Ceza Hukuku

Yargılandığınız ceza davasından beraat etmiş olsanız bile, haberin yapıldığı tarihteki koşullar dikkate alınarak gazeteye karşı açtığınız manevi tazminat davasını kaybetmeniz mümkündür. Haberin hukuka uygunluğu değerlendirilirken, haberin yapıldığı andaki soruşturma verileri ve savcılık makamının hazırladığı iddianamedeki bilgiler esas alınır.

Adınızın da geçtiği bir soruşturma sürecinde gazetelerin ağır ve abartılı ifadeler kullanması, haberin doğrudan şahsınızı değil de soruşturmadaki genel iddiaları hedef aldığı durumlarda hukuka aykırı bulunmayabilir. Basın mensupları, kamuoyunun ilgisini çeken güncel ve önemli bir konuyu haberleştirirken, toplumun dikkatini çekmek amacıyla haberlerinde bir dereceye kadar abartı kullanma hakkına sahiptir.

Mahkemelerin cezaevi yaşam koşullarına dair şikâyetlerinizi esastan incelemeyip usulden reddetmesi, anayasal güvence altında olan hakkınızı arama imkânınızı elinizden aldığı için ihlal oluşturmaktadır. Anayasa uyarınca temel bir hakkının ihlal edildiğini ileri süren herkese, iddialarını inceletebileceği ve şikâyetlerini çözüme kavuşturabileceği makul ve erişilebilir yargı yollarının sunulması zorunludur.

İptal davasında mahkemenin sadece geçmişte başka bir amaçla, örneğin uzman erbaş sözleşmesinin yenilenmesi maksadıyla alınmış eski sağlık kurulları raporlarına dayanarak ve güncel bir uzman incelemesi yaptırmadan davanızı reddetmesi sahip olduğunuz hukuki güvencelerinize zarar verebilir. Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre, taraflara iddia ve savunmalarını makul bir şekilde dile getirme fırsatı tanınması kapsamında uyuşmazlığın esasını oluşturan iddiaların mahkemece etkili bir biçimde incelenmesi şarttır.

Gözaltı sürenizin bitiminden sonra mahkemeye sevk edilmeniz ve hâkim karşısına çıkarılmanız için geçen zorunlu süreler kural olarak azami gözaltı süresine ilave edilmektedir ve bu süre zarfında adliyede tutulmanız tek başına haksız gözaltı tazminatı almanıza yol açmamaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, toplu olarak işlenen suçlarda kanunda öngörülen azami dört günlük gözaltı süresine, kişinin yakalama yerinden en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilmesi için gereken zorunlu yol süresi eklenebilmektedir.

Kanuni gözaltı süresinin aşıldığı ve haksız yere tutulduğunuz iddiasıyla doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurmanız kural olarak mümkün olmayıp öncelikle kanunlarda öngörülen olağan hukuk yollarını tüketmeniz gerekmektedir. Hukuk sistemimizde, gözaltı süresinin yasaya aykırı olarak aşıldığını iddia eden kişilerin uğradıkları zararların giderilmesi için ceza muhakemesi kurallarında özel bir tazminat davası yolu öngörülmüştür.

Cumhuriyet savcısının gözaltındaki şüphelinin ifadesini bizzat almadan doğrudan tutuklama talebiyle sulh ceza hâkimliğine sevk etmesi ve adliyedeki mahkeme süreci için belirli bir süre beklenmesi, toplam süre kanuni sınırları aşmadığı müddetçe otomatik olarak bir hak ihlali yaratmamaktadır. Soruşturma sürecinde şüphelilerin kolluk kuvvetlerindeki işlemlerinin tamamlanmasının ardından adliyeye intikalleri, sağlık raporlarının alınması, evrakların tevzii ve sulh ceza hâkimliği tarafından sorgu işlemlerinin tamamlanması belirli bir zaman almaktadır.

Açılan tazminat davalarında yargı mercilerinin uyuşmazlığı özenli bir şekilde incelemesi gerekmekle birlikte, bu durum her davada mutlaka mağdurlar lehine ve istenilen miktarda sonuca varılmasını garanti etmemektedir. Yargılama sürecinde, olay öncesi istihbarat raporları ve idarenin aldığı güvenlik önlemleri gibi iddialar detaylıca incelenmiş ve idarenin saldırıyı önlemede bir ihmali bulunmadığı saptanmıştır.

Açtığınız manevi tazminat davasının mahkeme tarafından sırf kanunda tazminat istenemeyeceğine dair bir hüküm bulunduğu gerekçesiyle esasa girilmeden reddedilmesi durumunda, bu ihlalin giderilmesi için yeniden yargılama talep edebilirsiniz. İdare mahkemeleri geçmişte, ilgili kanunda yer alan tazminat talep edilemeyeceğine dair kuralı uygulayarak kişilerin iddia ve itirazlarını değerlendirmeksizin doğrudan davaları reddetme yoluna gitmiştir.

Ceza infaz kurumunda verilen disiplin cezalarına karşı yaptığınız itirazları inceleyen mahkemelerin, eyleminizin kurum düzenini ve güvenliğini nasıl tehlikeye düşürdüğünü somut ve detaylı bir şekilde açıklaması gerekir. Şikayet ve itiraz makamı olan infaz hâkimliği ile ağır ceza mahkemesi, sadece disiplin kurulu kararlarının usul ve kanuna uygun olduğunu söyleyerek başvurunuzu reddedemez.