Karar Bülteni

KARARIN KÜNYESİ

• Çalışma barışının bozulması atama sebebidir.
• Takdir yetkisi hizmet gerekleriyle sınırlıdır.
• Süreli atamalarda idarenin takdir hakkı esastır.
• Disiplin süreci ile atama rejimi birbirinden farklıdır.
• Hiyerarşik uyumsuzluk görev süresini etkileyebilir.

Bu karar, üniversitelerde süreli olarak istihdam edilen akademik personelin görev sürelerinin uzatılmaması yönünde tesis edilen idari işlemlerde, idarenin sahip olduğu takdir yetkisinin yasal sınırlarını ve hukuki mahiyetini çarpıcı bir biçimde ortaya koymaktadır. Karar, öğretim üyelerinin görev sürelerinin sona ermesinin ardından yeniden atanıp atanmayacakları değerlendirilirken, yalnızca kesinleşmiş ağır disiplin cezalarının varlığının bir ön koşul olmadığını netleştirmektedir. Bunun yerine, bölüm içindeki çalışma barışı, personelin idari yapıyla olan uyumu, akademik işbirliğine açıklığı, kurumsal aidiyeti ve hizmetin sağlıklı yürütülmesi gibi daha geniş kapsamlı kamu yararı ölçütlerinin dikkate alınabileceğini göstermektedir. İdari Dava Daireleri Kurulu, idarenin takdir yetkisini kullanırken somut olaydaki uyumsuzlukları, üçüncü kişilerin kurumsal işleyişe müdahalelerini ve hiyerarşik düzene aykırı davranışları idari işlemin meşru dayanağı olarak kabul etmiştir.

Uygulamadaki önemi ve benzer davalardaki emsal etkisi oldukça yüksektir. Yargı organları, bir kamu görevlisinin hakkındaki bazı ağır iddialar aklanmış veya verilen disiplin cezaları usuli nedenlerle mahkemelerden dönmüş olsa dahi, kişinin kurumsal işleyişi bozacak derecede uyumsuzluk gösteren ve hiyerarşik yapıya zarar veren tutumlarının, sözleşme yenilememe veya görev süresini uzatmama işlemi için tek başına makul ve geçerli bir sebep oluşturabileceğine işaret etmektedir. Bu içtihat, idarelere akademik ahengi bozan, görev bilinciyle hareket etmeyen personelle yollarını ayırma noktasında geniş fakat yargı denetimine tabi bir esneklik tanındığını ve her halükarda kamu yararının bireysel menfaatlerden üstün tutulduğunu tescillemektedir.

UYUŞMAZLIĞIN KONUSU

Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi bünyesinde yardımcı doçent kadrosunda görev yapan davacı öğretim üyesinin, daha önceden atanmış olduğu sürenin dolmasının ardından üniversite rektörlüğü tarafından görev süresi yeniden uzatılmamış ve kurumla ilişiği kesilmiştir. Davacı, bu işlemin tamamen haksız olduğunu, kendisine bölüm başkanı tarafından uzun süredir psikolojik taciz (mobbing) uygulandığını, şahsına yönelik yürütülen FETÖ/PDY iddialarının ceza verilmesine yer olmadığı kararıyla sonuçlandığını ve geçmişte verilen bir kısım disiplin cezalarının da mahkemeler tarafından iptal edildiğini öne sürerek işten çıkarılmasına ilişkin idari işlemlerin iptalini ve yoksun kaldığı parasal haklarının faiziyle birlikte kendisine ödenmesini talep etmiştir. Davalı üniversite ise öğretim üyesinin kendi bölümündeki çalışma barışını temelinden bozduğunu, davacının eşinin bölümdeki diğer çalışanları arayarak tehdit ettiğini, disipline aykırı hareketler sergilendiğini ve akademik düzene uyum sağlanamadığını belirterek, idarenin takdir yetkisi kapsamında tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğunu savunmuştur.

HUKUKİ BİLGİ VE TEMEL KURALLAR

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, önündeki karmaşık uyuşmazlığı çözerken özellikle üniversitelerde görev yapan akademik personelin atama ve sözleşme yenileme koşullarını düzenleyen temel yasal mevzuatı ve idarenin takdir yetkisinin yasal dayanaklarını mercek altına almıştır. Uyuşmazlığın çözümünde merkezde yer alan 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu m.23 hükmü uyarınca, yardımcı doçentlerin (mevcut adlandırmayla doktor öğretim üyelerinin) bir üniversitede her seferinde ikişer veya üçer yıllık belirli süreler için atanacağı ve her atama süresi sonunda personelin görevinin kendiliğinden sona ereceği kurala bağlanmıştır.

