Dolandırıcılık

Toplu taşıma sistemlerinde yolcuların geçişlerini kontrol eden otomatik aletlerin teknik işleyişini devre dışı bırakan eylemler, ceza hukuku kapsamında müeyyide gerektiren fiillerdir. Bilet okutmanız gereken bir turnikenin sensörüne müdahale ederek cihazın doğru çalışmasını engellemeniz ve bu sayede bedeli olan bir geçiş hizmetinden faydalanmanız yasal olarak masum bir eylem değildir.

Bilgisayarınıza zararlı yazılım gönderilerek şifrelerinizin ele geçirilmesi, haksız bir menfaat sağlama gayesi güden ve cezai sorumluluk doğurabilecek hukuka aykırı bir eylemdir. Görünenin aksine arka planda gizlice çalışan ve truva atı olarak bilinen bu tür programlar, sizin izniniz olmadan bilgisayarınızdaki şifreleri ve özel verileri kopyalayarak başka kişilere aktarmaktadır.

Sınır aşan niteliği bulunan siber dolandırıcılık eylemlerinde faillerin ve paranın aktarıldığı sunucuların yurtdışında bulunması süreci teknik olarak zorlaştırsa da, Türk mahkemelerinin bu eylemleri yargılama yetkisi hukuken geçerliliğini korumaktadır. Suçun unsurlarından birinin ülkemizde gerçekleşmesi veya mağdurun Türk vatandaşı olması durumunda, adli makamlarımız uluslararası istinabe (adli yardımlaşma) yollarına başvurarak yabancı devletlerden şüphelilerin kimlik bilgilerini ve dijital delilleri talep etme hakkına sahiptir.

Sistemlerinize yetkisiz ve yanıltıcı veriler girilmesi, hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylem olarak bilgisayar yoluyla dolandırıcılık kapsamında değerlendirilebilir. Uygulamada veri aldatmacası olarak da bilinen bu yöntemde, şahıslar bilgisayara bilerek yanlış veri girişi yapmak suretiyle kendilerine veya başkalarına haksız ekonomik menfaat sağlamayı amaçlarlar.

Kurum içi bilişim ağına yetkisiz şekilde müdahale edilerek bir çalışanın kendi ceza puanlarını silmesi gibi veriler üzerinde yapılan değişiklikler, haksız bir menfaat temin etmek amacıyla gerçekleştirilen ve ağır cezai yaptırımı olan eylemlerdir. Ancak hukukumuzda bu durumun klasik hırsızlık veya dolandırıcılık suçları kapsamında değerlendirilebilmesi için, eylemin doğrudan bir başkasının fiziksel taşınır malını eksiltmeye veya bir gerçek kişiyi hileyle kandırmaya yönelik olması şartı aranmaktadır.

Adaletin hızlandırılması ve taraf ülkelerin vatandaşlarının mağduriyetinin giderilmesi amacıyla, yurtdışındaki adli süreçlere video konferans veya sesli iletişim teknolojileri aracılığıyla katılmak ve ifade vermek olanaklıdır. Taraf devletlerin aralarında anlaşmaları halinde, seyahat etmenize gerek kalmadan Türkiye'deki yetkili makamların gözetiminde, bulunduğunuz yerden şikayetinizi ve tanıklığınızı mahkemeye aktarabilirsiniz.

Günümüzde yapay zeka teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte, tanınmış kişilerin yüz ve seslerinin taklit edilerek oluşturulduğu sahte videolar aracılığıyla yatırım vaadinde bulunulması, deepfake adı verilen yeni ve karmaşık bir dolandırıcılık yöntemi olarak karşımıza çıkmaktadır. Gerçekte var olmayan ancak güvenilir bir kişinin ağzından söylenmiş gibi kurgulanan bu sahte içerikler, izleyicilerin güven duygusunu istismar ederek haksız menfaat teminine hizmet etmektedir.

İnternet üzerinden yasa dışı bahis oynatan sitelerde, kişilere kazandıklarına dair sahte bakiyeler gösterilip ardından bu kazancı çekebilmeleri için vergi, sigorta veya masraf adı altında para talep edilmesi son derece yaygın bir aldatma yöntemidir. Failin, tamamen kurgusal bir kazanç üzerinden iradenizi fesada uğratarak sizden haksız menfaat temin etmesi, bilişim sistemleri üzerinden işlenen dolandırıcılık suçunun unsurları kapsamında hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylemdir.

Çalınan yemek kartınızın izinsiz olarak kullanılması malvarlığınıza yönelik bir saldırı olsa da, hukuki süreçte kredi kartı dolandırıcılığı ile tamamen aynı maddeler üzerinden değerlendirilmeyebilir. Kanunumuzda yer alan kartların kötüye kullanılması suçu, bankacılık sistemine duyulan güvenin korunmasını amaçladığından yalnızca bankalar veya lisanslı finansal kuruluşlarca verilen banka veya kredi kartları ile sınırlı tutulmuştur.

Sahte web siteleri veya e-postalar aracılığıyla kişisel ve finansal bilgilerinizin ele geçirilmesi, doğrudan adli makamlar nezdinde hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylemdir. Kullanıcıları yanıltarak şifre ve kredi kartı bilgilerini ifşa etmeye teşvik eden bu yönteme literatürde yemleme (phishing) adı verilmektedir.