın her alanına entegre olması, geleneksel suç tiplerinin siber uzaya taşınmasına ve yepyeni suç türlerinin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bir bilişim hukuku avukatı perspektifiyle değerlendirildiğinde, Türk Ceza Kanunu (TCK) sistematiğinde siber suçların oldukça kapsamlı bir şekilde ele alındığı görülmektedir. Kanun koyucu, bilişim suçlarını temel olarak iki ayrı kategoride düzenleme yoluna gitmiştir. İlk kategori, doğrudan bilişim sistemlerinin güvenliğini, bütünlüğünü ve işleyişini hedef alan ve kanunun onuncu bölümünde "Bilişim Alanında Suçlar" başlığı altında düzenlenen suç tipleridir. İkinci kategori ise, hırsızlık, dolandırıcılık, hakaret ve haberleşmenin gizliliğini ihlal gibi geleneksel suçların bilişim sistemleri vasıtasıyla işlenerek daha nitelikli ve ağır yaptırımlara bağlandığı suçlardır. Bu hukuki yapı, sanal ortamda işlenen hak ihlallerine karşı toplumun güvenliğini tesis etmeyi ve mağduriyetleri en aza indirmeyi hedeflemektedir. Bu makalede, TCK kapsamında yer alan siber suçların unsurları ve uygulamadaki hukuki yansımaları detaylı bir şekilde incelenecektir.

Bilişim Sistemine Girme Suçu (TCK Madde 243)

TCK madde 243 hükmü, bilişim suçlarının en temel formu olan bilişim sistemine girme eylemini düzenlemektedir. Bu suç tipi, bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı olarak girmeyi veya başlangıçta hukuka uygun bir şekilde girilmiş olsa dahi rıza hilafına orada kalmaya devam etmeyi cezalandırmaktadır. Sırf hareket suçu niteliğindeki bu eylem için herhangi bir neticenin gerçekleşmesi veya zararın doğması aranmamaktadır. Suçun temel şeklinde bir yıla kadar hapis veya adli para cezası öngörülmüşken, eylemin bedeli karşılığı yararlanılabilen bir sisteme karşı işlenmesi durumunda ceza yarı oranında indirilmektedir. Ayrıca, sisteme girilmesi sonucunda sistemdeki verilerin yok olması veya değişmesi hali, suçun neticesi sebebiyle ağırlaşmış hali olarak kabul edilerek failin altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılmasını gerektirmektedir. Ek olarak, sisteme fiziksel veya mantıksal olarak girmeksizin, veri nakillerini teknik araçlarla izleyen kişilere de bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülerek sistem güvenliği geniş bir yelpazede hukuki koruma altına alınmıştır.

Sistemi Engelleme, Bozma ve Verileri Yok Etme Suçu (TCK Madde 244)

Bilişim sistemlerinin işleyişine ve barındırdığı verilere yönelik daha ağır müdahaleler, TCK madde 244 kapsamında yaptırıma bağlanmıştır. Birinci fıkrada, bilişim sisteminin işleyişini engelleme veya bozma fiilleri bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılmaktadır. Bu suç, sistemin faaliyetini yavaşlatma, kilitleme veya tamamen işlemez hale getirme gibi fiilleri kapsar. İkinci fıkra ise, bilişim sistemindeki verileri bozma, yok etme, değiştirme, erişilmez kılma, sisteme veri yerleştirme veya var olan verileri başka bir yere gönderme şeklindeki seçimlik hareketleri düzenleyerek faile altı aydan üç yıla kadar hapis cezası öngörmektedir. Özellikle bu fiillerin bir banka, kredi kurumu veya kamu kurum ve kuruluşuna ait bilişim sistemlerine karşı işlenmesi durumunda cezanın yarı oranında artırılması, kamu düzeninin ve ekonomik sistemin korunmasına atfedilen önemi göstermektedir. Ayrıca, bu müdahaleler sonucunda failin haksız bir çıkar sağlaması, eylemin başka bir suçu oluşturmaması kaydıyla iki yıldan altı yıla kadar hapis ve adli para cezası gerektiren bağımsız bir yaptırıma tabi tutulmuştur.

