İnsan Hakları

Kamulaştırmasız el atma karşılığında lehinize hükmedilen tazminatın enflasyon karşısında değer kaybetmesi durumunda anayasal mülkiyet hakkınızın ihlal edildiğini ileri sürerek hukuki yollara başvurma hakkınız bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre, kamulaştırma veya kamulaştırmasız el atma davalarında vatandaşlara ödenmesine karar verilen tazminat tutarlarının enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılması veya uğratılarak ödenmesi, kişilere şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklemektedir.

Arazinize kamulaştırma yapılmadan el atılması ve bunun karşılığında hükmedilen tazminatın enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılarak ödenmesi mülkiyet hakkınızın ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi bu tür durumlarda, tazminat bedellerinin enflasyon karşısında erimesinin kişilere şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklediğini kabul etmektedir.

Anayasa Mahkemesi, kamulaştırmasız el atma karşılığında hükmedilen tazminatın enflasyon nedeniyle değer kaybetmesi sebebiyle hak ihlali tespit ettiğinde doğrudan size bir tazminat ödemek yerine öncelikle yeniden yargılama yapılmasına karar vermektedir. İhlalin ve ihlalden doğan olumsuz sonuçların ortadan kaldırılması için dosya, daha önce yargılamayı yapan ilgili derece mahkemesine gönderilir.

Bir davanın uzun sürmesi nedeniyle mal varlığınız üzerindeki kısıtlamaların makul olmayan sürelerce devam etmesi mülkiyet hakkınızın ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, kişilerin malları üzerindeki tasarruf yetkilerini sınırlayan hukuki tedbirlerin uygulanmasının ölçülü olabilmesi için kapsamı ve süresi itibarıyla orantılı olması gerekmektedir.

Dava süreciniz devam ederken yürürlüğe giren yeni bir kanuni düzenleme nedeniyle alacağınızı tahsil etme imkânınızın ortadan kalkması durumunda bireysel başvuruda bulunarak hakkınızı arayabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi, benzer nitelikteki dosyalarda alacağın tahsili için uygun hukuki yollara başvurulmasına rağmen yargılama sırasında yapılan kanuni düzenleme neticesinde hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılmayı anayasal bir ihlal olarak değerlendirmektedir.

Hak ihlali tespit edildiğinde yüksek mahkeme doğrudan maddi veya manevi tazminat ödenmesine değil, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla yeniden yargılama yapılmasına hükmetmektedir. Şirkete yatırdığınız paranın iadesi için açtığınız davada, sonradan çıkan bir yasa nedeniyle alacağınızı tahsil edememeniz mülkiyet hakkı ile bağlantılı etkili başvuru hakkı ihlali olarak kabul edilse de, bu durumun telafisi genel olarak tazminat yoluyla değil yargılamanın yenilenmesi yöntemiyle sağlanmaktadır.

Arazinize kamulaştırmasız el atılması neticesinde size ödenen tazminatın enflasyon karşısında değer kaybetmesi durumunda mülkiyet hakkınız ihlal edilmiş sayılacağı için yeniden yargılama yoluna başvurabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi benzer olaylarda verdiği emsal kararlara dayanarak, kamulaştırmasız el atma karşılığında hükmedilen tazminatların enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılmasının kişilere şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklediğini belirtmektedir.

Devletin arazinizi kamulaştırması sonrasında tarafınıza ödenen bedelin enflasyon karşısında erimesi ve değer kaybına uğratılarak ödenmesi açıkça anayasal güvence altında olan mülkiyet hakkınızın ihlali sayılmaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, kamulaştırma bedelleri zamanında ve enflasyon karşısında ezilmeden ödenmediğinde, mülk sahibine haksız, aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklenmiş olmaktadır.

Kamulaştırma bedelinin veya kamulaştırmasız el atma tazminatının değer kaybına uğraması sebebiyle Anayasa Mahkemesi tarafından haklı bulunduğunuz durumlarda, kural olarak size ayrıca fazladan bir tazminat ödenmez çünkü yeniden yargılama kararı verilmesi yeterli bir telafi yöntemi olarak kabul edilmektedir. İhlalin tespiti sonrasında dosyanızın ilgili yargı mercilerine gönderilmesiyle birlikte mahkemeler, ihlale neden olan eksiklikleri gidermek ve enflasyon karşısındaki değer kaybınızı telafi edecek yeni bir karar vermek zorundadır.

Bir şirkete yatırdığınız paranın iadesi için dava açtıktan sonra, yargılama aşamasında çıkarılan yeni bir kanuni düzenleme ile alacağınızı tahsil etme imkânınızın elinizden alınması anayasal haklarınızın ihlali anlamına gelir. Anayasa Mahkemesi bu tür durumlarda, kişilerin alacaklarını tahsil etmek amacıyla uygun hukuki yollara başvurmasına rağmen, sonradan yürürlüğe giren kurallar sebebiyle hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılmasını mülkiyet hakkı ile bağlantılı olarak etkili başvuru hakkı ihlali şeklinde kabul etmektedir.