Bireysel Başvuru

Kesinleşmiş mahkeme kararlarının idare tarafından geciktirilmeksizin uygulanması zorunludur ve bu kararların yerine getirilmemesi durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yaparak ihlal tespiti ve manevi tazminat talebinde bulunabilirsiniz. Bir hukuk sisteminde yargının verdiği bağlayıcı kararların cezaevi idaresi tarafından işlevsiz duruma getirilmesi veya fiilen uygulanmaması, hukuki öngörülebilirlik ilkesini zedeler.

Yargılamanızın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yargılanma hakkınızın ihlal edildiği şikayetiyle doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmadan önce ilgili tazminat komisyonuna başvurarak olağan yolları tüketmeniz gerekmektedir. Anayasa Mahkemesinin yerleşik içtihatlarına ve ilgili yasal düzenlemelere göre, yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı iddialarıyla yapılan başvurulara ilişkin olarak öncelikle Adalet Bakanlığı bünyesinde kurulan Tazminat Komisyonu isimli idari mercie müracaat edilmesi kanuni bir zorunluluktur.

Bireysel başvuru süreciniz devam ederken vefat etmeniz hâlinde, mirasçılarınızın davayı sürdürmekte hukuki menfaatleri bulunduğunu bildirmesi durumunda yargılama devam eder ve şartları oluştuğunda mirasçılara tazminat ödenebilir. Haksız yere başka bir göreve atanmanız nedeniyle aile hayatınızın olumsuz etkilendiği, psikolojik çöküntü yaşadığınız ve manevi sıkıntılar çektiğiniz iddiasıyla başlattığınız süreçte, şayet vefat ederseniz Anayasa Mahkemesi dosyanızı doğrudan düşürmemektedir.

Savcılığın, maruz kaldığınız polis şiddetini gösteren darp raporunuza rağmen detaylı bir şüpheli veya tanık araştırması yapmadan yalnızca emniyet mensuplarının tutanaklarına dayanarak kovuşturmaya yer olmadığına dair karar vermesi, anayasal haklarınızın ihlali niteliğindedir. Olayın aydınlatılabilmesi için savcılık makamının resen ve ivedilikle hareket ederek, size şiddet uyguladığını iddia ettiğiniz görevlileri tespit etmesi ve ifadelerine başvurması yasal bir zorunluluktur.

Haksız yere gözaltına alınıp tutuklandıktan sonra beraat etmeniz durumunda tarafınıza ödenen manevi tazminat miktarının oldukça yetersiz olduğunu düşünüyorsanız bireysel başvuru hakkınızı kullanabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi, beraatle sonuçlanan yargılamalar sonrasında açılan tazminat davalarında hükmedilen miktarın, kişinin yaşadığı mağduriyeti karşılayacak düzeyde olmasını beklemektedir.

İdare tarafından size tebliğ edilen evrakta başvuru yolunun ve süresinin gösterilmemiş olması sebebiyle itirazınızın süre aşımından reddedilmesi, Anayasa Mahkemesi tarafından başvuru yolları tüketilmesi noktasında bir eksiklik olarak görülmemektedir. Şikayetiniz üzerine verilen dosyanın işlemden kaldırılmasına yönelik valilik kararında hangi makama ne kadar süre içinde başvuru yapılabileceğine dair bilginin bulunmaması idarenin açık bir eksikliğidir.

Bireysel başvuru yaptıktan sonra kendi özgür iradenizle farklı tarihlerde veya doğrudan vereceğiniz bir dilekçe ile başvurunuzdan vazgeçtiğinizi açıkça bildirmeniz durumunda Anayasa Mahkemesi dosyanız hakkında düşme kararı vermektedir. Yüksek mahkemenin önündeki yargılama sürecinde, başvurucunun feragat iradesini net bir şekilde ortaya koyması hâlinde artık uyuşmazlığın esasına girilmesine gerek kalmamaktadır.

Bir yargılamada yüksek mahkeme tarafından yapılan ve kesinleşen bir durum tespitinin, aynı konuya dayanarak açtığınız başka bir davada mahkemelerce dikkate alınmaması adil yargılanma hakkınıza aykırılık oluşturur. Hukuk sistemimizde mahkemelerin uyuşmazlığa uygulanacak kuralları yorumlama yetkisi bulunmakla birlikte, daha önceki bir yargı kararıyla kesinleşen bir maddi vakıa sonradan başka bir mahkeme tarafından keyfî olarak görmezden gelinemez.

Anayasa Mahkemesi, derece mahkemelerinin uyuşmazlığa uyguladığı hukuk kurallarını doğrudan kendisi yorumlamasa da, daha önceki kesinleşmiş bir mahkeme kararının bariz bir şekilde hiçe sayıldığı durumlarda hak ihlali kararı vererek bu haksızlığı düzeltebilir. Kural olarak delillerin değerlendirilmesi veya mahkemelerin vardığı sonucun kendi başına adil olup olmaması bireysel başvuru konusu yapılamaz.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarına karşı yapılan itirazların, üst mahkemeler tarafından dosyanın esasına girilmeden ve sadece şeklî bir incelemeyle matbu gerekçelerle reddedilmesi anayasal haklarınızı ihlal eden bir durumdur ve yeniden yargılama gerektirir. Anayasa Mahkemesi, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumunun uygulanış şeklinde, özellikle itiraz mercilerinin yeknesak ve yetersiz gerekçelerle ret kararı vermesini hukuka aykırı bulmaktadır.