Banka veya Kredi Kartlarının Kötüye Kullanılması (TCK Madde 245)

Ekonomik hayatta dijitalleşmenin bir sonucu olarak ortaya çıkan ve uygulamada en sık karşılaşılan bilişim suçlarından biri de TCK madde 245 kapsamında düzenlenen banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması suçudur. Bu suçun ilk fıkrası, başkasına ait bir kartı her ne suretle olursa olsun ele geçirip, kart sahibinin rızası dışında kullanarak kendisine veya başkasına haksız yarar sağlayan failleri üç yıldan altı yıla kadar hapis ve adli para cezasıyla cezalandırmaktadır. Bu noktada, suçun teşebbüs aşamasında kalmayıp fiilen yarar sağlanması koşulu öne çıkmaktadır. İkinci fıkrada ise başkalarına ait banka hesaplarıyla ilişkilendirilerek sahte banka veya kredi kartı üreten, satan, devreden, satın alan veya kabul eden kişiler üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezası gibi ağır bir yaptırımla karşı karşıya bırakılmıştır. Son olarak, üretilen bu sahte kartların kullanılarak yarar sağlanması, şayet daha ağır cezayı gerektiren başka bir suçu oluşturmuyorsa, failin dört yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılmasını gerektirmektedir.

Bilişim Sistemleri Aracılığıyla İşlenen Temel Suç Tipleri Özeti

Türk Ceza Kanunu sistematiğine bakıldığında, siber suç teşkil eden eylemlerin yalnızca onuncu bölümdeki doğrudan bilişim suçlarıyla sınırlı kalmadığı açıkça anlaşılmaktadır. Bilişim sistemleri kullanılarak işlenen ve faillerin teknolojik imkanların sağladığı kolaylıktan faydalanması nedeniyle daha ağır cezalara tabi tutulan başlıca suç tiplerini şu şekilde özetlemek mümkündür:

• Nitelikli hırsızlık ve nitelikli dolandırıcılık eylemleri.
• Özel hayatın ve haberleşmenin gizliliğini ihlal eden faaliyetler.
• Kişisel verilerin hukuka aykırı kaydedilmesi ve yayılması.
• Siber zorbalık kapsamında değerlendirilen cinsel taciz, hakaret ve ısrarlı takip eylemleri.
• Müstehcenlik ve kumar oynanması için yer ve imkan sağlama suçları.

Bu kapsamda yasa koyucu, bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılmasını bir nitelikli hal olarak kabul etmiş ve mağdurların sanal ortamdaki mahremiyetleri ile malvarlığı değerlerini, geleneksel yöntemlerle işlenen suçlara nazaran daha sıkı bir koruma altına alarak yaptırımları artırmıştır.

Yasak Cihaz veya Programlar ve Diğer Bilişim Suçları

Bilişim suçlarıyla mücadelenin etkinliğini artırmak maksadıyla kanun koyucu, TCK madde 245/A hükmüyle yasak cihaz veya programların üretilmesi ve ticaretini de bağımsız bir suç olarak tanımlamıştır. Yalnızca bilişim alanındaki suçların veya bilişim sistemlerinin araç olarak kullanıldığı suçların işlenmesi amacıyla cihaz, bilgisayar programı, şifre veya sair güvenlik kodu oluşturan, imal eden, satan veya bulunduran kişiler bir yıldan üç yıla kadar hapis ve adli para cezasıyla cezalandırılır. Bu düzenleme, siber suç eylemleri gerçekleşmeden önce suç hazırlığı niteliğindeki teknik araçların yayılmasını engellemeyi hedefleyen bir soyut tehlike suçudur. Öte yandan, TCK çatısında doğrudan bilişim suçu olmamakla birlikte bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle işlenen hırsızlık, dolandırıcılık, haberleşmenin gizliliğini ihlal ve kişisel verilerin kaydedilmesi gibi suçların siber uzayda işlenmesi, failin kimliğini gizleme kolaylığı nedeniyle yasa koyucu tarafından ağırlaştırıcı nedenler kapsamında daha yoğun bir hukuki yaptırıma bağlanmıştır.