Savunma Hakkı

Kimliği gizli tutulan tanıkların duruşmalarda dinlenmesi, tanığın can güvenliğini sağlamak amacıyla getirilen istisnai bir koruma tedbiridir. Bu tedbir kapsamında tanığın sesi ve görüntüsü teknolojik imkânlarla değiştirilerek SEGBİS üzerinden duruşmaya aktarılabilmektedir.

İlk derece mahkemesinde aleyhinize verilen karara karşı itiraz, istinaf veya temyiz gibi kanun yollarına başvurduğunuzda, alt mahkemede SEGBİS kullanılarak alınan ses ve görüntü kayıtlarının üst mahkemelere gönderilmesi mevzuat gereği zorunludur. Yönetmelikte açıkça belirtildiği üzere, dosya temyiz veya istinaf makamına giderken duruşmadaki tavırlarınızı ve sözlerinizi içeren bu bilişim kayıtları da itiraz mercilerinin değerlendirmesine sunulur.

İfadenizin sesli ve görüntülü yöntemle alınması durumunda, müdafinizin mahkeme salonu yerine doğrudan sizin yanınızda, yani bulunduğunuz SEGBİS odasında yer almasını talep etmeniz en temel savunma hakkı güvencelerinden biridir. Yargıtay içtihatlarında, SEGBİS yoluyla sorgu yapılırken sanığın müdafisiyle bir araya gelip gizli olarak görüşme imkanı bulamamasının ve avukatın sanığın yanında bulunmamasının savunma hakkının kısıtlanması anlamına geldiği açıkça ifade edilmiştir.

Gözaltına alınan bir kişinin avukatıyla görüşmesinin belirli durumlarda 24 saat süreyle kısıtlanması yasal mevzuatımızda yer alan istisnai bir uygulama olsa da, bu kısıtlama süresi içinde avukat yardımı olmadan ifade alınması hukuki açıdan ihlal doğurabilecek bir durumdur. Şüphelinin müdafi yardımından yararlanma hakkı, adil yargılanma ilkesinin temel bir gereğidir ve kısıtlama kararı verilmiş olsa dahi bu süre zarfında kolluk kuvvetlerince ifadenin alınmaması kanuni bir güvencedir.

Ceza yargılamasında bizzat duruşmada hazır bulunarak savunma yapmanız kural olmakla birlikte, zorunlu hallerde Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGBİS) üzerinden ifadenizin alınması mümkündür. Yargıtay kararlarında da belirtildiği üzere, zorunlu nedenlerin varlığı halinde bu yöntem adil yargılanma hakkına bir müdahale olarak görülmeyebilmektedir.

Başka bir şehirde görülen davanızın duruşmasına, bulunduğunuz ildeki veya en yakın konumdaki adliyede yer alan Sesli ve Görüntülü Bilişim Sistemi (SEGBİS) donanımı aracılığıyla mahkeme salonuna gitmeden uzaktan katılmanız hukuken ve teknik olarak tamamen mümkündür. Adalet Bakanlığı tarafından ülke geneline yaygınlaştırılan bu sistem, ses ve görüntünün aynı anda elektronik ortamda yüksek güvenlikle iletildiği ve kaydedildiği, özellikle yetkili mahkemenin yargı çevresi dışında bulunan kişilerin dinlenilmesinde kullanılan oldukça etkin bir video konferans yöntemidir.

Kural olarak kişisel verilerin elde edilmesi ve işlenmesi doğrudan ilgili kişinin vereceği açık rızaya bağlı olsa da, bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için veri işlemenin zorunlu olduğu durumlarda izniniz aranmaksızın bu verilerin işlenmesi mümkündür. Avukatların, temsil ettikleri müvekkillerinin yasal haklarını korumak ve iddialarını ispatlamak amacıyla gerçekleştirdiği delil toplama faaliyetleri, temel bir hak olan adil yargılanma süreciyle doğrudan bağlantılı olduğundan kanundaki bu istisna kapsamında değerlendirilebilecek güçlü bir emare teşkil eder.

Vergi idaresinin dijital dönüşüm politikaları kapsamında hayata geçirdiği elektronik tebligat sistemi, işlemlerin hızlanmasını sağlamakla birlikte mükelleflere sistemi düzenli kontrol etme sorumluluğu yüklemektedir. Elektronik ortama iletilen tebligatlar, kanunen belgenin muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen belirli bir günün sonunda tebliğ edilmiş sayılmaktadır.

Eşinizin sizden gizlediği ve evlilik birliğinde güven duygusunu temelinden sarsabilecek bulaşıcı bir hastalığı günlüğünden öğrenip bu durumu mahkemeye taşımanız, hakların dengelenmesi prensibi çerçevesinde değerlendirilebilecek bir durumdur. Günlük gibi materyaller kural olarak kişinin gizli hayat alanı içinde yer alsa da, eşin bulaşıcı bir hastalığı saklaması gibi evlilik birliğinin temelini sarsan ve sadakat yükümlülüğüne aykırı olan ağır kusurların ispatı söz konusu olduğunda, bu verinin kullanılması iddia ve savunma hakkı bağlamında kaçınılmaz hale gelebilir.

Kendinize karşı işlenmekte olan bir suçu kanıtlamak amacıyla, başka türlü delil elde etme imkânınızın bulunmadığı ani gelişen durumlarda gizlice ses kaydı almanız, hukuki süreçte iddia ve savunma hakkı çerçevesinde değerlendirilebilecek bir eylemdir. Yargıtay uygulamalarına göre, yetkili makamlara başvurma olanağınızın anlık olarak bulunmadığı ve kanıtların kaybolmasını engellemek için planlı olmadan yaptığınız bu tür gizli kayıtlar, çoğu zaman hukuka aykırı kabul edilmemektedir.