Ceza Hukuku

Soruşturma aşamasında avukatınızın dosyayı inceleme yetkisinin somut bir tehlike veya geçerli bir gerekçe gösterilmeden kısıtlanması, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkınızın ihlali anlamına gelmektedir. Tutuklu yargılamalarda, size yöneltilen suçlamalara karşı etkili bir itirazda bulunabilmeniz ve tutukluluğun hukukiliğini tartışabilmeniz için soruşturma dosyasına erişim hakkınız kural olarak sağlanmalıdır.

Soruşturma dosyanıza haksız yere erişim kısıtlaması getirilmesi nedeniyle yaşadığınız mağduriyetler karşılığında devletten manevi tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarında da belirtildiği üzere, dosya inceleme yetkisinin geçerli bir gerekçe olmaksızın kısıtlanması suretiyle savunma hakkınızın engellenmesi, Anayasa ile güvence altına alınan kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının açık bir ihlali olarak kabul edilmektedir.

Yargılama sonucunda beraat etmiş olmanız, soruşturma aşamasında verilen tutuklama kararının her zaman hukuka aykırı olduğu anlamına gelmemektedir. Tutuklama tedbirinin hukuka uygun kabul edilebilmesi için karar verildiği an itibarıyla kişinin kuvvetli suç şüphesi altında bulunması ve kaçma veya delilleri karartma gibi kanuni nedenlerin somut olayda var olması gerekmektedir.

Tutukluluk sürenizin makul süreyi aştığı iddiasıyla doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmadan önce kanunda öngörülen ilgili tazminat davası yolunu tüketmeniz gerekmektedir. Yüksek mahkeme içtihatlarına göre tutukluluğun kanunda öngörülen azami veya makul süreyi aştığı şikâyetlerinde, bireysel başvurunun incelendiği tarih itibarıyla kişi zaten tahliye edilmişse asıl ceza davası henüz sonuçlanmamış olsa bile öncelikle olağan hukuk yollarına başvurulması şarttır.

Tutuklama kararına itiraz edebilmeniz için suçlamalara dayanak olan temel delillerin tarafınızdan incelenebilmesi adil yargılanma güvencelerinin bir gereğidir ve dosyaya erişiminizin gerekçesiz kısıtlanması hak ihlali sayılmaktadır. Elbette soruşturmanın selametini korumak, delillerin karartılmasını önlemek veya başkalarının haklarını gözetmek gibi meşru amaçlarla soruşturma aşamasında dosya içeriğini inceleme yetkisine hukuki kısıtlamalar getirilebilmektedir.

Tutuklu bulunduğunuz süreçte hakkınızdaki suçlamalara neden olan delillere itiraz edebilmeniz için soruşturma dosyasına erişim hakkınız kısıtlanmışsa, bu durum usulüne uygun yapılmadığında kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı ihlali olarak değerlendirilmektedir. Soruşturma makamları, soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecek durumlarda avukatınızın dosya içeriğini incelemesini veya belgelerden örnek almasını kısıtlayabilir.

İdarenin ihmali ve kusuru olay anında değil de yıllar sonra ortaya çıkan ceza yargılaması gibi süreçlerle öğrenilmişse, dava açma süresinin olayın gerçekleştiği tarihten başlatılarak davanın reddedilmesi mahkemeye erişim hakkının ihlali sayılmaktadır. Bir terör eylemi neticesinde zarara uğrayıp idareyle sulhname imzalamış olsanız dahi, zarara yol açan olayda kamu makamlarının ağır hizmet kusuru bulunduğunu ancak çok sonradan açılan bir ceza davası sayesinde öğrenebilirsiniz.

İnfaz hakimliğine şikayet yoluna gitmeden doğrudan yapılan bir bireysel başvuru, somut olayın özelliklerine göre idari veya yargısal yolların etkili olmayacağı açıkça anlaşılan istisnai durumlarda kabul edilebilir nitelikte bulunabilmektedir. Normal şartlar altında temel hak ihlallerine ilişkin iddialarda, yüksek mahkemeye başvurmadan önce olağan kanun yollarının ve idari itiraz süreçlerinin usulüne uygun şekilde tüketilmesi kuraldır.

Bir terör saldırısı neticesinde yaralanmanızdan dolayı idarenin kusurlu olduğunu çok sonradan öğrenmeniz durumunda açacağınız tazminat davasının doğrudan süre aşımı sebebiyle reddedilmesi hakkınızın ihlaline yol açabilecektir. İdare mahkemelerinde açılacak tam yargı davası için öngörülen dava açma sürelerinin hesaplanmasında olayın meydana geldiği tarih veya idareyle önceden imzalanan sulhnamenin tarihi esas alınarak davanın süre aşımından reddedilmesi mahkemeye erişim hakkını aşırı derecede güçleştirmektedir.

Olayın idarenin ihmali ve kusuru neticesinde gerçekleştiğinin sonradan ortaya çıkması durumunda, daha önce valilik komisyonu ile sulhname imzalayıp maddi tazminat almış olsanız dahi manevi zararlarınızın tazmini için dava açma hakkınızın bulunduğu kabul edilmektedir. İlgili kanun kapsamında imzalanan sulhnamenin genel hükümlere göre manevi tazminat talep edilmesine engel oluşturmayacağı Anayasa Mahkemesi kararlarında da ifade edilmiştir.