İnsan Hakları

Bir şirkete yatırdığınız paranın iadesi için açtığınız dava devam ederken yürürlüğe giren yeni bir kanuni düzenleme nedeniyle alacağınızı tahsil etme imkânınızın ortadan kalkması durumunda Anayasa ile güvence altına alınan haklarınızın ihlal edildiği kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi, bu tarz olaylarda alacağın tahsili için uygun hukuki yollara başvurulmasına rağmen sonradan yapılan yasal değişikliklerle vatandaşların hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılamayacağını belirtmektedir.

Şirkete yatırılan paranın iadesi amacıyla açılan dava devam ederken yapılan kanuni bir düzenleme sonucunda alacağın tahsil imkânının ortadan kaldırılması, Anayasa ile güvence altına alınan temel haklarınızı ihlal eden bir durumdur. Anayasa Mahkemesi, alacağını tahsil etmek için uygun hukuki yollara başvurmasına rağmen yargılama sırasında yürürlüğe giren bir kanun nedeniyle hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılmanızı hak ihlali olarak kabul etmektedir.

Açtığınız alacak davası esnasında yapılan yeni bir kanuni düzenleme ile mahkeme yolunun veya tahsil imkânının fiilen elinizden alınması durumunda, Anayasa'nın otuz beşinci maddesindeki mülkiyet hakkı ile kırkıncı maddesindeki etkili başvuru hakkı zedelenmiş sayılmaktadır. Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre, bir vatandaşın alacağına kavuşmak adına yasal yollara müracaat etmesinin ardından, bizzat kamu otoritesi tarafından yapılan bir müdahaleyle bu yolların işlevsiz bırakılması kabul edilemez bir hak ihlalidir.

Şirkete yatırdığınız paranın iadesi talebiyle açtığınız dava devam ederken yapılan kanuni bir düzenleme sonucu alacağınızın tahsil imkânının ortadan kaldırılması, anayasal haklarınızın ihlali anlamına gelebilmektedir. Anayasa Mahkemesi, alacağın tahsili için uygun hukuki yollara başvurulmasına rağmen yargılama sırasında yapılan kanuni düzenleme nedeniyle hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılmayı bir hak ihlali olarak değerlendirmektedir.

Anayasa Mahkemesi bu tür uyuşmazlıklarda hakkınızın ihlal edildiğini tespit ederse, ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için kural olarak tazminat yerine yeniden yargılama yapılmasına karar vermektedir. Yüksek mahkeme, kanuni düzenleme sonucu alacağın tahsil imkânının ortadan kaldırılması nedeniyle mülkiyet hakkı ile bağlantılı olarak etkili başvuru hakkı ihlal edildiğinde, bu ihlalin mahkeme kararından veya yasal engelden kaynaklandığını tespit ederek dosyayı ilgili derece mahkemesine geri göndermektedir.

Evet, Anayasa Mahkemesi dava sürerken çıkan kanun sebebiyle alacağın tahsil edilememesi durumlarına ilişkin uyuşmazlıklarda daha önceden belirlediği emsal kararlarındaki anayasal ilkeleri aynen uygulamaktadır. Yüksek mahkeme, benzer nitelikteki olay ve olguları incelediği kararlarında, vatandaşların alacaklarını tahsil etmek amacıyla uygun hukuki yollara başvurmasına rağmen yargılama sırasında yapılan kanuni düzenleme nedeniyle mağdur edilmelerini anayasaya aykırı bulmaktadır.

Hakkınızda verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı kesinleştiğinde müsadere kararının hemen infaz edilmesi mülkiyet hakkınızın ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, eşyaların devlet mülkiyetine geçirilmesi işleminin mahkemenin verdiği kararla birlikte derhal uygulanması hukuka aykırılık teşkil etmektedir.

Mahkemenin hakkınızda verdiği hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı kesinleşir kesinleşmez el konulan eşyalarınızın hemen müsadere edilmesi, mülkiyet hakkınızın ihlali anlamına gelmektedir. Çünkü bu tür kararlarda eşyaların ne zaman devletin mülkiyetine geçeceği konusunda yasal bir belirsizlik bulunmakta olup, bu durum olağan kanun yollarına başvuru imkânınızı askıya alarak size aşırı bir külfet yüklemektedir.

Adli tıp uzmanı veya uzman doktor olarak katıldığınız otopsi işlemleri karşılığında emeğinizle orantılı bir bilirkişi ücreti alma yönünde meşru bir beklentiniz bulunmaktadır ve tarafınıza emsallerine göre bariz şekilde düşük bir ödeme yapılması anayasal güvence altındaki mülkiyet hakkı ihlaline yol açabilir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, savcılık talebiyle gerçekleştirilen işlemlerde kamu makamlarının ücret takdir etme yetkisi bulunsa da bu yetkinin açık bir keyfîlik veya bariz takdir hatası içermemesi gerekmektedir.

Şirkete yatırdığınız paranın iadesi için dava açtıktan sonra çıkarılan bir kanuni düzenleme ile alacağınızı tahsil etme imkânınızın ortadan kaldırılması durumunda anayasal haklarınızın ihlal edildiği kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi, alacağın tahsili için uygun hukuki yollara başvurulmasına rağmen yargılama sırasında yapılan yasal bir değişiklik nedeniyle kişilerin hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılmasını hukuka aykırı bulmuştur.