Makale

Bilişim teknolojilerinin hızla gelişmesi, dijital ortamda üretilen eserlerin ve hukuki işlemlerin güvenliğinin sağlanmasını zorunlu kılmıştır. Bu bağlamda, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) ve Elektronik İmza Kanunu (EİK), dijital ekosistemde ortaya çıkan yeni ihlal türlerini önlemek amacıyla özel cezai yaptırımlar öngörmektedir. İnternet üzerinden gerçekleştirilen kopyalama, dağıtma ve yetkisiz kullanım gibi eylemler, eser sahiplerinin telif haklarını ciddi şekilde zedelemektedir. Diğer yandan, hukuki ve ticari işlemlerde ıslak imza ile aynı sonuçları doğuran güvenli elektronik imzanın yaygınlaşması, bu alandaki sahtecilik ve izinsiz kullanım fiillerinin ayrı birer bilişim suçu olarak düzenlenmesini gerektirmiştir. Bir bilişim hukuku avukatı perspektifiyle değerlendirildiğinde, bu kanunlardaki suç tiplerinin temel amacı, dijital ortamda eser sahiplerinin mali ve manevi haklarını korumak ve elektronik ticarette taraflar arası güveni tesis etmektir. Bu makalemizde, doğrudan bilişim araçları ve yazılımları ile bağlantılı olan FSEK ve E-İmza Kanunu kapsamındaki suçları detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.

Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nda Yer Alan Suçlar

Bilgisayar programları ve yazılımlar başta olmak üzere, dijital ortamda yer alan eserlerin korunması Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında sağlanmaktadır. FSEK'in 71. maddesi, manevi, mali veya bağlantılı haklara tecavüz suçlarını kapsayıcı bir madde şeklinde düzenlemiştir. Bu madde uyarınca, hak sahibinin izni olmaksızın bir eseri, icrayı veya yapımı işlemek, çoğaltmak, dağıtmak veya dijital ağlar üzerinden umuma iletmek cezai yaptırıma tabidir. Aynı zamanda, başkasına ait bir esere kendi eseri olarak ad koymak veya kaynak göstermeksizin iktibasta bulunmak da intihal kapsamında bilişim suçları arasında yer almaktadır. Suçun oluşması için failin fiilini bilerek ve isteyerek işlemesi, yani genel kastın varlığı yeterlidir. Eser sahibinin önceden vereceği yazılı izin ise fiili hukuka uygun hale getiren en temel unsurdur.

Koruyucu Programları Etkisiz Kılma Suçu

Bilişim teknolojilerindeki korsan yazılım faaliyetlerini engellemek için FSEK'in 72. maddesinde özel bir suç tipi düzenlenmiştir. Bu hükme göre, bir bilgisayar programının hukuka aykırı olarak çoğaltılmasının önüne geçmek amacıyla oluşturulan koruyucu donanım ve yazılımları etkisiz kılmaya yönelik programlar üretmek veya satışa arz etmek cezalandırılmaktadır. Bu suçla, bilgisayar programı üzerindeki hak sahiplerinin çoğaltma ve yayma hakları güvence altına alınmaktadır. Suç, henüz bir zarar meydana gelmemiş olsa dahi tamamlanan bir soyut tehlike suçu niteliğindedir. Failin, şifre kırma programları veya yetkisiz kopyalama yazılımlarını kişisel kullanım amacı dışında elinde bulundurması da bu madde kapsamında cezai yaptırım doğurmaktadır. Mahkemelerce verilecek cezaların alt sınırı altı ay, üst sınırı ise iki yıl hapis cezası olarak belirlenmiştir.

Elektronik İmza Kanunu Kapsamındaki Suçlar

Islak imza ile aynı hukuki sonuçları doğuran güvenli elektronik imza, elektronik ticaretin ve dijital sözleşmelerin temelini oluşturur. Bu güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla, 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu denetim ve ceza hükümleri belirlemiştir. Kanunun 16. maddesi, imza oluşturma verilerinin izinsiz kullanımı suçunu düzenler. Buna göre, imza sahibine ait olan şifreler veya kriptografik gizli anahtarlar gibi verileri izinsiz olarak elde etmek, kopyalamak veya bu araçları kullanarak elektronik imza oluşturmak hapis ve adli para cezasını gerektirir. Bu suç tipiyle, e-imzanın ispat gücü ve dijital hukuki işlemlerin bütünlüğü koruma altına alınmaktadır. Failin suçu işlerken genel kasta sahip olması yeterlidir. Eğer bu fiil, elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı çalışanları tarafından gerçekleştirilirse, verilecek cezalar yarı oranına kadar artırılmaktadır.

Elektronik Sertifikalarda Sahtekarlık Suçu

Elektronik sertifikalar, kişilerin kimlik bilgileri ile imza doğrulama verilerini birbirine bağlayan güvenilir kayıtlardır. Elektronik İmza Kanunu'nun 17. maddesi, elektronik sertifikalarda sahtekarlık suçunu açıkça düzenleyerek, dijital sahtecilik fiillerini yaptırıma bağlamıştır. Bu suçun hareket unsurunu aşağıdaki haller oluşturmaktadır:

• Tamamen veya kısmen sahte elektronik sertifika oluşturmak,
• Geçerli olarak oluşturulan sertifikaları taklit veya tahrif etmek,
• Sahte olarak oluşturulmuş, taklit veya tahrif edilmiş sertifikaları kullanmak.

Belirtilen bu fiillerin herhangi birinin gerçekleştirilmesiyle suç tamamlanmış sayılır; nitekim bu bir neticesi harekete bitişik tehlike suçudur. Bu noktada korunan temel hukuki değer, tıpkı evrakta sahtecilik suçlarında olduğu gibi kamunun dijital işlemlere duyduğu güven ve itibarın zedelenmesinin önüne geçilmesidir.