Tazminat

İhlal tespit edildiğinde Anayasa Mahkemesi, yaşadığınız mağduriyetin ve hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için öncelikle tazminat ödemek yerine ilgili derece mahkemesinde yeniden yargılama yapılmasına karar vermektedir. İhlalin niteliği gereği, kanuni düzenleme sonucu alacağınızın tahsil imkânının ortadan kaldırılmasıyla oluşan durumun düzeltilmesi ancak yargılamanın yeniden yapılarak hukuki hatanın telafi edilmesiyle mümkündür.

Hak ihlali tespit edildiğinde Anayasa Mahkemesi doğrudan maddi veya manevi tazminat ödenmesi yerine öncelikle ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla yeniden yargılama yapılmasına karar vermektedir. İhlalin temel nedeni mahkeme süreci devam ederken çıkan kanuni düzenleme olduğundan, uğradığınız mağduriyetin giderilmesi için yargılamayı yapan ilk derece mahkemesinin dosyayı tekrar ele alması gerekmektedir.

Anayasa Mahkemesi bu tür başvurularda ihlal tespiti yaptığında genellikle doğrudan tazminat ödenmesine hükmetmek yerine ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla dosyanın yeniden yargılama yapılması için ilgili mahkemeye gönderilmesine karar vermektedir. Yüksek mahkemenin yaklaşımına göre pratik olarak başarı sağlama kapasitesini yitiren yargı yolunun yeniden canlandırılması ve uyuşmazlığın esasının tekrar değerlendirilebilmesi ancak davanın yeniden görülmesiyle mümkün olmaktadır.

Anayasa Mahkemesi bu tür ihlal tespitlerinde doğrudan tazminat ödenmesine karar vermek yerine uyuşmazlığın çözümü için yeniden yargılama yapılmasına hükmetmektedir. Hak ihlalinin sonuçlarının tamamen ortadan kaldırılması amacıyla dosya, yargılamayı daha önce yapmış olan mahkemeye gönderilmektedir.

Haksız yere gözaltında tutulduğunuz veya tutuklu kaldığınız süreler için açtığınız davada size çok düşük bir tazminat ödenmesi durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Beraat veya kovuşturmaya yer olmadığına dair karar aldıktan sonra 5271 sayılı Kanun kapsamında açtığınız tazminat davasında ağır ceza mahkemelerinin somut olayın şartlarına göre bir takdir yetkisi bulunsa da, hükmedilen miktarın meydana gelen ihlalle orantılı olması gerekmektedir.

Haksız yere uygulanan koruma tedbirleri nedeniyle açtığınız davada, mahkemelerin tazminat miktarını belirlerken sadece özgürlüğünüzün kısıtlanmasını değil, aynı zamanda anayasal diğer haklarınıza yapılan müdahaleleri de hesaba katması zorunludur. Beraat kararınızın ardından açtığınız manevi tazminat davasında, ağır ceza mahkemesi uygulanan tedbirin sizin ifade özgürlüğü ve barışçıl gösteri yapma hakkınıza yönelik bir müdahale niteliği taşıyıp taşımadığını ayrıntılı bir şekilde değerlendirmelidir.

Beraat kararı almanızın ardından haksız yere uygulanan tutuklama veya gözaltı gibi koruma tedbirleri nedeniyle açtığınız davada çok düşük bir miktar ödenmesi kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı bağlamında bir ihlal anlamına gelmektedir. Ağır ceza mahkemelerinin tazminat miktarını belirlerken elbette belli bir takdir yetkisi bulunmaktadır ancak hükmedilen tutarın somut olayın şartlarına ve Anayasa Mahkemesinin benzer davalarda verdiği tazminat miktarlarına göre kayda değer ölçüde düşük olmaması gerekmektedir.

Haksız yere gözaltında kaldığınız veya tutuklandığınız süreler için açtığınız davada hükmedilen tazminat miktarının çok düşük olması durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Beraat veya kovuşturmaya yer olmadığına dair karar alan kişilerin uğradıkları haksız koruma tedbirleri neticesinde açtıkları davalarda mahkemelerin tazminat için takdir yetkisi bulunsa da verilecek miktar meydana gelen ihlalle orantısız veya önemsiz bir tutar olamaz.

Beraatle sonuçlanan ceza yargılaması sürecinde maruz kaldığınız haksız gözaltı ve tutuklama tedbirleri nedeniyle açtığınız davada hükmedilen tutarın yetersiz olması durumunda Anayasa Mahkemesine başvurarak hakkınızı arayabilirsiniz. Mahkemelerin tazminat miktarını belirlerken somut olayın şartlarına göre takdir yetkisi bulunsa da, meydana gelen ihlalle orantılı olmayan önemsiz miktarda bir ödemeye hükmedilmesi kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlaline yol açmaktadır.

Anayasa Mahkemesi tarafından savunma hakkınızın kısıtlandığı tespit edildiğinde, ihlalin sonuçlarını ortadan kaldırmak için kural olarak tazminat yerine yeniden yargılama yapılmasına karar verilir. Bu tür durumlarda ihlalin doğrudan mahkeme kararından ve sürecin usulüne uygun işletilmemesinden kaynaklandığı kabul edilir.