Manevi Tazminat

Devletin açık bir kusuru veya ihmali bulunduğu durumlarda mahkemelerin bu ihmali göz ardı ederek uyuşmazlığı yalnızca sosyal risk ilkesi kapsamında çözüp eksik tazminata hükmetmesi hukuka aykırıdır ve buna itiraz edebilirsiniz. Terör saldırılarından doğan zararların karşılanmasında, eğer idarenin istihbarat zafiyeti veya güvenlik önlemlerini almaması gibi hizmete ilişkin bir kusuru varsa, uyuşmazlık kusursuz sorumluluk hâllerinden olan sosyal risk ilkesine göre değil, doğrudan idarenin asli sorumluluğunu gerektiren hizmet kusuru ilkelerine göre çözümlenmelidir.

Ceza infaz kurumunda somut ve haklı bir gerekçe gösterilmeden radyo ve televizyon imkânlarından mahrum bırakılmanız nedeniyle yaşadığınız mağduriyetler karşısında manevi tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Kurum idaresinin genel geçer ifadelere dayanarak, bireysel durumunuzu değerlendirmeden aldığı kısıtlama kararları ve bu kararları onaylayan yargı mercilerinin tutumu, anayasal bir hak olan haber veya fikir alma özgürlüğünüze ölçüsüz bir müdahale teşkil eder.

Hak ihlali tespit edildiğinde yüksek mahkeme doğrudan maddi veya manevi tazminat ödenmesine değil, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla yeniden yargılama yapılmasına hükmetmektedir. Şirkete yatırdığınız paranın iadesi için açtığınız davada, sonradan çıkan bir yasa nedeniyle alacağınızı tahsil edememeniz mülkiyet hakkı ile bağlantılı etkili başvuru hakkı ihlali olarak kabul edilse de, bu durumun telafisi genel olarak tazminat yoluyla değil yargılamanın yenilenmesi yöntemiyle sağlanmaktadır.

Yargı makamlarının, olayı çevreleyen koşulları inceleyerek idarenin somut olayda herhangi bir kusurunun bulunmadığına nesnel bir yaklaşımla kanaat getirmesi ve uyuşmazlığı sosyal risk ilkesi çerçevesinde çözüme kavuşturması hukuka uygun kabul edilmektedir. İdarenin hizmet kusuru bulunmadığının anlaşıldığı durumlarda, terör eylemleri neticesinde ortaya çıkan zararların mağdurun ispat yükünü hafifleten bu ilke uyarınca karşılanması yoluna gidilebilir.

Kamulaştırma bedelinin veya kamulaştırmasız el atma tazminatının değer kaybına uğraması sebebiyle Anayasa Mahkemesi tarafından haklı bulunduğunuz durumlarda, kural olarak size ayrıca fazladan bir tazminat ödenmez çünkü yeniden yargılama kararı verilmesi yeterli bir telafi yöntemi olarak kabul edilmektedir. İhlalin tespiti sonrasında dosyanızın ilgili yargı mercilerine gönderilmesiyle birlikte mahkemeler, ihlale neden olan eksiklikleri gidermek ve enflasyon karşısındaki değer kaybınızı telafi edecek yeni bir karar vermek zorundadır.

Ceza infaz kurumunda resmî mahkeme sitelerine erişiminizin haksız yere engellenmesi durumunda Anayasa Mahkemesine yapacağınız bireysel başvuru neticesinde ihlal kararı alarak yeniden yargılama ve tazminat elde etme imkânınız bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi, bu tür kısıtlamaların kişinin haber ve fikirlere ulaşmasını engellediğini tespit ettiğinde, ortaya çıkan ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla kararı ilgili derece mahkemesine göndererek yeniden yargılama yapılmasını talep eder.

Anayasa Mahkemesi tarafından hakkınızın ihlal edildiğine karar verilmesi durumunda, bu ihlalin ve olumsuz sonuçlarının tamamen ortadan kaldırılması için yerel mahkemede yeniden yargılama yapılmasına hükmedilir. Mahkeme, alacağınızın tahsili imkânını ortadan kaldıran kanuni düzenleme nedeniyle yaşanan mağduriyeti gidermek için dosyayı kararı veren ilk derece mahkemesi makamına geri gönderir.

Yaşadığınız hak ihlali nedeniyle maddi ve manevi tazminat talebinde bulunabilirsiniz ancak Anayasa Mahkemesi bu tür durumlarda yeniden yargılama yapılmasını yeterli bir giderim yöntemi olarak gördüğünden tazminat taleplerinizi reddedecektir. Yüksek mahkeme, bir anayasal hak ihlali tespit ettiğinde öncelikli olarak bu ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasını amaçlar.

Anayasa Mahkemesi bu tür başvurularda ihlal kararı vermekle birlikte genellikle doğrudan tazminat ödenmesine hükmetmek yerine ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasına karar vermektedir. Yüksek mahkeme, kanuni düzenleme sebebiyle alacağını tahsil edemeyen ve yargı yolları kapanan kişiler için davanın yeniden görülmesini yeterli bir giderim yöntemi olarak kabul etmektedir.

Yapılan bir haberin üzerinden uzun yıllar geçmiş olması ve güncelliğini yitirmesi, kişinin kişilik haklarına saldırı niteliği taşıyan ifadeler içerdiğinde basın kuruluşu aleyhine manevi tazminata hükmedilmesine temel oluşturabilir. Haber verme görevi yerine getirilirken kamunun haber alma hakkının bulunması, gerçeğe aykırı bilgilerin yayılmasının haklı bir gerekçesi olarak kabul edilemez.