Mülkiyet Hakkı

Arazinize el konulması nedeniyle kazandığınız tazminatın enflasyon karşısında erimesi durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yaparak hakkınızı arayabilirsiniz. Yüksek Mahkeme, kamu kurumları tarafından yapılan el atmalar sonucunda ödenmesi gereken bedellerin zamanında ödenmeyerek enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılmasını hak ihlali olarak kabul etmektedir.

Anayasa Mahkemesi sizi haklı bulduğunda doğrudan bir maddi veya manevi tazminat ödemesi yapmak yerine genellikle davanızın yeniden görülmesi yönünde karar vermektedir. Yüksek Mahkeme, uğradığınız değer kaybı nedeniyle mülkiyet hakkı ihlali tespit ettiğinde, bu ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için en uygun yöntemin yerel mahkemede yeniden yargılama yapılması olduğuna hükmetmektedir.

Babanızın vefat etmesi durumunda yasal mirasçıları olarak Anayasa Mahkemesindeki başvuru sürecine dâhil olabilir ve hakkınızı aramaya kaldığınız yerden devam edebilirsiniz. Bireysel başvuru yapıldıktan sonra davanın asıl sahibinin hayatını kaybetmesi hâlinde, mirasçılar mahkemeye bir dilekçe sunarak başvuruya devam etmek istediklerini bildirme hakkına sahiptir.

Devletin özel mülkünüze hukuki bir sürece dayanmadan müdahale etmesi durumunda mülkiyet hakkınızın ihlal edildiği kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, idarenin bir taşınmaza kamulaştırma işlemleri yapmadan doğrudan müdahale etmesi kamulaştırmasız el atma olarak nitelendirilmektedir.

Kamulaştırma bedelinizin yıllar sonra ödenmesi ve enflasyon karşısında değer kaybetmesi durumunda, oluşan bu ekonomik kaybın telafi edilmesi anayasal bir zorunluluktur. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, devlet tarafından el konulan taşınmazınız için belirlenen bedelin uzun yıllar süren yargılama sonrasında sadece yasal faiz eklenerek ödenmesi, paranın alım gücünde ciddi bir erimeye yol açıyorsa bu durum size şahsi ve olağan dışı bir külfet yüklemiş sayılır.

Dava süreciniz devam ederken yürürlüğe giren yeni bir kanuni düzenleme nedeniyle alacağınızı tahsil etme imkânınızın elinizden alınması, anayasal güvence altındaki haklarınızın ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi, alacağın tahsili için uygun hukuki yollara başvurulmasına rağmen sonradan yapılan yasal bir değişiklik yüzünden bireylerin hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılmasını hak ihlali olarak kabul etmektedir.

Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından banka hesabınıza konulan blokenin makul süreyi aşarak devam etmesi, Anayasa ile güvence altına alınan mülkiyet hakkı ihlali niteliğindedir. Anayasa Mahkemesi emsal kararlarında, banka hesabına konulan ve yıllarca süren tedbirlerin kişilere şahsi olarak aşırı bir külfet yüklediğini kabul etmektedir.

İradeniz dışında şirket ortağı sayılarak alacağınızı tahsil etmenizin kanunla engellenmesi, mülkiyet hakkınızın korunması bakımından anayasal güvencelere aykırılık teşkil etmektedir. İlgili yasal düzenleme, tasarruf sahipleri ile şirketler arasındaki sözleşmenin mahiyetini doğrudan belirleyerek taraflar arasındaki ilişkiyi mecburi bir ortaklık ilişkisi olarak tanımlamış ve kişilerin alacağın temerrüdü hükümleri çerçevesinde dava açma yetkilerini ellerinden almıştır.

Evet, taşınmazınıza idare tarafından yasal bir işlem yapılmaksızın el konulması anayasal haklarınızın ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, idarenin özel mülkiyete konu bir taşınmaza kamulaştırma kanununda belirtilen usullere uymadan fiilen el atması, anayasal güvence altında olan mülkiyet hakkı kapsamındaki kanunilik ilkesine açıkça aykırılık teşkil etmektedir.

Arazinize ulaşamamanızdan kaynaklanan zararların tazmini için idareye yaptığınız başvurunun aşırı şekilci bir yorumla süresinde görülmemesi anayasal haklarınızın ihlali anlamına gelebilir. Anayasa Mahkemesi, mülke ulaşılamaması nedeniyle oluşan zararların tazmini talebiyle yapılan başvurularda, zarar konusu olayın her yıl kesintiye uğrayarak tekrarlandığını kabul eden ve Tazminat Komisyonu başvuru süresini buna göre hesaplayan idari yorumları aşırı şekilci bulmaktadır.