Dolandırıcılık

İnternet üzerinden yüksek ve garanti kazanç vaadiyle para toplanması ve sonrasında yatırımcıların sisteme veya anaparalarına erişiminin engellenmesi, adli mercilerce titizlikle incelenmesi gereken bir vakıadır. Bu sistemler çoğunlukla yeni katılanların paralarıyla eski üyelere göstermelik ödemeler yapılan ve dijital ponzi olarak adlandırılan sürdürülemez yapılar olarak karşımıza çıkmaktadır.

Sahte bir belgeyi bir başkasını aldatarak ondan maddi menfaat temin etmek amacıyla kullanmanız durumunda, hukuk sistemimiz eyleminizi yalnızca dolandırıcılık olarak değil, birden fazla suç kapsamında adli incelemeye tabi tutmaktadır. Yasal düzenlemelerimizdeki özel içtima kuralları gereği, resmi belgede sahtecilik fiiliyle birlikte başka bir suçun (örneğin dolandırıcılık, zimmet veya ihaleye fesat karıştırma) işlenmesi halinde, farklı neviden fikri içtima kuralı bertaraf edilerek failin her iki suçtan da ayrı ayrı cezalandırılması öngörülmüştür.

Bir kişinin hileli davranışlarla sizi aldatarak kendi veya başkası lehine malvarlığınızda bir azalmaya neden olması, hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir dolandırıcılık eylemidir. Dolandırıcılık suçunu diğer malvarlığına karşı suçlardan ayıran en temel unsur olan hileli davranışlar, olay esnasında karar verme özgürlüğünüzü ve iradenizi derinden sakatlamaktadır.

Bir kişinin size sadece sözlü olarak yalan söylemesi kural olarak tek başına dolandırıcılık suçunun oluşması için yeterli görülmeyebilir, zira yalanın hileli davranış boyutuna ulaşması aranmaktadır. Ancak kişinin söylediği yalanın belli bir ağırlığı varsa, ustaca kurgulanmışsa ve sizin durumu denetleme imkânınızı ortadan kaldıracak bir güven ortamı yaratmışsa bu durum hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylem olarak değerlendirilebilir.

Yabancı bir ülkede bulunan şüphelinin Türkiye'ye iade edilerek yargılanabilmesi için, söz konusu eylemin her iki ülkenin hukuk sisteminde de suç olarak kabul edilmesi hukuki bir ön şarttır. Uluslararası ceza hukukunda çifte cezalandırılabilirlik olarak adlandırılan bu ilke gereğince, failin işlediği dolandırıcılık eyleminin hem talep eden hem de failin bulunduğu devletin yasalarında hapis cezasını gerektirecek düzeyde bir suç teşkil etmesi aranmaktadır.

Paranın dolandırıcının hesabına geçmeden banka tarafından bloke edilmesi, failin eyleminin cezasız kalacağı anlamına gelmemektedir; aksine bu durum yargı kararlarında genellikle tamamlanmış suç veya suça teşebbüs bağlamında hukuki incelemeye tabi tutulan bir fiil olarak değerlendirilir. Güncel içtihatlara göre, hileli davranışlarla iradesi sakatlanan mağdurun kendi tasarrufuyla parayı hesabından çıkarması ve malvarlığında bir eksilme meydana gelmesi, dolandırıcılık suçunun yasal unsurlarının oluşması açısından genellikle yeterli bir emare olarak kabul edilmektedir.

Failin sizi hileli yönlendirmelerle aldatması ve sizden bir menfaat temini için harekete geçmesi, suçun icra aşamasına girildiğini ve kastın ortaya konduğunu açıkça göstermektedir. Ancak sizin dikkatiniz ve zamanında bankaya müdahaleniz sayesinde para failin tasarruf alanına geçmeden bloke edilmişse, fail henüz amaçladığı o haksız yararı fiilen elde edememiştir.

İkinci el eşya siteleri üzerinden kapora gönderdiğiniz halde ürünün size yollanmaması ve satıcıya ulaşamamanız, uygulamada sıklıkla karşılaşılan ve e-ticaret dolandırıcılığı olarak adlandırılan eylemlere işaret etmektedir. Failin gerçeği yansıtmayan aldatıcı bir ilan vererek sizden önden bir bedel alması ve sonrasında iletişimi kesmesi, yargı kararlarında hileli davranış olarak değerlendirilebilmektedir.

İnternet üzerinden verdiğiniz sipariş karşılığında size ilgisiz ve değersiz bir ürün gönderilmesi, failin en başından beri sizi aldatma kastıyla hareket ettiğini gösterebilecek önemli bir eylemdir ve bilişim sistemleri kullanılarak işlenen nitelikli dolandırıcılık suçunun unsurlarını barındırabilir. Eğer size sipariş ettiğiniz telefonun sadece bir alt modeli veya kusurlu bir versiyonu gelseydi, bu durum ayıplı ifa sayılarak bir özel hukuk uyuşmazlığı olarak görülebilirdi.

E-ticaret sitenizin sistemine veya kaynak kodlarına dışarıdan müdahale edilerek ürün fiyatlarının hileli yöntemlerle düşürülmesi ve bu yolla ürünlerin çok düşük bedellerle satın alınması, yüksek ihtimalle nitelikli dolandırıcılık çerçevesinde ele alınabilecek bir fiildir. Failin bilişim sistemindeki açıklardan veya kodlardan faydalanarak hileli hareketler sergilemesi ve bu yolla sizin zararınıza, kendisi lehine haksız bir menfaat elde etmesi durumu, yargı kararlarında bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık eylemine emsal teşkil etmektedir.