Manevi Tazminat

Devletin taşınmazınıza resmi işlem yapmadan el koyması durumunda, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılması yerine etkin giderim yolu olarak tazminat ödenmesi öngörülmektedir. Anayasa Mahkemesi, mülkiyet hakkının ihlaline yol açan kamulaştırmasız el atma şikayetlerinde, ihlalin sonuçlarını geriye dönük olarak düzeltmek maksadıyla yeniden yargılama yapılmasında hukuki bir yarar bulunmadığına hükmetmektedir.

Devletin taşınmazınıza resmi bir karar olmadan el koyması, mülkiyet hakkınızın ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, devletin yasal prosedürleri izlemeden özel mülkiyete müdahale etmesi, yani kamulaştırmasız el atma durumu, anayasal güvence altındaki hakların ihlali olarak kabul edilmektedir.

Anayasa Mahkemesine yapacağınız bireysel başvuru sonucunda iddialarınız haklı bulunursa, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için eksik bırakılan soruşturmanın yeniden açılmasına ve tarafınıza manevi tazminat ödenmesine karar verilir. Mahkeme, olay hakkında yürütülen ilk soruşturmanın etkisiz olduğuna ve yetkililerin aceleci davranarak temelden yoksun sonuçlara dayandığına kanaat getirirse, dosyanın yeniden soruşturma yapılması amacıyla ilgili başsavcılığa gönderilmesine hükmeder.

Polislerin fiziksel şiddetine maruz kaldığınız iddiasıyla yaptığınız şikâyette savcılığın eksik inceleme ile dosyayı kapatması durumunda, Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunarak hak ihlali iddiasında bulunabilirsiniz. Yüksek mahkeme bu tür olaylarda kötü muamele yasağı kapsamında devletin etkili bir ceza soruşturması yürütme yükümlülüğü bulunduğunu açıkça belirtmektedir.

Yaşanan arbede sırasında yaralanmanız ve hastanelik olmanız durumunda, polislerin orantılı güç kullandığı iddiasıyla dosyanın kapatılmasına karşı hukuki yollara başvurarak devletin sizi koruma yükümlülüğünü yerine getirmediğini ileri sürebilirsiniz. Hastaneden alınan adli muayene raporlarında vücudunuzdaki kızarıklık, ekimoz, şişlik veya biber gazı etkileri gibi yaralanmalar sabit olmasına rağmen, savcılığın bu yaralanmaların nasıl oluştuğunu derinlemesine araştırmaması hukuka aykırı bir yaklaşımdır.

Anayasa Mahkemesi arazinize haksız yere el konulması sebebiyle haklı olduğunuza karar verirse, zararlarınızın telafi edilmesi için yeniden yargılama yapılmasına her zaman gerek duyulmamakta, bunun yerine tarafınıza tazminat ödenmesine karar verilebilmektedir. Mahkeme, hak ihlalinin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında herhangi bir hukuki yarar görmediği durumlarda, eski hâle getirme kuralı çerçevesinde mağduriyetinizin en etkin şekilde giderilmesi yöntemi olarak doğrudan manevi tazminat ödenmesine hükmetmektedir.

Ceza infaz kurumlarında mahpuslara gelen veya gönderilen mektupların sınırları ve kuralları net olarak belirlenmeden sisteme kaydedilmesi, haberleşme hürriyeti ve özel hayata saygı hakkının ihlali olarak kabul edilmektedir. Mahpusların mahrem bilgilerini ve kişisel verilerini içeren bu kayıtların ne kadar süreyle muhafaza edileceğini, idarenin takdir yetkisinin sınırlarını ve keyfîliğe karşı ne tür güvenceler sağlandığını gösteren kuralların eksikliği temel hakların zedelenmesine yol açar.

Mahpusların telefon görüşmelerinin ve kapalı görüşlerde yaptıkları konuşmaların yeterli yasal güvenceler olmaksızın sistematik bir şekilde dinlenmesi ve kaydedilmesi hukuka uygun görülmemektedir. Bu tür dinleme ve kayıt işlemlerinin hukuka uygun sayılabilmesi için elde edilen ses kayıtlarının ne kadar süreyle sistemde saklı tutulacağının ve üçüncü kişilerin erişimine hangi şartlarda açılacağının kanunlarla açıkça düzenlenmiş olması gerekir.

Ceza infaz kurumlarındaki temel hak ve hürriyetlere müdahale teşkil eden genel uygulamalara karşı yapılan şikayetlerin, yargı mercilerince esastan incelenmeyerek reddedilmesi hukuka uygun bir durum değildir. Mahpusların karşılaştığı hak ihlallerini gidermekle görevli mahkemelerin, idareye başvurulmadığı gibi usule ilişkin gerekçelerle uyuşmazlığın maddi ve hukuki boyutlarını bütünüyle ele almaktan kaçınması, kişilerin hak arama yollarını işlevsiz hale getirir.

Devletin veya idarelerin yasal bir kamulaştırma işlemi yapmaksızın arazinize el atması mülkiyet hakkınızın açık bir şekilde ihlal edildiği anlamına gelir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre idarenin özel mülkiyete konu bir taşınmaza bedelini ödemeden ve yasal usullere uymadan fiilen el koyması kamulaştırmasız el atma olarak nitelendirilmekte olup bu durum kanunilik ilkesine kesinlikle aykırıdır.