Manevi Tazminat

Anayasa Mahkemesi doğrudan ilk derece mahkemesinin yerine geçerek sizin suçsuz olduğunuza veya beraat etmenize karar veremeyeceği gibi, yeniden yargılama yapılmasının yeterli görüldüğü durumlarda maddi veya manevi tazminat ödenmesine de hükmetmeyebilir. Yüksek mahkemenin temel görevi, davanızda anayasal haklarınızın, özellikle de davanın sonucunu etkileyecek itirazlarınızın incelenmemesi nedeniyle gerekçeli karar hakkı gibi güvencelerin ihlal edilip edilmediğini denetlemektir.

Anayasa Mahkemesi sizi haklı bularak haklarınızın ihlal edildiğine karar verse bile, doğrudan maddi veya manevi tazminat ödenmesine hükmetmek yerine öncelikle yargılamanın yenilenmesi yolunu tercih etmektedir. Yüksek mahkeme, kanuni düzenleme sebebiyle alacağın tahsil imkânının ortadan kalkması durumunda oluşan ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılabilmesi için en uygun yöntemin, dosyanın ilk derece mahkemesine veya ilgili bölge adliye mahkemesine gönderilerek yargılamanın yeniden yapılması olduğuna kanaat getirmektedir.

Anayasa Mahkemesi tarafından mülkiyet hakkınızın ve etkili başvuru hakkınızın ihlal edildiğine karar verilmesi durumunda, bu ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için öncelikli ve temel yöntem yeniden yargılama yapılmasıdır. İhlalin doğrudan mahkeme kararından ve yargılama sürecindeki kanuni engellerden kaynaklandığı durumlarda, dosyanız yeniden değerlendirilmek üzere ilgili ilk derece mahkemesine gönderilir.

Anayasa Mahkemesi, tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için davanın yeniden görülmesinin yeterli bir giderim sağlayacağını değerlendirdiğinden, size doğrudan maddi veya manevi tazminat ödenmesine hükmetmeyecektir. Hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılmanız sebebiyle anayasal haklarınızın ihlal edildiği saptandığında, asıl hukuki yarar bu ihlalin kaynağı olan mahkeme kararının düzeltilmesindedir.

Çöplük gibi kamuya açık alanlarda askeriyeye ait patlayıcı maddelerin patlaması sonucu yaralanmanız hâlinde, idarenin ihmaline dayanarak maddi ve manevi tazminat talebiyle idari yargıda tam yargı davası açabilirsiniz. Devletin, bireylerin yaşamlarını ve vücut bütünlüklerini koruma konusunda Anayasa'dan kaynaklanan çok temel bir koruma yükümlülüğü bulunmaktadır.

Haksız yere gözaltında kaldığınız veya tutuklandığınız süreler için size ödenen tazminatın yetersiz olduğunu düşünüyorsanız, Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yaparak bu miktarın artırılması yolunda yeniden yargılama talep edebilirsiniz. Ceza davanız beraat veya takipsizlik kararıyla sonuçlandıktan sonra açtığınız tazminat davasında ağır ceza mahkemelerinin hükmettiği tutar, Anayasa Mahkemesinin benzer durumlarda verdiği tazminat miktarlarına göre kayda değer ölçüde düşük olmamalıdır.

Hakkınızda verilen beraat veya takipsizlik kararı sonrasında açacağınız haksız koruma tedbirlerine dayalı tazminat davasında, tutuklanmanızın ifade özgürlüğünüzü ve toplantı hakkınızı engellemiş olması mahkeme tarafından mutlaka dikkate alınmalıdır. Kanun koyucu, haksız yakalama veya tutuklama neticesinde kişisel haklardan mahrum kalınması sebebiyle açılacak manevi tazminat davasında duyulan üzüntünün ve mağduriyetin giderimi için mahkemelere herhangi bir sınırlama getirmemiştir.

İhlal tespit edildiğinde Anayasa Mahkemesi, yaşadığınız mağduriyetin ve hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için öncelikle tazminat ödemek yerine ilgili derece mahkemesinde yeniden yargılama yapılmasına karar vermektedir. İhlalin niteliği gereği, kanuni düzenleme sonucu alacağınızın tahsil imkânının ortadan kaldırılmasıyla oluşan durumun düzeltilmesi ancak yargılamanın yeniden yapılarak hukuki hatanın telafi edilmesiyle mümkündür.

Hak ihlali tespit edildiğinde Anayasa Mahkemesi doğrudan maddi veya manevi tazminat ödenmesi yerine öncelikle ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla yeniden yargılama yapılmasına karar vermektedir. İhlalin temel nedeni mahkeme süreci devam ederken çıkan kanuni düzenleme olduğundan, uğradığınız mağduriyetin giderilmesi için yargılamayı yapan ilk derece mahkemesinin dosyayı tekrar ele alması gerekmektedir.

Anayasa Mahkemesi bu tür başvurularda ihlal tespiti yaptığında genellikle doğrudan tazminat ödenmesine hükmetmek yerine ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla dosyanın yeniden yargılama yapılması için ilgili mahkemeye gönderilmesine karar vermektedir. Yüksek mahkemenin yaklaşımına göre pratik olarak başarı sağlama kapasitesini yitiren yargı yolunun yeniden canlandırılması ve uyuşmazlığın esasının tekrar değerlendirilebilmesi ancak davanın yeniden görülmesiyle mümkün olmaktadır.