Etkili Başvuru Hakkı

Şirkete yatırdığınız paranın iadesi talebiyle açtığınız dava devam ederken, yapılan yeni bir kanuni düzenleme sonucu alacağınızı tahsil etme imkânınızın elinizden alınması anayasal haklarınızın ihlali anlamına gelebilmektedir. Anayasa Mahkemesi benzer nitelikteki uyuşmazlıkları karara bağlarken, kişilerin alacaklarını tahsil edebilmek amacıyla uygun hukuki yollara başvurmasına rağmen yargılama sırasında yürürlüğe giren kanuni düzenlemeler nedeniyle hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılmasını hak ihlali olarak değerlendirmektedir.

Cezaevi koşullarına ilişkin şikâyetlerinizin esasa girilmeden görev yönünden reddedilmesi hukuka uygun kabul edilmemektedir. İlgili kanun uyarınca ceza infaz kurumlarında barınma, beslenme, temizlik ile bedensel ve ruhsal sağlığın korunması gibi konulardaki başvuruları incelemek ve karara bağlamak doğrudan infaz hâkimliğinin görevleri arasında yer almaktadır.

Mahkemelerin cezaevi yaşam koşullarına dair şikâyetlerinizi esastan incelemeyip usulden reddetmesi, anayasal güvence altında olan hakkınızı arama imkânınızı elinizden aldığı için ihlal oluşturmaktadır. Anayasa uyarınca temel bir hakkının ihlal edildiğini ileri süren herkese, iddialarını inceletebileceği ve şikâyetlerini çözüme kavuşturabileceği makul ve erişilebilir yargı yollarının sunulması zorunludur.

Dava süreciniz devam ederken yürürlüğe giren yeni bir kanuni düzenleme nedeniyle alacağınızı tahsil etme imkânınızın elinizden alınması, anayasal güvence altındaki haklarınızın ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi, alacağın tahsili için uygun hukuki yollara başvurulmasına rağmen sonradan yapılan yasal bir değişiklik yüzünden bireylerin hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılmasını hak ihlali olarak kabul etmektedir.

KHK ile ihraç edildikten sonra OHAL Komisyonu veya mahkeme kararıyla göreve iade edilen kamu görevlilerinin, yaşadıkları bu haksız süreç nedeniyle idareden manevi tazminat talep etme imkânları bulunmaktadır. Önceleri yürürlükte olan yasal düzenlemelerde, göreve iade edilen kişilerin kamu görevinden çıkarılmalarından ötürü herhangi bir tazminat talebinde bulunamayacakları açıkça belirtilmekteydi.

Paranızı geri almak için açtığınız davanın sonradan yürürlüğe giren bir yasal düzenleme gerekçe gösterilerek reddedilmesi, mülkiyet hakkınızla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkınızın ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, kişilerin yüksek getiri beklentisiyle şirketlere yatırdıkları bedellerin iadesini talep etmek için başvurdukları hukuki yolların, sonradan çıkarılan yasalarla ortadan kaldırılması anayasal hakların ihlali niteliğindedir.

Arazinize ulaşamamanızdan kaynaklanan zararların tazmini için idareye yaptığınız başvurunun aşırı şekilci bir yorumla süresinde görülmemesi anayasal haklarınızın ihlali anlamına gelebilir. Anayasa Mahkemesi, mülke ulaşılamaması nedeniyle oluşan zararların tazmini talebiyle yapılan başvurularda, zarar konusu olayın her yıl kesintiye uğrayarak tekrarlandığını kabul eden ve Tazminat Komisyonu başvuru süresini buna göre hesaplayan idari yorumları aşırı şekilci bulmaktadır.

Anayasa Mahkemesi tarafından tespit edilen bir hak ihlalinin ardından doğrudan tazminat ödenmesine hükmedilmesi yerine kural olarak yargılamanın yenilenmesi yoluna gidilmektedir. Mülke ulaşılamamasından kaynaklanan zararın tazmini talebinin süresinde görülmemesi nedeniyle etkili başvuru hakkı ihlal edildiğinde, bu ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için ilgili derece mahkemesinde yeniden yargılama yapılması gerekmektedir.

Ceza infaz kurumlarındaki temel hak ve hürriyetlere müdahale teşkil eden genel uygulamalara karşı yapılan şikayetlerin, yargı mercilerince esastan incelenmeyerek reddedilmesi hukuka uygun bir durum değildir. Mahpusların karşılaştığı hak ihlallerini gidermekle görevli mahkemelerin, idareye başvurulmadığı gibi usule ilişkin gerekçelerle uyuşmazlığın maddi ve hukuki boyutlarını bütünüyle ele almaktan kaçınması, kişilerin hak arama yollarını işlevsiz hale getirir.

Hakkınızda tesis edilen tahdit kodu işleminin iptal edilmesinin ardından idareye karşı açacağınız tazminat davasında yalnızca gerçekleşmiş ve somut belgelerle ispatlanabilen zararlarınızın karşılanmasını talep edebilirsiniz. İdare mahkemeleri hukuka aykırı olduğu tespit edilen bir idari işlem nedeniyle uğranılan zararların tazminine karar verirken makul derecede dikkatli ve özenli bir inceleme yaparak talep edilen zararın söz konusu işlemle doğrudan bağlantılı olup olmadığını değerlendirir.