Kamu Yararı

Görevine iade edilen akademisyenlerin eski üniversitelerine atanmamasını öngören idari işlemler, Anayasa Mahkemesi kararlarına göre hukuka aykırı kabul edilmekte ve ihlal sebebi sayılmaktadır. Anayasa Mahkemesi, kamu görevine iade edilen öğretim elemanlarının daha önce görev yaptıkları kuruma atanmalarının kategorik olarak yasaklanmasını haklı kılan hukuki veya fiili bir zorunluluk bulunmadığını açıkça belirtmektedir.

İlk derece mahkemeleri atama işleminizi eski kanun hükümlerine dayanarak reddetse bile, Anayasa Mahkemesi bu kuralın kanunilik şartını sağlamadığını belirterek hakkınızın ihlal edildiğine karar vermektedir. İdarenin atama işleminde dayandığı, görevine iade edilen öğretim elemanlarının önceki görev yerlerine atanamayacağına ve yeni kurulan üniversitelere öncelik verileceğine dair yasal düzenlemeler Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir.

İşinize iade edildikten sonra size geçmişe dönük olarak ödenen maaş farklarına faiz işletilmemesi nedeniyle alacağınızın enflasyon karşısında erimesi durumunda mülkiyet hakkı ihlali gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine başvurabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi, kamu makamlarının para borçlarını makul olmayan bir gecikmeyle ödedikleri durumlarda para alacağında meydana gelen değer aşınmalarının kişiler üzerinde şahsi olarak aşırı bir yük oluşturduğunu kabul etmektedir.

İhaleyi yapan kurumların, kamu kaynaklarının verimli kullanılmasını sağlamak amacıyla ihaleyi onaylamama veya iptal etme konusunda geniş bir takdir yetkisi bulunmaktadır. Mahkeme kararlarına göre, idarenin bu yetkisi sadece ihale işlemlerinin mevzuata uygunluğunu denetlemekle sınırlı kalmayıp, idarenin menfaatini korumak amacıyla bir yerindelik denetimi yapmasına da imkân tanımaktadır.

İhalenin iptal edilmesi ve sözleşmenin feshedilmesi nedeniyle uğradığınızı iddia ettiğiniz kâr kaybı ve yaptığınız harcamalar için doğrudan mülkiyet hakkı ihlali iddiasıyla tazminat alamazsınız, öncelikle bu zararların tazmini amacıyla adli veya idari yargıda ayrı bir dava açmanız gerekir. İdarenin ihaleyi iptal etmesi kamu yararı taşıyan ve ölçülü bir müdahale olarak kabul edildiğinden, bu işlem tek başına mülkiyet hakkınızı ihlal etmez.

Emekli aylığı artış oranlarının hesaplanma yönteminin kanunla değiştirilerek beklediğinizden daha düşük bir artış yapılması, maaşınızın tamamen kesilmediği sürece mülkiyet hakkının ihlali olarak kabul edilmemektedir. Anayasa Mahkemesi, sosyal güvenlik yardımlarının alt sınırının belirlenmesinde oran karşılaştırması yerine miktar karşılaştırması gibi yeni yöntemlerin getirilmesini, zorlayıcı nitelikteki kamu yararı amacına dayandırmaktadır.

Göreve iade sonrasında Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından eski kurumunuza atanmamanıza dayanak gösterilen ilgili kanun kuralı iptal edildiği için hakkınızı anayasal boyutta aramanız mümkündür. Önceden uygulanan kanun hükmü, ihraç sonrası iade edilen öğretim elemanlarının Ankara, İstanbul ve İzmir illeri dışında ve öncelikle 2006 yılından sonra kurulan yükseköğretim kurumlarına atanmasını zorunlu kılıyordu.

KHK sonrası göreve iade edilmenize rağmen iradeniz dışında başka bir şehre atanmanız nedeniyle ailenizden uzak kalmanız ve kariyerinizin olumsuz etkilenmesi hukuken doğrudan özel hayatınıza yapılmış haksız bir müdahale ve ihlal sayılmaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, daha önce görev yapılan üniversiteye dönmenizin kategorik olarak engellenmesi, mesleki hayatınızda üçüncü kişilerle ilişki kurabilme ve bu ilişkileri geliştirebilme imkanınızı önemli ölçüde zayıflatmaktadır.

Arazinizin kamulaştırılması sürecinde açılan bedel tespiti ve tescil davası sonucunda aleyhinize vekâlet ücretine hükmedilmesi, size ödenmesi gereken gerçek kamulaştırma bedelinde azalmaya yol açtığı için mülkiyet hakkı ihlali sayılmaktadır. Kamu makamları, kamu yararı gereği taşınmazınızı zorla edinirken anayasal bir güvence olarak size taşınmazın gerçek bedelini ödemekle yükümlüdürler.

Resmi bir kurum hakkında açık kaynaklarda yer alan gerçek ve nesnel bilgilere dayanarak yaptığınız bir haber nedeniyle hakkınızda tazminata hükmedilmesi, anayasal güvence altındaki haklarınızı zedeleyebilir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, basının kamu yararı taşıyan ve güncel bir meseleyi kamuoyuna aktarırken nesnel verilerle kurguladığı haberler basın özgürlüğü kapsamında koruma altındadır.