Bireysel Başvuru

Temyiz incelemesini yapan üst mahkemenin, ilk derece mahkemesi tarafından karşılanmayan veya sizin temyiz dilekçesinde özellikle vurguladığınız davanın esasına etki edecek önemli itirazlarınıza hiçbir yanıt vermeden kararı onaması hukuki bir eksikliktir ve bu durumda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yoluna gidebilirsiniz. Kural olarak üst mahkemelerin yerel mahkeme kararını uygun bulduğunda aynı gerekçeye atıf yapması yeterli kabul edilse de, ilk kararda hiç tartışılmayan ve sizin kusursuzluğunuzu kanıtlayan çok temel bir delile veya iddiaya yönelik itirazların üst yargı mercilerince de tamamen cevapsız bırakılması adil yargılanma standartlarına aykırıdır.

Mahkemenin gerekçeli kararı açıklamadan itiraz süresini duruşma tarihinden başlatarak başvurunuzu reddetmesi, adil yargılanma güvencelerinin ihlali anlamına gelmektedir ve bu duruma karşı bireysel başvuru yapma hakkınız bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi, duruşma esnasında kararın nedenleri açıklanmadığı hâlde başvuru süresinin o gün başlatılmasını kişinin üstlenemeyeceği ağır bir külfet olarak değerlendirir.

Anayasa Mahkemesi tarafından tespit edilen bir hak ihlalinin ardından doğrudan tazminat ödenmesine hükmedilmesi yerine kural olarak yargılamanın yenilenmesi yoluna gidilmektedir. Mülke ulaşılamamasından kaynaklanan zararın tazmini talebinin süresinde görülmemesi nedeniyle etkili başvuru hakkı ihlal edildiğinde, bu ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için ilgili derece mahkemesinde yeniden yargılama yapılması gerekmektedir.

Tazminat davanızda sırf davacıların bir kısmının on sekiz yaşından küçük olması gibi hukuki dayanaktan yoksun gerekçelerle adli yardım talebinizin reddedilmesi, davanızı açmanızı fiilen engelleyeceğinden anayasal hak ihlali oluşturur ve bu durumda bireysel başvuru yoluna gidebilirsiniz. Kanun koyucu, mali gücü olmayan kişilerin dava harç ve masraflarını ödemek zorunda bırakılarak adalete erişimlerinin engellenmemesi için adli yardım mekanizmasını öngörmüştür.

Yargılamanızın uzun sürmesiyle ilgili şikayetinizin Anayasa Mahkemesi tarafından incelenebilmesi için öncelikle ilgili komisyona başvuru yapmış olmanız şarttır. Mevzuatta yapılan yeni düzenlemeler ve 7499 sayılı Kanun ile getirilen değişiklikler gereğince, davaların makul sürede sonuçlandırılmadığı iddialarına bakmakla görevli merci Tazminat Komisyonu olarak belirlenmiştir.

Yargılamanızın çok uzun sürmesi nedeniyle yaşadığınız mağduriyetlerin giderilmesi ve makul sürede yargılanma hakkınızın ihlal edildiği iddiasıyla tazminat talep edebilmeniz için öncelikle kurulan özel komisyona başvurmanız gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi kararları ve ilgili yasal düzenlemeler uyarınca, davaların makul sürede sonuçlandırılmadığı şikâyetlerine ilişkin olarak doğrudan bireysel başvuru yapmak yerine Tazminat Komisyonu yolunun tüketilmesi zorunlu tutulmuştur.

Mahkeme masraflarını ödeyecek maddi gücünüz bulunmasa dahi yargılama giderlerini ödemekten geçici olarak muaf tutulmanızı sağlayan hukuki yollara başvurarak hakkınızı aramanız mümkündür. Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru süreçlerinde kişilerin hak arama hürriyetini etkin bir şekilde kullanabilmesi amacıyla, geçimini önemli ölçüde güçleştirmeden mahkeme harç ve masraflarını karşılama imkânı bulunmayan vatandaşların ödeme gücünden yoksun olduklarını beyan etmeleri hâlinde bu durumu değerlendirmeye almaktadır.

Yargılama sürecinde ileri sürdüğünüz ve davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı iddia ve savunmaların mahkeme tarafından dikkate alınmaması, adil bir yargılama yapıldığına dair ciddi şüpheler doğurur. Anayasa kuralları gereğince bütün mahkemelerin her türlü kararlarını gerekçeli olarak yazması ve tarafların ileri sürdüğü davanın temel maddi ve hukuki sorunlarına ilişkin itirazları delillerle bağ kurarak açıklaması gerekmektedir.

Bireysel başvuru harç ve masraflarını karşılama imkanınız bulunmuyorsa, mahkemeden adli yardım talebinde bulunarak bu masraflardan muaf tutulmayı isteyebilirsiniz. Anayasa Mahkemesi, yargılama giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan vatandaşların, geçimlerini önemli ölçüde güçleştirmemek şartıyla adli yardım taleplerini kabul etmektedir.

Anayasa Mahkemesine yapacağınız bireysel başvuru sonucunda iddialarınız haklı bulunursa, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için eksik bırakılan soruşturmanın yeniden açılmasına ve tarafınıza manevi tazminat ödenmesine karar verilir. Mahkeme, olay hakkında yürütülen ilk soruşturmanın etkisiz olduğuna ve yetkililerin aceleci davranarak temelden yoksun sonuçlara dayandığına kanaat getirirse, dosyanın yeniden soruşturma yapılması amacıyla ilgili başsavcılığa gönderilmesine hükmeder.