Karar Bülteni

Danıştay İDDK | 2024/655 E. | 2025/696 K.

KARARIN KÜNYESİ

• Çalışma barışını bozan personelin sözleşmesi uzatılmayabilir.
• İdarenin takdir yetkisi kamu yararıyla sınırlıdır.
• Akademik işbirliği eksikliği ilişik kesme sebebidir.
• Hizmetin sağlıklı işlemesi temel önceliktir.

Bu karar, üniversitelerde süreli olarak atanan akademik personelin görev süresinin uzatılmaması işlemlerinde idarenin sahip olduğu takdir yetkisinin sınırlarını ve bu yetkinin kullanımında hizmet gereklerinin önemini net bir şekilde ortaya koymaktadır. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, özellikle eğitim, bilimsel araştırma ve sağlık hizmetinin bir arada sunulduğu tıp fakültesi gibi kurumlarda, personelin liyakati kadar meslektaşlarıyla uyumu ve çalışma barışına katkısının da kritik bir değerlendirme unsuru olduğunu hukuken tescillemiştir. Bir akademisyenin kurumsal işleyişi aksatan hiyerarşik uyumsuzlukları ve yakın çevresinin kurum içi huzuru zedeleyen adli boyutlu eylemleri, idari bir işlem olan sözleşme yenilememe tasarrufuna hukuki zemin oluşturmaktadır.

Emsal etkisi bakımından bu içtihat, idarelerin personel atama ve görev süresi uzatma işlemlerindeki takdir hakkının, somut olaylarla desteklendiği sürece ne derece geniş olduğunu göstermektedir. Disiplin soruşturmalarının bir kısmı memur lehine sonuçlanmış veya iptal edilmiş olsa dahi, çalışma barışını bozan diğer somut vakaların (örneğin usulsüz devamsızlıklar ve eşin meslektaşa yönelik tehdit eylemi) bir bütün olarak değerlendirilip idare haklı bulunmuştur. Karar, idarecilere kamu hizmetinin aksamadan yürütülmesi gayesiyle alacakları ilişik kesme kararlarında, kurumsal huzurun bozulmasını geçerli ve yeterli bir sebep olarak sunabilme imkanı tanımakta; kamu görevlilerine ise kurum içi uyum ve disiplinin memuriyet güvencesinin ayrılmaz bir parçası olduğunu hatırlatmaktadır.

UYUŞMAZLIĞIN KONUSU

Uyuşmazlık, Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi bünyesinde yardımcı doçent (doktor öğretim üyesi) olarak görev yapan bir akademisyen ile üniversite rektörlüğü arasında yaşanmıştır. Davacı akademisyen, görev süresinin uzatılmayarak üniversite ile ilişiğinin kesilmesine karar verilmesi üzerine bu işlemlerin iptali talebiyle idari yargıya başvurmuştur.

Üniversite yönetimi, ilişik kesme gerekçesi olarak davacının çalışma barışını ve işleyişini bozmasını, meslektaşlarıyla uyumsuzluğunu, izinsiz olarak işe gelmemesini, hiyerarşik kurallara ısrarla uymamasını ve üniversite ile bağı olmayan eşinin bir başka öğretim üyesini tehdit etmesi neticesinde kurum huzurunun zedelenmesini göstermiştir. Davacı taraf ise kendisine husumet beslendiğini, asılsız iddialarla mobbing uygulandığını ve FETÖ/PDY iltisakı gibi asılsız suçlamalarla kariyerinin engellenmeye çalışıldığını iddia etmiştir. Davacı, bu gerekçelerle idarenin tesis ettiği sözleşme uzatmama ve ilişiğinin kesilmesine yönelik işlemlerin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek iptalini talep etmiştir.

HUKUKİ BİLGİ VE TEMEL KURALLAR

Mahkemenin uyuşmazlığı çözerken dayandığı temel hukuki çerçeve, yükseköğretim kurumlarındaki akademik personelin atanma usullerini ve görev sürelerini düzenleyen mevzuattır. Bu kapsamda, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu m.23 hükmü uyuşmazlığın çözümünde temel kural olarak karşımıza çıkmaktadır. İlgili kanun maddesi (işlem tarihinde yürürlükte olan şekliyle), bir üniversite biriminde yardımcı doçentliğe atanma usullerini düzenlemekte ve bu kadrolara her seferinde ikişer veya üçer yıllık süreler için atama yapılabileceğini, her atama süresi sonunda görevin kendiliğinden sona ereceğini açıkça kurala bağlamaktadır.

