Danıştay Danıştay 12. Dairesi 2022/2881 E. 2023/2829 K.

Bu karar, idari yargılamada yargılamanın yenilenmesi müessesesinin ve vekalet ücreti takdirinin sınırlarını net bir şekilde çizmektedir. İdari yargılama usulünde, kesinleşmiş bir mahkeme kararının yeniden incelenebilmesi ancak kanunda tahdidi olarak sayılan şartların varlığı halinde mümkündür. Somut olayda bu şartların gerçekleşmediği tespiti hukuken yerindedir. Kararın asıl hukuki anlamı ise vekalet ücretine ilişkindir. Davanın reddi kararı ile eski yargılamanın devamı niteliğinde bir süreç yürütülmüş olsa dahi, avukatla temsil edilen ve süresi içinde savunma sunarak hukuki yardım sağlayan idare lehine mutlaka vekalet ücreti hükmedilmesi gerektiği vurgulanmıştır.

Emsal etkisi bakımından bu içtihat, yargılamanın yenilenmesi taleplerinin reddi halinde karşı taraf lehine vekalet ücretine hükmedilmeyeceği yönündeki hatalı mahkeme uygulamalarının önüne geçmektedir. Danıştay, idarenin bir avukat vasıtasıyla temsil edilmesi ve dosyaya emek ve mesai harcanması durumunda, bunun yargılama giderleri kapsamında maddi bir karşılığı olması gerektiğini içtihat etmiştir. Uygulamadaki önemi ise usul ekonomisi ilkesinin vücut bulmasıdır. Danıştay, salt vekalet ücretine hükmedilmemesi gibi esasa etkili olmayan hatalar nedeniyle kararı bozup dosyayı alt derece mahkemesine göndermek yerine, kanunun kendisine verdiği yetkiyi kullanarak kararı düzelterek onamış; böylece uyuşmazlığın gereksiz yere uzamasını engellemiş ve emek ile zaman kaybının önüne geçmiştir.

UYUŞMAZLIĞIN KONUSU

Jandarma Genel Komutanlığında uzman çavuş olarak görev yapan bir vatandaş, 2003 yılında disiplinsizlik gerekçesiyle sözleşmesinin yenilenmemesi üzerine Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde dava açmış, ancak davası reddedilmiştir. Yıllar sonra bu davacı, aleyhindeki işlemde kullanılan belgelerin sahte olduğunu, görev yaptığı dönemde kendisine sürekli baskı ve psikolojik taciz (mobbing) uygulandığını, haksız cezalar aldığını ve FETÖ/PDY yapılanması nedeniyle mağdur edildiğini iddia ederek yargılamanın yenilenmesi talebiyle yeniden idare mahkemesine başvurmuştur.

İdare mahkemesi, yargılamanın yenilenmesi için kanunda aranan şartların bulunmadığı gerekçesiyle davacının talebini reddetmiştir. Ancak mahkeme, bu sürecin yeni bir dava değil, eski yargılamanın devamı niteliğinde olduğunu belirterek, davayı avukatıyla takip eden davalı idare lehine vekalet ücreti ödenmesine de gerek görmemiştir. Uyuşmazlık, davacının yargılamanın yenilenmesi talebinin reddine; idarenin ise lehine vekalet ücreti verilmemesine itiraz ederek dosyayı temyize taşımasıyla ortaya çıkmıştır.

HUKUKİ BİLGİ VE TEMEL KURALLAR

Danıştay, uyuşmazlığı çözerken idari yargılama usulü ve yargılama giderlerine ilişkin temel kanuni düzenlemeleri ve yerleşik içtihat prensiplerini esas almıştır. İdari mahkemelerin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.49'da belirtilen sebeplerin varlığına bağlıdır. Ancak aynı maddenin birinci fıkrasının (b) bendi, kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar bulunması halinde Danıştayın kararı düzelterek onayacağını amirdir. Bu kural, uyuşmazlıkların usul ekonomisine uygun olarak hızla sonuçlandırılmasını amaçlamaktadır.

Yargılama giderleri ve vekalet ücreti hususunda ise 2577 sayılı Kanun m.31'in yollamada bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.323 ve 6100 sayılı Kanun m.326 uygulanmaktadır. Buna göre, vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekalet ücreti bir yargılama gideridir ve aleyhine hüküm verilen taraftan alınır. Ayrıca 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.164 ve m.168 gereğince, avukatlık ücreti sunulan hukuki yardımın karşılığıdır ve davanın bittiği tarihte yürürlükte olan tarife esas alınarak takdir edilir.

Yerleşik içtihat prensipleri doğrultusunda, Danıştay İdarî Dava Daireleri Kurulunun E:2020/48, K:2020/62 sayılı emsal kararına atıf yapılmıştır. Bu karara göre, dava dilekçesinin tebliğinden sonra vekili aracılığıyla süresi içinde savunma sunan tarafın gösterdiği emek ve mesai karşılıksız bırakılamaz ve bu taraf lehine mutlaka vekalet ücretine hükmedilmesi gerekmektedir.

SOMUT OLAYA İLİŞKİN TESPİTLER

Danıştay 12. Dairesi, somut olayı incelerken ilk derece mahkemesinin yargılamanın yenilenmesi isteminin reddi yönündeki kararının esasına yönelik bir hukuka aykırılık bulmamıştır. Davacının, eski yargılamada sahte evrak kullanıldığı veya mağdur edildiği yönündeki iddiaları, kanunda sınırlı olarak sayılan yeniden yargılama şartlarını taşımadığından, mahkemenin davanın reddi kararı usul ve hukuka uygun görülmüştür.

Buna karşılık, davalı idarenin vekalet ücretine ilişkin temyiz itirazı haklı bulunmuştur. Dosyanın incelenmesinden, idarenin yargılamanın yenilenmesi talepli dilekçenin tebliğinden itibaren süreci kurum avukatı aracılığıyla takip ettiği, süresi içinde savunma dilekçesi sunduğu tespit edilmiştir. Mahkemenin davanın reddine karar vermesine rağmen, süreci eski yargılamanın devamı olarak nitelendirip idare lehine vekalet ücretine hükmetmemesi usul kurallarına aykırı bulunmuştur. Vekil aracılığıyla yürütülen ve sonuçlanan bir hukuki yardım söz konusu olduğundan, idarenin gösterdiği çabanın avukatlık ücreti ile karşılanması hukuki bir zorunluluktur.

Danıştay, vekalet ücretine hükmedilmemesini bir aykırılık nedeni olarak değerlendirmiş, ancak bu eksikliğin mahkemece yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen nitelikte bir usul hatası olduğuna kanaat getirmiştir. Usul ekonomisi ve uyuşmazlığın süratle çözümü ilkeleri doğrultusunda, kararın verildiği tarihteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi üzerinden hesaplanan 1.362,00-TL tutarın karara dercedilmesi sağlanmıştır.

Sonuç olarak Danıştay 12. Dairesi, ilk derece mahkemesi kararının yargılamanın yenilenmesi isteminin reddine ilişkin kısmını onamış, idare lehine vekalet ücreti verilmemesine yönelik fıkrasını ise düzelterek kararı onamıştır.