Bireysel Başvuru

Ceza davalarında nihai kararın size tebliğ edilmediği durumlarda bireysel başvuru süreniz, kararın ilk derece mahkemesine ulaşıp gerekçesinin erişilebilir hâle gelmesinden itibaren başlar. Yargıtay ceza dairelerinin kararlarının taraflara tebliğine ilişkin mevzuatta özel bir düzenleme bulunmadığından, karar gerekçesinin yerel mahkemeye ulaşarak öğrenilebilir olması esas alınır.

Yerel mahkemenin lehinize verdiği kararın istinaf mahkemesi tarafından yeterli ve ilgili gerekçeler sunulmadan reddedilmesi durumunda, sendika hakkınızın ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuru yoluna giderek yeniden yargılama ve tazminat talep etme imkânınız bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi, derece mahkemelerinin ve özellikle bölge adliye mahkemelerinin, uyuşmazlıkları çözerken sadece yüzeysel bir değerlendirme yapmalarını kabul etmemekte, ulusal ve uluslararası hukuk çerçevesinde belirlenen kriterlerin somut olaya tam olarak uygulanmasını beklemektedir.

Yargılamanın uzun sürmesi şikâyetiyle doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurmadan önce kanunda öngörülen idari başvuru yolunun, yani Tazminat Komisyonu sürecinin mutlaka tüketilmesi gerekmektedir. Yüksek mahkeme, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddialarda bireysel başvurunun ikincil niteliği gereği öncelikle idari yolların kullanılması gerektiğini belirtmektedir.

Yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmadığı iddialarıyla doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurmanız, başvuru yollarının tüketilmemesi kuralı gereğince mümkün değildir. Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre, davaların çok uzun sürmesiyle ilgili şikâyetlerde öncelikle Adalet Bakanlığı bünyesinde kurulan Tazminat Komisyonu isimli idari başvuru yolunun tüketilmesi zorunludur.

Devletten alacağınız olan paranın enflasyon karşısında değer kaybetmesi nedeniyle mülkiyet hakkınızın ihlal edildiğini ileri sürerek başvuru yapmanız hukuken mümkündür. Anayasa Mahkemesi kamu kurumlarından olan çeşitli para alacaklarının enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılmasını veya değer kaybına uğratılarak ödenmesini mülkiyet hakkı kapsamında incelemektedir.

Tarafı olmadığınız bir dava dosyası üzerinden ihlal iddiasıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmanız hukuken kabul edilebilir bir durum değildir. Bireysel başvuru yapılabilmesi için şikâyete konu edilen ve temel hak ihlaline yol açtığı ileri sürülen kamusal eylem veya işlemden başvurucunun bizzat, kişisel olarak ve doğrudan etkilenmiş olması gerekmektedir.

Mahkemenin aleyhinize ifade veren kişileri sizin yokluğunuzda dinlemesi ve bu kişilere soru sormanıza imkân tanımaması, adil yargılanma hakkı ihlali anlamına gelmektedir. Bir ceza davasında sanığın aleyhine olan kişileri sorguya çekme veya çektirme hakkı bulunmakta olup, bu kişilerin beyanlarının doğruluğunu sınama imkânına sahip olunması adil bir sürecin temel şartıdır.

Haksız arama işlemi nedeniyle özel hayatınıza ve konut dokunulmazlığınıza müdahale edildiği iddiasıyla yapacağınız bireysel başvuruları, hakkınızda verilen takipsizlik kararını öğrendiğiniz tarihten itibaren otuz gün içinde doğrudan yapmanız gerekmektedir. Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında haksız koruma tedbirleri için açılan tazminat davası yolu, aramanın hukuka aykırı olduğu iddiaları bakımından etkili bir başvuru yolu olarak kabul edilmemektedir.

Anayasa Mahkemesi yaptığınız bireysel başvuru sonucunda ifade özgürlüğünüzün ihlal edildiğine karar verirse, öncelikle bu haksızlığın sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla dosyanın ilgili infaz hâkimliğine gönderilerek yeniden yargılama yapılmasına hükmeder. Verilen bu karar, önceki hatalı kararların ve haksız disiplin cezasının iptal edilmesini, ayrıca Anayasa Mahkemesinin belirlediği ilkeler ve eksiklikler doğrultusunda olayların yeniden adil bir şekilde değerlendirilmesini sağlar.

Bir binadan çıkışınızın engellenerek haksız şekilde alıkonulduğunuz iddiasıyla Anayasa Mahkemesine doğrudan başvurmadan önce iç hukuktaki tazminat yollarını tüketmeniz gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi, kişinin rızası olmaksızın belirli bir yerde fiziki olarak tutulmasını ve hareket serbestîsinin maddi olarak sınırlandırılmasını kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı kapsamında hürriyetten yoksun bırakma olarak değerlendirmektedir.