Mülkiyet Hakkı

Deprem sonrasında hak sahibi olmanıza rağmen kalıcı konutunuzun teslim edilmemesi, hukuken mülkiyet hakkı ihlali olarak değerlendirilebilmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, devletin afetzedelere yönelik yasal düzenlemeler kapsamında konut edindirme yükümlülüğü bulunmaktadır.

Mallarınız üzerindeki kısıtlamanın makul olmayan bir süre boyunca devam etmesi, anayasal güvence altındaki mülkiyet hakkınızın ihlali anlamına gelebilmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, mülkiyet hakkını sınırlandıran bir tedbirin ölçülü olabilmesi için kapsamı ve süresi itibarıyla orantılı olarak uygulanması gerekmektedir.

Bir mahkemenin koyduğu tedbirin makul olmayan bir süre devam etmesi mülkiyet hakkının ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, mülkiyet hakkını sınırlandıran bir tedbirin uygulanmasının ölçülü olabilmesi için kapsamı ve süresi itibarıyla orantılı olarak uygulanması zorunludur.

Mülkünüze ulaşamamanız gibi süregelen müdahalelerde, tazminat başvurusu için öngörülen süreler ancak bu müdahalenin tamamen sona erdiği veya kesildiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Zarar doğuran olayın devam ettiği durumlarda somut bir başlangıç tarihi belirlenemeyeceği için başvuru süresinin katı bir şekilde yorumlanması hukuken hatalı kabul edilmektedir.

Tazminat başvurunuzun süregelen bir engel durumu olmasına rağmen zaman aşımı veya süre aşımı gibi gerekçelerle reddedilmesi durumunda, bu ihlalin giderilmesi için yeniden yargılama yoluna başvurabilirsiniz. Sürekli devam eden ihlallerde zararın her yıl kesintiye uğrayarak yeniden tekrarlandığını varsaymak ve başvuru süresini buna göre daraltmak, mülkiyet hakkı bağlamında anayasal güvencelere aykırılık teşkil etmektedir.

Arazinize veya mülkünüze girişinizin sürekli olarak engellendiği durumlarda zararın tazmini için yapılacak başvurularda süre, bu engellemenin tamamen sona erdiği tarihten itibaren hesaplanmaya başlar. Yargı mercilerinin, süregelen müdahalelerde zararın başladığı ilk tarihi esas alarak başvuru süresinin geçtiğine karar vermesi hukuka aykırı bulunmuştur.

Mahkemelerin ve idari mercilerin tazminat başvuru sürelerini katı ve aşırı şekilci bir biçimde yorumlayarak talebinizi reddetmesi anayasal haklarınızın ihlali sayılmaktadır. Özellikle 5233 sayılı Kanun kapsamında terör ve terörle mücadeleden doğan zararların karşılanması için yapılan başvurularda, zarar konusu olay kesintisiz devam ediyorsa sürenin dar yorumlanması mağduriyetinizi gidermenizi imkânsız hâle getirir.

Evet, yargılama sürerken yapılan bir kanuni düzenleme ile alacağınızı tahsil etme imkânınızın ortadan kaldırılması mülkiyet hakkınızla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkınızın ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi benzer olaylarda, kişilerin alacaklarını tahsil etmek için uygun hukuki yollara başvurmasına rağmen, sonradan yürürlüğe giren yasal düzenlemeler nedeniyle bu hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılmasını Anayasa'ya aykırı bulmuştur.

Anayasa Mahkemesi tarafından ihlal kararı verilmesi durumunda yeniden yargılama işlemi, mülkiyet hakkı ile bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlaline neden olan kararı veren ilgili ilk derece mahkemesi tarafından yapılacaktır. İhlal kararının gönderildiği bu yargı mercilerinin yapması gereken temel iş, gecikmeksizin yeniden yargılama işlemlerini başlatmaktır.

Şirkete yatırdığınız paranın iadesi amacıyla açtığınız dava devam ederken yapılan bir kanuni düzenleme nedeniyle alacağınızı tahsil etme imkânınızın ortadan kaldırılması, anayasal haklarınızın ihlali anlamına gelir. Anayasa Mahkemesi, benzer bir olayda verdiği emsal kararında, kişinin alacağının tahsili için uygun hukuki yollara başvurmasına rağmen sonradan yürürlüğe giren yasal bir düzenleme yüzünden hukuki mekanizmaları işletme şansından mahrum bırakılmasını hak ihlali olarak değerlendirmiştir.