Adil Yargılanma Hakkı

Ceza infaz kurumunda verilen disiplin cezalarına karşı yapılan itiraz duruşmalarına bizzat katılma hakkınız bulunmaktadır ve talebinize rağmen sadece ekran üzerinden dinlenmeniz duruşmada hazır bulunma hakkınızın ihlali anlamına gelebilmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, disiplin cezaları nedeniyle infaz hâkimliğine yapılan şikâyet başvurularında kişilerin kendi istekleri dışında Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi yoluyla duruşmaya katılması adil yargılanma hakkına yönelik bir müdahale oluşturmaktadır.

Salgın hastalık gibi genel gerekçeler, duruşma salonunda gerekli sağlık tedbirleri alınarak yargılama yapılabilecek durumlarda sizin bizzat duruşmaya katılmanıza tek başına yasal bir engel oluşturmamaktadır. Anayasa Mahkemesi, disiplin cezalarına karşı yapılan şikâyet incelemelerinde mahkemelerin duruşmaları Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi üzerinden yapmasını belli koşullara bağlamıştır.

Anayasa Mahkemesi tarafından duruşmaya bizzat katılma talebinizin reddedilmesi nedeniyle hak ihlali kararı verilmesi doğrudan cezanızın iptal edildiği anlamına gelmez, ancak bu karar dosyanızda yeniden yargılama yapılması gerektiği sonucunu doğurur. Yüksek mahkeme, disiplin cezasına itiraz sürecinde şikâyetçinin fiziken mahkemeye getirilmemesini ve sadece uzaktan bağlantıyla dinlenmesini duruşmada hazır bulunma hakkı ihlali olarak tespit ettiğinde, yargılamanın hakkaniyetinin zedelendiğine hükmetmektedir.

Ortak velayet kurulan durumlarda taraflardan birinin diğer ebeveynin yeni yaşam tarzı veya çocuklara yönelik tutumları nedeniyle velayetin değiştirilmesini talep etmesi hâlinde mahkemeler, iddiaları somut ve nesnel verilerle derinlemesine incelemekle yükümlüdür. Mahkeme bu uyuşmazlıklarda tarafların koşullarını, çocukların maruz kaldığı olası riskleri gözeterek çocuğun fiziksel ve ruhsal gelişimine en uygun çözümü bulmak zorundadır.

İtiraz mercilerinin dosya üzerinden yeknesak bir şekilde ve sadece şekli şartlar yönünden inceleme yaparak itirazları reddetmesi adil yargılanma hakkının ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarına karşı yapılan itirazlarda, mahkemelerin davayla doğrudan ilgili olan hususları ayrıca değerlendirerek yeterli bir gerekçe ile cevap vermeleri gerekmektedir.

Bir ceza yargılamasında aleyhinize ifade veren tanıkları duruşmada bizzat sorgulama veya onlara soru sordurma imkânınız elinizden alınmışsa ve hakkınızdaki mahkûmiyet kararı büyük ölçüde bu kişilerin ifadelerine dayanıyorsa, mahkemenin sadece bu ifadelere dayanarak size ceza vermesi hukuka aykırı olabilir. Yargılama sürecinde tanıkların mahkemeye getirilmemesi veya ses ve görüntü bilişim sistemi gibi vasıtalarla dinlenmemesi her zaman geçerli bir nedene dayanmalıdır.

Mahkemenin sizi aleyhinize beyanda bulunan tanıklarla yüzleştirmemesi ve onlara soru sorma imkânı tanımadan sadece bu ifadelere dayanarak ceza vermesi hukuka uygun değildir. Ceza yargılaması sürecinde hakkınızdaki iddiaları dile getiren kişilere soru yöneltebilmeniz ve beyanlarının doğruluğunu sınama fırsatına sahip olmanız adil yargılanma hakkı bakımından zorunludur.

Mahkemede aleyhinize ifade veren tanıkları sorgulayamamanız ve onlara soru soramamanız, adil yargılanma hakkı kapsamındaki tanık sorgulama hakkı çerçevesinde bir ihlal oluşturabilir. Ceza yargılamasında sanığın aleyhine olan tanıkları sorguya çekme veya çektirme hakkı bulunmakta olup, sanığın tanıklarla yüzleşebilmesi ve beyanlarının doğruluğunu sınama imkânına sahip olması adil bir yargılamanın temel şartlarındandır.

Mahkûmiyetinizin tek veya belirleyici ölçüde sizin soru sorma imkânı bulamadığınız ve mahkeme huzurunda dinlenmeyen tanık beyanlarına dayandırılması durumunda bu karara itiraz edebilirsiniz. Mahkemelerin, yargı çevresi dışındaki tanıkları savunma makamının da onlara soru sormasına imkân sağlayacak ve verdikleri cevaplar hakkında kişisel izlenim edinme fırsatı elde edecek şekilde dinlemesi gerekmektedir.

Bir ceza davasının makul sürede sonuçlandırılıp sonuçlandırılmadığı değerlendirilirken, yargılamanın karmaşıklığı, kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ile sizin davanın süratle sonuçlandırılmasındaki menfaatinizin niteliği gibi çeşitli unsurlar birlikte dikkate alınır. Bu sürenin başlangıç tarihi olarak, yetkili makamlarca suç işlediğiniz iddiasının size bildirildiği veya suç isnadı altındaki arama ve gözaltı gibi tedbirlerin size ilk olarak uygulandığı an esas kabul edilir.