Adil Yargılanma Hakkı

Ceza davası sonucunda hakkınızda verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına yaptığınız itirazın, esaslı bir inceleme yapılmadan sadece şekli şartlar yönünden reddedilmesi adil yargılanma hakkınızın ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi, mahkemelerin yeterli gerekçe sunmadan, delilleri araştırmadan ve sanığın savunma güvencelerini korumadan verdiği kararlara karşı yapılan itirazların, itiraz mercilerince yalnızca kanun hükmünün tekrarı veya soyut ifadelerle reddedilmesini hukuka aykırı bulmaktadır.

İstinaf mahkemesi, değişen durum ve koşullara dayanılarak yapılan yeni bir tedbir talebinin yerel mahkemece incelenmeden reddedilmesini usul ve yasaya aykırı bularak kararı kaldırır. Yargılama sürecinde meydana gelen yeni gelişmeler, örneğin karşı tarafın malları kaçırmaya yönelik eylemlere girişmesi gibi durumlar, taraflara yeniden mahkemeye başvurma hakkı verir.

İdare mahkemesinin hakkınızdaki iddiaları aydınlatmak için hiçbir kuruma yazı yazmadan ve delil toplamadan davayı reddetmesi kararın üst mahkemece bozulmasına yol açacaktır. İdari yargı mercileri, uyuşmazlığın çözümü için her türlü inceleme ve araştırmayı yapmakla yükümlüdür ve kararlarını yalnızca idarenin sunduğu soyut değerlendirmelere dayandıramazlar.

İlgili mahkeme kararına göre, olağanüstü hal kapsamında Kanun Hükmünde Kararname ile tesis edilen meslekten çıkarma işlemi, standart bir disiplin cezası değil, terör örgütlerinin kamu kurumlarındaki varlığını ortadan kaldırmayı amaçlayan bir olağanüstü tedbir niteliği taşıdığından idare aşamasında savunma alınmamış olması işlemi tek başına hukuka aykırı hale getirmemektedir. Yargılama sürecinde idarenin sunduğu tüm bilgi ve belgelere karşı size cevap verme ve beyanda bulunma imkanı tanınarak adil yargılanma hakkı çerçevesinde bu eksikliğin sonradan giderilebileceği kabul edilmektedir.

Savunmanız alınmadan meslekten çıkarma kararı verilmesi adil yargılanma hakkının usule ilişkin güvencelerine şeklen aykırılık oluşturabilecek gibi görünse de, bu durum uygulanan olağanüstü tedbirin niteliği gereği işlemi tek başına hukuksuz kılmamaktadır. Kanun hükmünde kararname ile öngörülen meslekten çıkarma işlemi, adli suç veya olağan bir disiplin suçu işlenmesi karşılığında uygulanan standart yaptırımlardan farklı olarak, devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapıların kamu kurumlarındaki varlığını ivedilikle ortadan kaldırmayı amaçlayan bir tedbirdir.

Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından savunmanız alınmadan meslekten çıkarma kararı verilmesi, işlemin hukuki mahiyeti gereği doğrudan hukuka aykırı kabul edilmemektedir. Danıştay kararlarına göre, olağanüstü hal kapsamında uygulanan bu ihraç işlemi, klasik bir disiplin cezası olmayıp, terör örgütlerinin kamu kurumlarındaki varlığını ortadan kaldırmayı amaçlayan bir olağanüstü tedbir mahiyetindedir.

İşvereninizin hakkınızda asılsız şikayetler olduğunu ve performansınızın düştüğünü iddia ederek iş sözleşmenizi haklı nedenle feshettiğini savunması durumunda, mahkeme bu iddiaların gerçekliğini sunulan deliller ışığında detaylı bir biçimde tartışmak zorundadır. Yargılama aşamasında işverenin sunduğu savunma yazıları, elektronik posta içerikleri ve performans değerlendirme kriterleri gibi unsurlar titizlikle incelenerek işverenin iddialarının somut gerçeği yansıtıp yansıtmadığı ortaya çıkarılmalıdır.

Mahkemenin davanızı kabul etmesine rağmen kararın dayandığı hukuki ve maddi nedenleri açıklamaması, karşı tarafın bu karara itiraz ederek kararı bozdurması için yeterli bir sebeptir. Anayasa ve usul kanunlarımız gereğince bütün mahkemelerin her türlü kararları mutlaka açık ve somut bir şekilde gerekçelendirilmeli, bu gerekçede tarafların iddia ve savunmaları tartışılarak hangi delillerle sonuca ulaşıldığı belirtilmelidir.

Mahkemelerin, taleplerinizi hangi sebeple kabul veya reddettiğini açıklayan bir gerekçe yazmadan karar vermesi yasalara ve anayasaya açıkça aykırıdır. Anayasa kuralları gereği, bütün mahkemelerin her türlü kararı mutlaka gerekçeli olarak yazılmak zorundadır.

Mahkemenin gerekçeli kararında başvuru süresinin kanunda yazılandan daha uzun veya farklı gösterilmesi sebebiyle bu süreye güvenerek geç başvuru yapmanız halinde mahkemeye erişim hakkı ihlali söz konusu olacağından hakkınızı kaybetmezsiniz. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, devletin mahkemeleri kanun yolu sürelerini kararlarında doğru göstermekle yükümlüdür ve bu hatalı yönlendirmenin sonuçlarına vatandaşın katlanması beklenemez.