Yargıtay 22. Hukuk Dairesi 2013/27399 E. 2014/35490 K.

Bu karar, kendisine ait ultrason cihazıyla radyoloji uzmanı olarak çalışan bir işçinin iş sözleşmesinin feshi sonrasında yönelttiği fazla mesai, mobbing ve diğer işçilik alacakları taleplerini incelemektedir. Özelikle radyoloji alanındaki çalışanların günlük ve haftalık mesai sınırlarını belirleyen özel nitelikli düzenlemelerin, fazla mesai alacaklarının tespitine olan etkisi yargılamanın temel eksenini oluşturmaktadır.

Yüksek Mahkeme, iş hukuku kurallarının yanı sıra radyoloji alanında çalışan personelin sağlığını koruma amacı güden özel yasaların yürürlük tarihlerinin altını çizmiştir. İmzalı bordroların kesin delil niteliği ile tanık beyanlarının ispat gücü arasındaki denge kurularak, işçinin fiili çalışma saatlerinin yasal sınırları aşıp aşmadığının nasıl hesaplanması gerektiği somutlaştırılmıştır.

UYUŞMAZLIĞIN KONUSU

Davacı işçi, davalı iş yerinde radyoloji uzmanı olarak kendisine ait ultrason cihazı ile çalışırken, kendisine üç yıl boyunca işi bırakması yönünde mobbing uygulandığını, ayrımcılık yapılarak emsallerinden düşük ücret verildiğini ve sözleşmesinin haksız olarak feshedildiğini ileri sürmüştür. Bu doğrultuda kıdem ve ihbar tazminatı, fazla çalışma, genel tatil, ücret, kötü niyet tazminatı ve cihazının iadesini talep etmiş; ardından ıslah yoluyla prim, izin ve şua izni ücreti alacaklarını da taleplerine eklemiştir. Yerel mahkeme kıdem ve ihbar tazminatını kabul ederken fazla mesai dahil diğer bazı talepleri reddetmiş veya karar verilmesine yer olmadığına hükmetmiştir. Uyuşmazlık, davacının fazla çalışma yapıp yapmadığı ve radyoloji uzmanı statüsünün fazla çalışma hesabına ne şekilde etki edeceği noktasında toplanmaktadır.

HUKUKİ BİLGİ VE TEMEL KURALLAR

Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi, bu iddiasını ispat yükü altındadır. İşçinin imzasını taşıyan bordrolar, sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir; imzalı bordroda yer alan fazla mesai ücretlerinin ödendiği karine olarak kabul edilir. Fazla çalışmanın ispatında öncelikle iş yerine giriş-çıkış kayıtları ve yazışmalar gibi yazılı delillere başvurulur. Yazılı delil bulunmaması halinde tanık beyanları ve işçinin yaptığı işin niteliği ile yoğunluğu dikkate alınır.

Radyoloji çalışanları yönünden yasal mevzuat özel sınırlar çizmiştir. 06.05.1939 tarihli Radyoloji, Radyom ve Elektrikle Tedavi Müesseseleri Hakkında Nizamname'nin 21. maddesine göre, bu personelin günlük çalışma süresi beş saat olup, haftada beş buçuk gün çalışabilmeleri mümkündür. Ayrıca, 30.01.2010 tarihinde yürürlüğe giren mevzuat değişikliği ile iyonlaştırıcı radyasyonla teşhis, tedavi veya araştırmanın yapıldığı yerlerde çalışan personelin haftalık yasal çalışma süresi kesin olarak otuz beş saat şeklinde belirlenmiştir.

SOMUT OLAYA İLİŞKİN TESPİTLER

Dosya kapsamındaki iş sözleşmesi ve dinlenen tanık beyanlarından, davacı radyoloji uzmanının haftalık toplam çalışma süresinin kırk iki saat olduğu açıkça tespit edilmiştir. Yerel mahkemenin, tespit edilen bu çalışma süresine rağmen davacının fazla mesai ücreti talebini reddetmesi Yargıtay tarafından dosya içeriğine aykırı bulunmuştur.

Yargıtay incelemesinde, davacının radyoloji alanındaki özel mevzuata tabi olduğu vurgulanarak, hesaplamanın yasal değişiklik tarihleri ekseninde yapılması gerektiği belirtilmiştir. Buna göre, 30.01.2010 tarihine kadarki çalışma dönemi için günlük beş saat üzerinden haftada beş buçuk gün sınırı; 30.01.2010 tarihinden sonraki dönem için ise haftalık otuz beş saat sınırı dikkate alınmalıdır. Davacının haftalık kırk iki saat süren fiili çalışmasının yasal sınırların üzerinde olduğu sabit kabul edilerek, bu esaslar dairesinde fazla çalışma ücretinin hesaplanması gerektiğine karar verilmiş ve yerel mahkemenin kararı eksik inceleme gerekçesiyle bozulmuştur.