Usul Hukuku

İzniniz olmadan fotoğraf veya görüntülerinizin gizlice çekilerek kaydedilmesi, genel anlamda kişisel verilerin kaydedilmesi suçu kapsamında hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylemdir. Kişinin dış dünyada tanınmasını sağlayan ve onu diğer insanlardan ayırt edilebilir kılan fotoğraf ve görüntüler, kanunlarımızda kişisel veri olarak nitelendirilmektedir.

Tahkim yargılamasında karşı taraf çalışanlarının kişisel verilerini rıza olmaksızın delil olarak sunmanız, hakkınızın tesisi, kullanılması veya korunması amacına yönelik bir meşru menfaat kapsamında hukuka uygun kabul edilebilecek bir işlem olarak değerlendirilebilir. Veri koruma mevzuatı, bir hakkın korunması için işlemenin zorunlu olduğu durumlarda, ilgili kişinin temel hak ve özgürlüklerine zarar vermemek kaydıyla rıza aranmaksızın veri işlenmesine imkan tanımaktadır.

Kişisel verilerinizin izniniz veya şeffaf bir bilgilendirme olmaksızın toplanıp analiz edilerek, siyasi eğilimlerinizi etkilemek amacıyla size özel reklamlar sunulması, hukuka aykırılık teşkil edebilecek önemli bir veri ihlali iddiasıdır. Seçim süreçlerinde kullanılan ve mikro hedefleme olarak bilinen bu yöntem, seçmenlerin psikografik profillerini çıkararak onları belirli siyasi mesajlara maruz bırakmayı amaçlar ve bu durum sadece kişisel verilerin korunması hakkını değil, aynı zamanda serbest seçim hakkı kapsamında özgür iradenin manipüle edilmesi riskini de beraberinde getirir.

Bankanızın sadece açık rızanıza dayanarak hesap bilgilerinizi istediği üçüncü kişilerle veya yurt dışıyla paylaşması hukuken mümkün görünmemektedir. Bankacılık Kanunu kapsamında yapılan düzenlemelere göre, bir bilgi müşteri sırrı niteliği taşıyorsa, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında açık rızanız alınmış olsa dahi, sizden gelen özel bir talep veya talimat olmaksızın bu bilgilerin üçüncü kişilerle paylaşılması hukuka aykırılık teşkil edebilecek bir durumdur.

İşyerine giriş ve çıkışların takibi amacıyla işveren tarafından parmak izi gibi biyometrik verilerin alınması, kural olarak işçinin özgür iradesiyle vereceği açık rızasına bağlıdır ve alternatif yöntemler varken bunun zorunlu tutulması hukuka aykırılık teşkil edebilir. Biyometrik veriler, kişinin fiziksel özelliklerini yansıtan özel nitelikli kişisel veriler arasında yer alır ve bu verilerin işlenmesi sıkı sıkıya korunmaktadır.

Çocuğunuzun sağlık, zeka, davranış veya kişisel ilgi alanlarına dair hassas verilerinin otomatik sistemler aracılığıyla incelenerek zaaflarının tahmin edilmesi işlemi, hukuk dilinde profilleme olarak adlandırılmaktadır ve çocukların bu şekilde doğrudan ticari hedeflere alet edilmesi yüksek hukuka aykırılık riski taşıyan bir konudur. Çocukların yetişkinlere kıyasla dijital dünyadaki riskleri algılama kapasitelerinin oldukça zayıf olması sebebiyle, bu tür izinsiz veri işleme faaliyetlerinin onların psikolojik gelişimlerinde geri döndürülemez ağır hasarlar yaratabileceği uluslararası normlarda da kabul edilmektedir.

Hukukumuzda, kişisel sağlık verilerinizin işlenmesi için vermiş olduğunuz onayı, kural olarak dilediğiniz her an ve kuruma hiçbir gerekçe göstermeksizin geri alma hakkına mutlak surette sahipsiniz. Ancak, rızanın geri alınması işlemi kanunen yalnızca ileriye dönük sonuçlar doğurduğundan, onayınızı resmen iptal ettiğiniz tarihe kadar mevzuata uygun şekilde gerçekleştirilmiş olan mevcut veri işleme faaliyetlerini otomatik olarak hukuka aykırı veya baştan geçersiz hale getirmemektedir.

Vergi inceleme raporlarında sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenlediğiniz ya da kullandığınız yönünde bir tespit bulunması halinde, bu durumun kayıtlı olduğunuz meslek odasına bildirilmesi yasal bir istisna olarak kabul edilmektedir. Ancak bu bildirim, sizin hukuken suçlu olduğunuz anlamına gelmez zira idari nitelikteki bir raporun yargı kararı olmaksızın kesin bir mahkumiyet gibi değerlendirilmesi mümkün değildir.

E-ticaret pazar yerlerinde çatı platform hizmeti sunan aracı şirket ile ürünü doğrudan adresinize gönderen işletme arasında sadece siparişin teslimi, faturanın yasal olarak oluşturulması veya kargo işlemleri gibi operasyonel amaçlarla kişisel verilerinizin mecburi olarak aktarılması hukuka uygun bir gerekliliktir. Ancak yapılan bu aktarımın siparişin ifası bağlamı dışına çıkılarak satıcı tarafından size reklam veya pazarlama gibi farklı ticari amaçlarla yöneltilmesi açıkça hukuka aykırılık teşkil edebilecek bir durumdur.

İşverenin sizden talep ettiği sağlık verilerinin ve tıbbi testlerin, yalnızca yerine getireceğiniz işin niteliğiyle ve iş sağlığı güvenliği gereklilikleriyle doğrudan bağlantılı olması durumunda istenmesi makul karşılanabilir. Masa başı bir pozisyonda çalışan bir işçiden HIV testi veya işle ilgisi olmayan detaylı sağlık taramaları istenmesi, işverenin bilgi edinme hakkının sınırlarını aşan ve işçinin kişilik haklarına ağır bir müdahale oluşturan bir uygulamadır.