Tazminat

Uzun süren yargılamalar nedeniyle mağduriyet yaşadığınız durumlarda öncelikle Adalet Bakanlığı bünyesinde kurulan İnsan Hakları Tazminat Komisyonu isimli idari başvuru yoluna müracaat etmeniz gerekmektedir. Yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı iddialarına dayanan şikâyetler için doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunulması hukuken mümkün değildir.

Yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmadığı şikâyetiyle doğrudan Anayasa Mahkemesine gitmeden önce hukuki mevzuatta öngörülen idari başvuru yollarını eksiksiz olarak tüketmeniz gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, davaların uzun sürmesi nedeniyle ortaya çıkan mağduriyetlerin giderilmesi amacıyla kanunla kurulan Tazminat Komisyonu adlı özel bir başvuru yolu bulunmaktadır.

Hayır, yargılamanın çok uzun sürmesi nedeniyle yaşadığınız mağduriyetler için doğrudan Anayasa Mahkemesinden tazminat alamazsınız, öncelikle yasalarda yeni kurulan ilgili komisyona başvurmanız gerekmektedir. Uzun süren davalar sebebiyle makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine yönelik şikayetler, yasal mevzuatta yapılan değişiklikler sonucunda artık doğrudan Anayasa Mahkemesi tarafından değil, öncelikle Adalet Bakanlığı bünyesinde kurulan Tazminat Komisyonu tarafından değerlendirilmektedir.

Haksız yere gözaltında kalmanızın ardından açtığınız davada size ödenmesine hükmedilen tazminat miktarının çok düşük olması durumunda, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkınızın ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Mahkemelerin somut olayın şartlarına göre tazminat miktarını takdir etme yetkisi bulunsa da, hükmedilen tutarın meydana gelen ihlalle orantısız ve önemsiz düzeyde kalması anayasal güvencelere aykırılık teşkil etmektedir.

Anayasa Mahkemesi haksız gözaltı sebebiyle hükmedilen manevi tazminatın yeterliliğini değerlendirirken, kararı veren mahkemenin karar tarihindeki benzer durumlar için öngördüğü kendi tazminat standartlarıyla bir karşılaştırma yapmaktadır. Bu karşılaştırma yapılırken öncelikle başvurucunun sosyal ve ekonomik durumu ile mesleki ve toplumsal konumu göz önünde bulundurulmaktadır.

Haksız yere gözaltına alınmanız nedeniyle devletten tazminat talep edebilmek için doğrudan Anayasa Mahkemesine gitmek yerine öncelikle ağır ceza mahkemesinde tazminat davası açmanız gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi, haklarında kovuşturmaya yer olmadığı kararı veya beraat kararı verilen kişilerin haksız yakalama veya gözaltı iddialarıyla olağan yolları atlayarak doğrudan yüksek mahkemeye gelmelerini kabul etmemektedir.

Evet, kesin nitelikteki mahkeme kararlarına karşı kanun yoluna başvurulması, Anayasa Mahkemesine yapılacak bireysel başvuru için öngörülen otuz günlük yasal süreyi kesinlikle uzatmamaktadır. Mahkemelerin tazminat davası sonucunda verdiği kararlarda, hükmedilen maddi tazminat miktarının belli bir yasal sınırın altında kalması nedeniyle kararın kesin olduğu açıkça ifade edilmişse, bireysel başvuru süresi bu kararın sizin tarafınızdan öğrenildiği tarihten itibaren derhal işlemeye başlar.

Yakınınızın hayatını kaybettiği terör olayında kamu makamlarının önceden istihbari bilgiye sahip olmasına rağmen gerekli önlemleri almaması durumunda idarenin sorumluluğuna giderek tazminat davası açabilmeniz mümkündür. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, devletin yaşamı koruma yükümlülüğü çerçevesinde idarenin eylemsizliği veya ihmali bulunuyorsa bu durum hizmet kusuru kapsamında değerlendirilmelidir.

Kazandığınız tazminatın enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılarak ödenmesi mülkiyet hakkınızın ihlali anlamına geldiğinden, bu bedel kaybının telafi edilmesi amacıyla hukuki yollara başvurarak yeniden yargılama isteyebilirsiniz. Mahkemeler tarafından kamulaştırmasız el atma eylemleri karşılığında hükmedilen tazminatların ödenmesi sürecinde geçen uzun zaman nedeniyle paranın alım gücünde yaşanan sert düşüş, mülk sahibine şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklemektedir.

İdareye yaptığınız başvuruya yasal süre içinde hiçbir cevap verilmemesi, hukuken talebinizin reddedildiği anlamına gelir ve bu duruma karşı doğrudan idari yargıda dava açabilirsiniz. Kanunlarımıza göre, haklarınızın ihlal edildiği iddiasıyla ilgili kurumlara başvurduğunuzda, idarenin altmış gün içinde size bir cevap vermemesi halinde isteğinizin reddedildiği kabul edilmektedir.