Manevi Tazminat

Cezaevinde bulunduğunuz sırada yakınınızın cenazesine veya taziyesine katılmanıza hukuka aykırı şekilde izin verilmemesi nedeniyle Anayasa Mahkemesi'ne yapacağınız başvuru sonucunda ihlal tespit edilirse manevi tazminat almanız mümkündür. Mahkeme, idarenin ve derece mahkemelerinin sunduğu ret gerekçelerinin ilgili ve yeterli unsurlara sahip olmadığını saptadığında, temel haklara yönelik orantısız bir müdahale yapıldığına hükmetmektedir.

Ceza infaz kurumunda bulunduğunuz dönemde öğrenim gören çocuklarınızla hafta sonu görüştürülmemeniz nedeniyle anayasal haklarınızın ihlal edildiği tespit edildiğinde, şayet cezaevinden tahliye olmuşsanız tarafınıza manevi tazminat ödenmesine karar verilebilmektedir. Hak ihlali tespiti yapıldıktan sonra, kural olarak ihlalin sonuçlarını ortadan kaldırmak amacıyla yeniden yargılama yapılması istenir.

İnfaz hakimliğine yaptığınız itiraza rağmen gözaltında geçirdiğiniz süreler cezanızdan düşülmezse olağan kanun yollarını tükettikten sonra Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuruda bulunma hakkınız vardır. Mahkemelerin mahkûmiyet kararının infazını sağlarken sizin cezaevinde kalacağınız süreyi doğru belirlemesi ve özgürlüğünüzü kısıtlayan eski evreleri hesaba katması son derece önemli bir güvencedir.

Daha önce gözaltında geçirdiğiniz sürelerin hapis cezanızdan indirilmemesi, Anayasa ile güvence altına alınan kişi hürriyeti ve güvenliği hakkınızın ihlali anlamına gelir. Türk Ceza Kanunu kapsamında yer alan düzenlemelere göre, hakkınızdaki hüküm kesinleşmeden önce hürriyetinizi kısıtlayan bütün hâller nedeniyle geçirdiğiniz sürelerin mahkûm olduğunuz hapis cezasından indirilmesi kanuni bir zorunluluktur.

Devletten maddi zararlarınız için ödeme alıp uzlaşmış olsanız dahi, idarenin kusur sorumluluğunun sonradan ortaya çıkması durumunda manevi zararlarınızın tazmini için idari yargıya başvurabilirsiniz. Meydana gelen bir olayda idarenin gerekli önlemleri almadığına dair istihbarat raporları veya açılan ceza davaları gibi yeni delillerin ortaya çıkması, olayın mahiyetini değiştirerek idarenin hizmet kusuru bulunduğunu gösterebilir.

İnfaz idaresinin ve derece mahkemelerinin telefon görüşmesi taleplerinizi ilgili ve yeterli gerekçe olmadan reddetmesi üzerine iç hukuk yollarını tükettikten sonra Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi, eşinizin çalışması ve çocuklarınızın eğitim görmesi gibi haklı nedenlere rağmen telefonla görüşme hakkınızın mesai saatleri dışına alınmamasını, devletin aile bağlarını koruma yönündeki pozitif yükümlülüklerine aykırı bulmaktadır.

Ceza infaz kurumunda görevli memurların, tutumu nedeniyle güç kullanılması kesin olarak gerekli olmayan bir mahpusa karşı fiziksel güce başvurmaları hukuka aykırıdır ve insan haysiyeti ile bağdaşmayan muamele yasağının ihlali anlamına gelir. Kamu görevlilerinin zor kullanma yetkisi ancak kesin bir zorunluluk hâlinde, aşırıya kaçmadan ve kişinin eylemiyle orantılı olacak şekilde uygulanabilir.

Haksız yere gözaltında kalmanız nedeniyle açtığınız davada hükmedilen tazminatın yetersiz olması durumunda kişi hürriyeti ve güvenliği hakkınızın ihlal edildiği iddiasıyla hak arama yoluna gidebilirsiniz. Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında açılan tazminat davalarında ağır ceza mahkemesinin takdir yetkisi bulunsa da verilen miktarın meydana gelen mağduriyetle orantısız olmaması ve emsal kararlara göre kayda değer ölçüde düşük kalmaması gerekmektedir.

Evinizde gerçekleştirilen arama işleminin mahremiyetinizi ihlal ettiği iddiasıyla yaptığınız başvuru, aramanın kanuni ölçüler içinde yapılıp yapılmadığına bakılarak değerlendirilir ve ölçüsüz bir işlem yoksa tazminat talebinizin reddedilmesi hukuka aykırı bulunmaz. Arama işlemi değerlendirilirken işlemin istihbarat bilgisine veya mahkeme kararına dayanarak suç delili elde etme amacıyla yapılıp yapılmadığı, ne kadar sürdüğü ve katılan personel sayısı dikkate alınmaktadır.

Mahkemelerin, verilen mahkûmiyet hükümlerinde eylemin şiddete nasıl yol açtığını ve hangi zorunlu toplumsal ihtiyaca karşılık geldiğini ilgili ve yeterli bir gerekçeyle ortaya koymaması, anayasal hakların ihlali sonucunu doğurur. Bir kimsenin kullandığı sembolün veya giydiği kıyafetin propaganda suçu olarak nitelendirilebilmesi için, yargı merciinin somut olayın koşullarında bu eylemin kişileri terör suçlarının işlenmesine teşvik ettiğini ikna edici bir biçimde açıklaması gerekir.