Bu emredici kanuni düzenleme çerçevesinde, atanma süresi dolan akademik personelin idare tarafından yeniden atanması konusunda mutlak bir yasal zorunluluk bulunmamaktadır. İdare hukukunun yerleşik içtihat prensiplerine göre, idareye tanınan bu sözleşme yenilememe ve takdir yetkisi elbette ki sınırsız, mutlak ve keyfi kullanılabilecek bir yetki değildir; her zaman kamu yararı, hizmet gerekleri ve eşitlik ilkeleri doğrultusunda kullanılması esastır. Takdir yetkisinin idari yargı yerlerince denetimi yapılırken, idareyi bu işlemi tesis etmeye sevk eden makul, somut, inandırıcı ve hizmetin işleyişine ilişkin objektif nedenlerin bulunup bulunmadığı titizlikle araştırılır.

Bunun yanı sıra, kamu personeli hukukunda disiplin hukuku ile atama ve görevde tutma işlemlerinin hukuki rejimleri birbirinden tamamen bağımsız ve farklıdır. Bir kamu görevlisinin işlediği iddia edilen fiiller mevzuat kapsamında bir disiplin cezası verilmesini gerektirecek ağırlıkta bulunmasa veya verilen bazı disiplin cezaları usuli nedenlerle mahkemelerce sonradan iptal edilse dahi; bu durum personelin kurum içi uyumsuzluğu, çalışma barışını sabote etmesi ve idari işleyişe zarar vermesi gibi hizmetin yürütülmesini aksatan nedenlerle görev süresinin uzatılmaması işlemine hukuki bir engel teşkil etmez. Doktrinde ve yargısal içtihatlarda tartışmasız olarak kabul edildiği üzere, kamu hizmetinin sağlıklı, kesintisiz, verimli ve hiyerarşik uyum içerisinde yürütülmesi, idarenin atama ve görevden alma işlemlerinde gözettiği en birincil amaçtır.

SOMUT OLAYA İLİŞKİN TESPİTLER

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, davacı akademisyenin görev süresinin uzatılmaması işlemine ilişkin tüm idari ve yargısal süreçleri, dosyaya sunulan müfettiş raporlarını, ceza mahkemesi kararlarını ve tarafların eylemlerini büyük bir titizlikle ve bütüncül olarak incelemiştir. Somut olayda, her ne kadar davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile ilgisi olduğuna dair başlatılan soruşturmada kurum tarafından herhangi bir ceza verilmesine yer olmadığına karar verilmiş ve etik ihlal iddiaları nedeniyle daha önce verilen aylıktan kesme cezası idari yargı yerlerince iptal edilmiş olsa da, uyuşmazlığın salt bu kararlardan ibaret olmadığı saptanmıştır.

Kurulun dosya üzerindeki inceleme ve tespitlerine göre, tıp fakültesinde sunulan sağlık hizmetinin, eğitimin ve bilimsel araştırma faaliyetlerinin doğası gereği yüksek düzeyde disiplin, ekip çalışması ve karşılıklı koordinasyon gerektirdiği şüphesizdir. Ancak davacının fiilen görev yaptığı klinikte bu elzem akademik işbirliğinin ve asgari düzeydeki çalışma barışının ciddi şekilde sarsıldığı tespit edilmiştir. Özellikle davacının eşinin, anabilim dalı sekreterini ve bölüm başkanının eşini telefonla arayarak açıkça tehdit etmesi nedeniyle ceza mahkemesinde yargılanarak mahkum olması ve bu dışarıdan müdahale durumunun kurum içi ilişkilere ve hiyerarşiye doğrudan sirayet etmesi son derece kritik ve hizmeti aksatıcı bir detay olarak görülmüştür.

Bununla da yetinilmeyerek, davacının raporlu veya izinli olduğu günlerde idari usullere aykırı şekilde ders vermeye devam etmesi, resmi olarak izinli görünürken ortak ameliyatlara girmesi, bölümdeki ameliyat kayıt defterlerini yetkili mercilerden izin almaksızın alması ve yine amirine haber vermeksizin mesai saatlerinde il dışına çıkarak kurum dışından sağlık raporu alması gibi keyfi eylemleri nedeniyle hiyerarşik kurallara ısrarla uymadığı belirlenmiştir. Bu ihlalleri neticesinde kendisine verilen "uyarma" disiplin cezasının yargı denetiminden geçerek hukuka uygun bulunduğu ve kesinleştiği de Kurul'un temel tespitleri arasındadır. İdare Mahkemesi işlemi iptal etmiş olsa da, itirazı inceleyen Bölge İdare Mahkemesi çalışma barışının bozulduğu temel gerekçesiyle bu kararı kaldırıp davayı reddetmiştir. Danıştay Sekizinci Dairesinin bozma kararına karşı direnen ve davanın reddi yönünde ısrar eden Bölge İdare Mahkemesinin bu kararını nihai olarak inceleyen İdari Dava Daireleri Kurulu, idarenin görev süresi uzatmama konusundaki takdir yetkisini kamu yararı ve idarenin kesintisiz hizmet gerekleri doğrultusunda tamamen meşru ve hukuka uygun bir zeminde kullandığına kani olmuştur.

Sonuç olarak Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, idarenin takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullandığı yönünde karar vermiştir.