Tazminat

Yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yargılanma hakkınızın ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurmadan önce, bu tür şikayetler için özel olarak kurulmuş olan Tazminat Komisyonuna müracaat ederek hakkınızı aramanız gerekmektedir. Hukuk sistemimizde yapılan son yasal değişikliklerle birlikte, yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığına dair iddiaların öncelikle Tazminat Komisyonu tarafından incelenmesi ve karara bağlanması şartı getirilmiştir.

Bir gazeteci olarak, kamuoyunca tanınan bir yazarın veya kişinin sosyal medyadaki paylaşımlarını haberleştirip eleştirmeniz durumunda hakkınızda tazminat davası açılabilmesi mümkündür ancak mahkemelerin bu noktada ifade özgürlüğü ile şeref ve itibarın korunması hakkı arasında adil bir denge kurması gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, basının kamuoyunu bilgilendirme görevi çerçevesinde yaptığı haberlerde, hedef alınan kişinin toplumsal konumu ve eleştiriye katlanma sınırının sıradan bir vatandaşa göre daha geniş olup olmadığı titizlikle değerlendirilmelidir.

Siyasi partilere yönelik eleştirilerin sınırları geniş olsa da, suç isnadı boyutuna varan ağır iddiaların somut delillerle desteklenmemesi durumunda ifade özgürlüğü kapsamında korunmanız mümkün olmayabilir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, demokratik bir sistemde iktidar partisinin ağır eleştirilere ve katlanma yükümlülüğüne sahip olduğu kabul edilir.

Sarf ettiğiniz ifadelerin kamuoyunda tartışılan güncel bir konuyla doğrudan illiyet bağı bulunmuyorsa ve bağlamından koparak ağır suçlamalara dönüşüyorsa mahkemelerin aleyhinize tazminata hükmetmesi hukuka uygun bulunabilir. Bir konudaki görüşlerinizi basın aracılığıyla paylaşmanız demokratik bir haktır ve genel yarara ilişkin tartışmalara katkı sağlar.

Yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmadığı şikayetiyle Anayasa Mahkemesine doğrudan bireysel başvuruda bulunmadan önce Tazminat Komisyonu yolunu tüketmeniz gerekmektedir. Yeni yürürlüğe giren yasal düzenlemeler kapsamında, mahkemelerin uzun sürmesi nedeniyle oluşan mağduriyetlerin giderilmesi amacıyla Tazminat Komisyonunun görev alanı genişletilmiştir.

Terör saldırısı neticesinde idareyle uzlaşma sağlanmış olsa bile, idarenin olayda ağır bir ihmali olduğu sonradan ortaya çıkarsa açılacak davada süre aşımı eski tarihten başlatılamaz. Böyle bir senaryoda, olayın meydana gelmesinde devletin sorumluluğunu doğuran hizmet kusuru bulunduğu hususu, olaydan çok sonra yürütülen soruşturmalar veya ceza davaları sayesinde öğrenilebilir.

Ceza infaz kurumunda bulunurken yakınınızın cenaze veya taziye törenine hukuka aykırı gerekçelerle katılmanıza izin verilmemesi durumunda manevi tazminat talep etme hakkınız doğabilmektedir. İdare veya yargısal makamlar tarafından talebinizin makul ve ikna edici olmayan, örneğin soyut güvenlik endişeleri veya yetersiz salgın tedbirleri gibi gerekçelerle reddedilmesi anayasal haklarınızı zedeler.

Yan parsel sahibine verilen inşaat izni ve yapı kullanım belgesi nedeniyle uğradığınızı iddia ettiğiniz zararlarınızın tazmini için idareye karşı maddi tazminat davası açma hakkınız bulunmaktadır. İptal davası süreçlerinden bağımsız olarak, komşu parsele verilen ruhsatlandırma işlemleri yüzünden mülkünüzde bir değer kaybı oluştuğunu düşünüyorsanız, uğradığınız zararların giderilmesi amacıyla tam yargı davası yoluna başvurabilirsiniz.

Toplantı ve gösteri yürüyüşüne katıldığınız için hakkınızda yalnızca yakalama veya gözaltı tedbiri uygulandığı durumlarda doğrudan bireysel başvuru yapmak yerine öncelikle tazminat davası açmanız gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre, hakkınızda kovuşturmaya yer olmadığına veya beraata karar verilmişse, uğradığınız zararların giderilmesi amacıyla Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında öngörülen tazminat yolunu tüketmeniz kural olarak zorunludur.

Siyasi rakiplerinize yönelik yaptığınız sert eleştiriler, demokratik toplum düzeninin bir gereği olarak kural itibarıyla ifade özgürlüğü güvencesi altındadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, siyasetçilerin ve halka mal olmuş kişilerin kendilerine yöneltilen eleştirilere karşı sade vatandaşlara kıyasla çok daha fazla hoşgörü göstermesi ve eleştiri sınırlarının daha geniş kabul edilmesi beklenmektedir.