Bu hukuki düzenleme, üniversite yönetimlerine personelin görev süresinin yeniden uzatılması hususunda bir takdir yetkisi tanımaktadır. Ancak yerleşik idare hukuku prensipleri ve idari yargı içtihatları gereğince, idareye tanınan bu takdir yetkisi mutlak, sınırsız veya keyfi değildir. İdareler, bu yetkiyi kullanırken mutlaka kamu yararı ve hizmet gerekleri ilkelerine uygun hareket etmek zorundadır. Personelin görevinde gösterdiği akademik başarı kadar, kurum içi uyumu, disiplin durumu, hiyerarşik düzene saygısı ve çalışma barışına katkısı da bu takdir yetkisinin kullanımında hukuka uygunluğun temel ölçütleridir.

Ayrıca, kamu hizmetinin, bilhassa tıp fakültesi gibi eğitim, bilimsel araştırma ve kamu sağlığı hizmetinin eşzamanlı ve koordineli olarak yürütüldüğü kurumlarda aksamadan, huzur ve sükun içinde işlemesi esastır. Kurumların çalışma düzenini bozan fiillerin idari ve adli tespitlerle sabit olması, idarenin personel ile olan sözleşme ilişkisini sonlandırması ve kamu hizmetinin selameti için idari tasarrufta bulunması açısından hukuken meşru bir sebep teşkil etmektedir.

SOMUT OLAYA İLİŞKİN TESPİTLER

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, önüne gelen uyuşmazlıkta davacının görev yaptığı tıp fakültesi ana bilim dalındaki genel durumu, idarenin sunduğu gerekçeleri ve mahkemelerin tespitlerini ayrıntılı olarak irdelemiştir. Dosya kapsamında, davacı hakkında "FETÖ/PDY iltisakı" iddiasıyla açılan disiplin soruşturmasında ceza verilmesine gerek olmadığına karar verildiği ve "haksız yazarlık" isnadıyla verilen aylıktan kesme cezasının daha önce mahkeme kararıyla iptal edildiği saptanmıştır. Ancak, davacının ilişiğinin kesilmesine dayanak teşkil eden diğer bağımsız hususların işlemin hukuka uygunluğunu sağlamaya yeterli olup olmadığı detaylıca değerlendirilmiştir.

Yapılan tespitlere göre, davacının görev yaptığı klinikte eğitim, bilimsel araştırma ve sağlık hizmeti gibi doğrudan insan hayatını ilgilendiren kamu hizmetleri sunulmaktadır. Bu alanda ekip çalışmasının ve koordinasyonun önemi tartışılmazdır. Buna karşın, davacının mazeretsiz ve izinsiz olarak göreve gelmediği, kurum dışından aldığı sağlık raporlarını süresinde amirine bildirmediği ve işleyişi sekteye uğrattığı sabittir. Ayrıca davacı hakkında "kurumların huzur, sükun ve çalışma düzenini bozmak" fiilinden dolayı verilen uyarma cezasının idari yargı denetiminden geçerek kesinleştiği anlaşılmıştır.

Dahası, davacının eşinin aynı bölümde görevli bir başka öğretim üyesini ve bölüm sekreterini telefonla arayarak tehdit ettiği, bu eyleminden dolayı adli yargıda ceza alarak mahkumiyet hükmünün kesinleştiği tespit edilmiştir. Mahkeme, davacının eşi tarafından gerçekleştirilen ve adli yargı kararıyla sübut bulan bu suçun kamusal alana doğrudan sirayet ettiğini, ana bilim dalındaki çalışma barışını zehirlediğini ve hizmetin iç işleyişini tahrip ettiğini vurgulamıştır. Tüm bu olgular bir bütün olarak ele alındığında, idarenin davacının görev süresini uzatmama yönündeki işleminin salt bir cezalandırma amacı taşımadığı, bilakis kamu yararı ve hizmetin sağlıklı işlemesi gayesiyle sınırları çizilen takdir yetkisi dahilinde tesis edildiği kanaatine varılmıştır.

Sonuç olarak Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, idarenin takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullandığına hükmederek davanın reddi yönündeki Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının onanmasına karar vermiştir.