Adil Yargılanma Hakkı

Bir yıla yaklaşan bir süre boyunca eşinizle hiç görüşmemiş olmanıza ve hakkınızda tedbiri ihlal ettiğinize dair kesin bir delil bulunmamasına rağmen uzaklaştırma kararının sürekli uzatılması, itiraz mercilerinin yeterli gerekçe sunmaması hâlinde hukuka aykırı bulunabilir. Mahkemelerin, aile içi şiddetin önlenmesi yasası kapsamında verilen önleyici tedbir kararlarını uzatırken, bu tedbirin devam etmesini zorunlu kılan güncel ve somut olguların nelerden ibaret olduğunu kararlarında açıkça belirtmeleri beklenir.

Sadece terör örgütü ile bağlantılı eğitim kurumlarında öğretmen olarak çalışmış olmanız, hakkınızda mahkûmiyet kararı verilebilmesi için tek başına yeterli bir delil olarak kabul edilmemektedir. Yargıtay uygulamalarına göre, bu kurumlarda hayatınızı kazanmak amacıyla çalışmış olmanız, örgüte yardım etme veya üye olma kastıyla hareket ettiğinizi ispatlayan faaliyetler kapsamında değerlendirilemez.

Ceza davasında davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki önemli iddia ve savunmalarınızın mahkeme tarafından dikkate alınmaması, anayasal bir güvence olan gerekçeli karar hakkı ihlali sayılmaktadır. Mahkemelerin her türlü kararlarını gerekçeli olarak yazma yükümlülüğü bulunmakta olup, bu yükümlülük çerçevesinde yargılama sırasında ileri sürülen ve uyuşmazlığın çözümü açısından kritik öneme sahip olan itirazlarınıza mahkemelerce makul bir gerekçe ile yanıt verilmesi zorunludur.

Olağanüstü hâl kanun hükmünde kararnamesi ile doğrudan kurulan işlemler sebebiyle açtığınız davalarda mahkemelerin dosyayı Olağanüstü Hâl İşlemleri İnceleme Komisyonu mercii önüne göndermesi anayasal bir güvence gereğidir. İdare mahkemeleri, atamanızın yapılmamasının doğrudan kararname hükmünden kaynaklandığını ve idarenin herhangi bir değerlendirme veya takdir yetkisi bulunmadığını belirterek davanızı incelenmeksizin reddetme eğiliminde olabilmektedir.

Evet, süresi içinde sunulan kanun yolu dilekçenizin hatalı bir değerlendirmeyle reddedilmesi durumunda adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkınızın ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Yargılamaya yetkili makamların, kanunda öngörülen süre koşullarını hatalı hesaplaması veya hukuka aykırı olarak yanlış uygulaması sonucunda kişilerin kanun yollarına başvuru haklarını kullanmasına engel olunması ciddi bir hak ihlali oluşturmaktadır.

Yargıtay'ın açıkça hatalı bir süre hesabı yaparak süresinde verilmiş bir dilekçeyi süre aşımı gerekçesiyle incelemeden reddetmesi, Anayasa ile güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkınızın ihlal edildiği anlamına gelmektedir. Temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılması ancak şekli manada bir kanunun varlığı ile mümkün olabileceği gibi, bu kanunların yargı organlarınca öngörülebilir ve açık lafzına uygun biçimde yorumlanması da anayasal bir zorunluluktur.

Avukatınızın UYAP sistemi üzerinden temyiz dilekçesini yasal sürenin son gününde sisteme yüklemesi ve havale etmesi durumunda temyiz başvurunuz süresinde yapılmış kabul edilir, mahkeme personelinin dilekçeyi ertesi gün işleme alması sizin hakkınızı ortadan kaldırmaz. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, tarafların yasal başvuru süresi içinde dijital ortamda oluşturup gönderdikleri dilekçelerin mahkeme kalemince daha sonraki bir tarihte iş transferi yapılarak üst mahkemeye gönderilmesi, başvurunun süresiz olduğu anlamına gelmemektedir.

Evet, askeri öğrencilikten mezuniyet aşamasındayken olağanüstü hâl kanun hükmünde kararnamesi ile atamanızın iptal edilmesi üzerine açtığınız davanın incelenmeksizin reddedilmesi mahkemeye erişim hakkınızın ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi bu tür uyuşmazlıklarda, mahkemelerin davayı esastan incelemek yerine veya dosyayı yetkili olan Olağanüstü Hâl İşlemleri İnceleme Komisyonuna göndermek yerine doğrudan reddetmesini hukuka aykırı bulmaktadır.

Disiplin cezasına karşı yaptığınız itirazlarda infaz hâkimliğinin ve itiraz mercii olan ağır ceza mahkemesinin duruşma açma talebinizi reddederek sadece dosya üzerinden karar vermesi ve lehinize olan delilleri toplamaması, adil yargılanma hakkı kapsamında değerlendirilen temel güvencelerin ihlali niteliğini taşıyabilir. Yargılamada adaletin tesis edilebilmesi için, hakkınızda düzenlenen tutanaklara ve diğer belgelere karşı iddialarınızı mahkeme önünde sözlü olarak tartışabilme ve güçler dengesini sağlama fırsatına sahip olmanız büyük önem arz eder.

Cezaevinde verilen disiplin cezasının iptaline yönelik infaz hâkimliği kararının savcılık itirazı üzerine ağır ceza mahkemesince yeterli gerekçe gösterilmeden kaldırılması, Anayasa ile güvence altına alınan adil yargılanma hakkı ihlaline yol açar. Mahkemelerin, davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı iddiaları ve itirazları mutlaka ilgili ve yeterli bir gerekçeyle karşılaması gerekmektedir.