Manevi Tazminat

Cezaevinde avukatınızla yaptığınız görüşmeler sırasında birbirinize verdiğiniz belgelere veya tuttuğunuz kayıtlara el konulup incelenmesi, ancak sıkı şartlar altında ve kanuni bir dayanakla mümkündür. Temel kural, avukat ile müvekkil arasındaki iletişimin gizli olmasıdır ve bu durum mahpusun dışarıdaki hayatıyla ilgili hukuki yardım alabilmesi için büyük önem taşır.

Tutukluluk durumunuza ilişkin itirazlarınızın ilgili yargı makamlarınca makul bir süre içinde değerlendirilmeyerek sonuçsuz bırakılması veya çok geç incelenmesi durumunda, öncelikle kanunda öngörülen tazminat davası yoluna başvurmanız gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi, tutuklu bulunan kişilerin serbest bırakılmayı isteme hakkı kapsamında sundukları tahliye taleplerinin veya tutukluluğa itirazlarının geç incelenmesi iddialarını değerlendirirken, öncelikli olarak olağan kanun yollarının kullanılıp kullanılmadığına bakmaktadır.

Gözaltında maruz kaldığınız şiddete diğer polis memurlarının seyirci kalması ve bu durumla ilgili şikayetinizin takipsizlikle sonuçlanması halinde, soruşturmanın eksik yürütüldüğü gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi, devlet görevlileri tarafından gerçekleştirilen şiddet olaylarında veya bu olaylara göz yumulması durumunda yetkili makamların derhal ve re'sen etkili bir soruşturma başlatması gerektiğini belirtmektedir.

Şikayetinizin üzerinden beş yıl gibi uzun bir süre geçtikten sonra ve üstelik eksik incelemeyle karar verilmesi hukuken olağan veya kabul edilebilir bir durum değildir. Anayasa Mahkemesi, kolluk görevlilerinin uyguladığı kötü muamele, hakaret veya ayrımcı tutumlara ilişkin iddiaların makul bir özen ve süratle soruşturulması gerektiğini açıkça ortaya koymaktadır.

Karakol kamera kayıtları ile size yönelik haksız fiziki müdahalenin sabit olmasına rağmen savcılığın olay yerindeki diğer polisleri aklaması durumunda, soruşturmanın eksik yürütüldüğünü öne sürerek bireysel başvuru hakkınızı kullanabilirsiniz. Devlet memurları tarafından haysiyet kırıcı bir işleme tabi tutulduğunuza dair kamera kaydı veya adli muayene raporu gibi güçlü belirtiler varsa, adli makamların tüm sorumlular hakkında detaylı bir inceleme yapması zorunludur.

Yargılama sürecinin gereksiz yere uzaması nedeniyle davanın bir an önce bitirilmesi amacıyla maddi ve manevi tazminat ile nafaka taleplerinden feragat edilmesi, davanın makul sürede sonuçlandırılmadığı gerçeğini ortadan kaldırmamaktadır. Bireyin sırf hukuki belirsizlikten kurtulmak ve yeni bir hayat kurabilmek için temel taleplerinden vazgeçmek zorunda bırakılması, aslında makul sürede yargılanma ilkesinin tam olarak işletilemediğini göstermektedir.

Boşanma davasının devletin yargı makamlarından kaynaklanan sebeplerle gereksiz yere uzaması ve bu durumun kişinin yeniden evlenmesini engellemesi hâlinde Anayasa Mahkemesi tarafından manevi tazminat ödenmesine hükmedilebilmektedir. Bireyin yargılama sürecinde üzerine düşen takip ve özen yükümlülüğünü yerine getirmesine rağmen mahkemelerin süreci makul sürede tamamlamaması, kişinin ruhsal bütünlüğünde ve yaşam planlamasında telafisi güç zararlar doğurabilmektedir.

Cezaevinde kitaplarınızın haksız yere engellenmesi nedeniyle ifade özgürlüğünüzün ihlal edildiği tespit edildiğinde, yargılamanın yenilenmesini ve uğradığınız zararlar için tazminat ödenmesini talep etme hakkınız bulunmaktadır. Anayasal hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için öncelikle ilgili mahkemeler tarafından yeniden yargılama yapılması gerekmektedir.

Yargılamanın makul bir hızla yürütülmemesi sebebiyle Anayasa Mahkemesine yaptığınız başvurularda, olaydaki sorumlular zaten ceza almışsa mahkeme yeniden yargılama yerine yalnızca manevi tazminat ödenmesine karar verebilmektedir. Asıl davada sorumlular belirlenip hapis cezası ile cezalandırılmışsa ve yargılamanın uzamasından kaynaklanan ihlalin sonuçları yeni bir yargılama ile ortadan kaldırılamayacak durumdaysa, mahkeme yeniden yargılamada herhangi bir hukuki yarar görmemektedir.

Mektuplarınızın Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi'ne kaydedilmesi nedeniyle ortaya çıkan hak ihlallerinde, Anayasa Mahkemesi genellikle tazminat ödenmesi yerine ihlalin sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapılmasına karar vermektedir. İhlal tespiti yapıldıktan sonra, temel kural olarak ihlalin sonuçlarının giderilmesi amacıyla dosya ilgili yargı mercilerine gönderilir ve bu mercilerin Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında belirttiği ilke ve gerekçelere uygun biçimde yeniden yargılama işlemlerini başlatması beklenir.