Adli Para Cezası

Sosyal medyada tanınmış bir kişiye veya siyasetçiye yönelik sert eleştiriler içeren yorumlar nedeniyle doğrudan ceza verilmesi hukuka uygun olmayabilir, çünkü kamuya mal olmuş kişilerin eleştiriye katlanma sınırları sıradan vatandaşlara göre çok daha geniştir. Anayasa Mahkemesi, bir baro başkanının ve siyasi parti meclisi üyesinin açıklamasına yapılan "satılmış herif...

Evet, sosyal medyada yaptığınız bir eleştiri haksız yere suç sayılarak ifade özgürlüğünüz ihlal edildiğinde, bu durumun yarattığı mağduriyetin giderilmesi için tazminat alma hakkınız bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi kararına konu olan olayda, Facebook üzerinden tanınmış bir kişiye yönelik yaptığı yorum nedeniyle bir vatandaşa haksız yere adli para cezası verilmiştir.

Yaptığınız haberin doğruluğunu teyit etmeden ve güvenilir delillere dayanmadan yayımlamanız durumunda aldığınız ceza basın özgürlüğünün ihlali olarak değerlendirilmeyebilir. Somut olaylara ilişkin incelemelerde, bir siyasetçinin özel hayatına dair olgusal iddialar içeren haberlerin gerçeğe uygunluğunun iyi niyetle sorgulanması gerekmektedir.

Sosyal medya üzerinden bir savcıya veya kamu görevlisine yönelik somut delillere dayanmayan ağır ithamlarda bulunmak ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmeyebilir ve ceza almanıza yol açabilir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, yargı mensuplarının adalet sisteminin düzgün işlemesi için kamunun güvenine sahip olmaları çok önemlidir.

Üst düzey kamu görevlilerine veya siyasetçilere yönelik yapılan eleştirilerde, bu kişilerin sade vatandaşlara kıyasla eleştiriye çok daha fazla hoşgörü göstermesi beklenmektedir. Sosyal medya üzerinden yapılan bir paylaşımın hakaret suçu sayılıp sayılmayacağı değerlendirilirken, söz konusu ifadelerin bağlamından koparılmadan ve olayın bütünlüğü içerisinde ele alınması oldukça önemlidir.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararını kabul etmeniz, beraat kararı verilmesinden feragat ettiğiniz veya suçlu sayılmayı peşinen kabul ettiğiniz anlamına gelmemektedir. Ancak uygulamada ilk derece mahkemelerinin eksik incelemeyle karar vermesi ve itiraz mercilerinin de bu kararları esastan incelemeyip hukuka aykırılık bulunmadığını bildiren tek bir cümleden ibaret gerekçelerle reddetmesi üzerine Anayasa Mahkemesi bu sistemi anayasallık denetimine tabi tutmuştur.

Yaptığınız bir haber veya yazdığınız bir köşe yazısı nedeniyle hakkınızda adli para cezasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesi, haber yapma hürriyetinizi ihlal edici nitelikte kabul edilebilir. Yargı makamları tarafından gazeteciler hakkında verilen bu tür cezai yaptırımlar, doğrudan hapis cezası olmasa bile basın mensupları üzerinde ciddi bir caydırıcı etki doğurma potansiyeline sahiptir.

İfade özgürlüğünüzün ihlal edildiğinin tespit edilmesi durumunda, hakkınızda daha önce verilmiş olan ceza kararının sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla davanızın yeniden görülmesi sağlanır ve uğradığınız zararlar için tazminat alabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi, temel hak ihlallerinin tespit edildiği durumlarda eski hale getirme kuralı çerçevesinde ihlalin ve sonuçlarının bütünüyle ortadan kaldırılmasını amaçlamaktadır.

Haksız yere adli para cezasına çarptırıldığınız iddiasıyla yapacağınız bireysel başvuru neticesinde Anayasa Mahkemesi, ifade özgürlüğünüzün ihlal edildiğini tespit ederse ihlalin sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapılmasına ve size manevi tazminat ödenmesine karar verebilmektedir. Mahkeme, yerel mahkemenin ceza verirken kullandığı gerekçelerin ilgili ve yeterli olup olmadığını, özellikle söz konusu kaba ifadelerin doğrudan bir saldırı mı yoksa haksızlığa karşı orantılılık ilkesi çerçevesinde bir eleştiri mi olduğunu denetler.

Sosyal medya üzerinden gerçekleşen bir tartışma esnasında muhatabınıza yönelik kullandığınız gaddar ve hain gibi kelimeler bağlamına göre ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmektedir. Olayın bütününe bakıldığında bu tür sözlerin doğrudan karşı tarafın şahsına yönelik somut bir eylem isnadı olmaktan ziyade, savunulan bir zihniyete yönelik eleştirel bir değer yargısı olarak kabul edilmesi mümkündür.