Makale

İş hayatında giderek artan rekabet koşulları, çalışanlar arasında mobbing olarak adlandırılan sistematik ve kasıtlı psikolojik şiddet eylemlerini tetiklemektedir. Bir uzman avukat bakış açısıyla değerlendirildiğinde, mobbing yalnızca sıradan bir işyeri çatışması değil; mağdurun iletişim olanaklarını, itibarını, mesleki statüsünü ve en önemlisi sağlığını hedef alan yıkıcı bir saldırılar dizisidir. Çalışma ortamında bireyi yıldırmayı, dışlamayı ve nihayetinde işten uzaklaştırmayı amaçlayan mobbing eylemleri, genellikle küçük ve fark edilmesi zor davranışlarla başlayıp zamanla dozunu artıran bir süreç olarak karşımıza çıkar. Bu eylemlerin süreklilik kazanması, mağdur üzerinde onarılması güç tahribatlara yol açar. Mobbingin yarattığı zarar sadece ihlal olmakla kalmayıp, çalışanın psikolojik ve fiziksel sağlığını çökerten, kurumların iç işleyişini bozan ve toplumsal yapıya sirayet eden çok boyutlu bir yıkım tablosu oluşturur.

Sistematik Mobbing Eylemlerinin Sınıflandırılması

Çalışanları hedef alan ve çalışma barışını zedeleyen sistematik mobbing eylemleri, işin doğası gereği çeşitli kategoriler altında uygulanabilmektedir. Bu bağlamda, psikolojik taciz eylemleri temel olarak beş ana başlığa ayrılır. Birinci boyut, mağdurun iletişim olanaklarını ve kendini göstermesini engellemeye yönelik sözünün kesilmesi veya sürekli eleştirilmesi gibi eylemlerdir. İkinci olarak, çalışanın sosyal ilişkilere yönelik saldırılar ile iş ortamında yok sayılması ve izole edilmesi hedeflenir. Üçüncü aşamada bireyin itibarına saldırılar başlar; asılsız dedikodular, alay etme ve mesleki kariyeri zedeleyen söylemler devreye girer. Dördüncü kategoride, kişiye kapasitesinin çok altında veya anlamsız işler verilerek mesleki konumuna ve yaşam kalitesine saldırılır. Son olarak, mağdurun sağlığına doğrudan saldırılar gerçekleşebilir ki bu durum fiziksel olarak ağır işlere zorlama veya cinsel taciz gibi eylemleri kapsar. Tüm bu davranışlar birleştiğinde çalışanı istifaya sürükleyen bir duygusal terör ortamı yaratılmış olur.

Psikolojik ve Fiziksel Tahribatın Boyutları

Mobbing eylemlerinin mağdur üzerinde yarattığı tahribat, hukuki anlamda çok ciddi maddi ve manevi zararlar doğurmaktadır. Sürekli devam eden bu baskı ve yıldırma politikaları, öncelikle mağdurun psikolojik sağlığını çökertir. Çaresizlik duygusu içinde bırakılan çalışanlarda yoğun anksiyete, depresyon, özgüven kaybı, uyku bozuklukları ve travma sonrası stres bozukluğu gibi ciddi ruhsal problemler baş gösterir. Bazen psikolojik şiddetin dayanılmaz boyutlara ulaşması, bireyi intihar eğilimine kadar sürükleyebilmektedir. Ruhsal çöküntüye ek olarak bedensel bütünlük de ağır tehdit altındadır. Sürekli stres altında kalan mağdurun vücudu zayıflar; mide rahatsızlıkları, kalp ritim bozuklukları, tansiyon sorunları ve bağışıklık sisteminin çökmesi gibi somut fizyolojik belirtiler ortaya çıkar. Bireyin yaşadığı bu derin hasarlar, uzun ve maliyetli bir tıbbi tedavi sürecini zorunlu kıldığından çalışanı doğrudan ekonomik zarara uğratmaktadır.

Mobbingin İşletme ve Toplum Üzerindeki Yıkıcı Etkileri

Psikolojik tacizin etkileri yalnızca mağdur birey ile sınırlı kalmayıp, işletmenin bütününe ve toplumsal yapıya yayılan oldukça geniş bir zarar haritası oluşturur. Çalışma ortamındaki barışın bozulması, örgüt genelinde onarılamaz bir motivasyon kaybı ve tükenmişlik hissini tetikler. Mobbing sürecinin kurumlara ve topluma yansıyan bu zararlarını şu şekilde sıralayabiliriz:

• İşletmelerde hastalık izinlerinin artması ve istifalar nedeniyle yüksek personel devir hızı yaşanır, bu durum ciddi maddi maliyetler yaratır.
• Çalışma ortamında güven ve huzurun yitirilmesi sonucunda kurumsal düzeyde yaratıcılık ve üretkenlik tamamen ortadan kalkar.
• Mağdurun işyerinde yaşadığı yoğun psikolojik travmalar ev yaşantısına yansıyarak aile içi çatışmalara ve sosyal izolasyona zemin hazırlar.
• Toplumsal boyutta, yetenekli ve üretken işgücünün çalışma hayatından kopması neticesinde büyük çaplı ekonomik kayıplar ve sosyal krizler meydana gelir.

Yukarıda belirtilen tüm bu unsurlar, psikolojik tacizin hukuki bir değerlendirme gerektiren, bireyleri ve örgütleri çok yönlü yıkıma uğratan son derece tehlikeli bir psikolojik şiddet süreci olduğunu ortaya koymaktadır.