Makale

Günümüzde bilişim teknolojilerinin hızla gelişmesi ve hayatımızın her alanına entegre olması, bu sistemlerin kötüye kullanılmasını da beraberinde getirmiştir. Türk Ceza Kanunu kapsamında düzenlenen bilişim sistemine girme suçu, sanal dünyadaki ihlallere karşı temel koruma mekanizmalarından birini oluşturmaktadır. Bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı olarak girmek ya da orada kalmaya devam etmek, bağımsız bir suç tipi olarak yaptırıma bağlanmıştır. Eski düzenlemelerin aksine, failin yalnızca sisteme girmesi suçun oluşması için yeterli görülmüş olup, herhangi bir verinin kopyalanması veya elde edilmesi şartı aranmamaktadır. Bu suçun kanunumuzda yer alması, Avrupa Konseyi Siber Suç Sözleşmesi'ne uyum sağlama çabasının bir sonucudur ve bilişim sistemlerinin güvenliğinin sağlanması ile toplum nezdindeki güven duygusunun zedelenmesini engellemeyi amaçlar.

Bilişim Sistemine Girme Suçunun Unsurları ve Kapsamı

Bilişim sistemine girme suçu, maddi unsur itibarıyla kanunda seçimlik hareketli bir suç olarak düzenlenmiştir. Fail, bilişim sistemine girmek veya hukuka uygun ya da aykırı olarak girdiği sistemde kalmaya devam etmek suretiyle bu suçu işleyebilir. Sisteme girme fiili icrai bir hareket iken, sistemden çıkmayarak orada kalmaya devam etme fiili ihmali bir hareket niteliği taşır. Suçun manevi unsuru bakımından ise genel kast yeterlidir; failin hangi saikle hareket ettiğinin suçun oluşumu açısından bir önemi bulunmamaktadır. Ancak failin, fiilini hukuka aykırı olarak gerçekleştirdiğini bilmesi ve istemesi, yani haksızlık bilincine sahip olması şarttır. Suçun taksirle işlenmesi kanunda öngörülmediğinden, dikkatsizlik veya özensizlik sonucu yanlışlıkla bir sisteme girilmesi halinde cezai sorumluluk doğmayacaktır.

Suçun Hukuki Konusu, Faili ve Mağduru

Suçun hukuki konusu, doktrinde farklı görüşler bulunmakla birlikte temelde bilişim sistemlerinin güvenliğine ilişkin menfaat olarak kabul edilmektedir. İnsanların bu sistemlere duyduğu güvenin zedelenmemesi adına, sistemin fiziki değil soyut varlığına yapılan yetkisiz erişimler engellenmek istenmiştir. Suçun faili, teknik bilgi düzeyine bakılmaksızın sisteme hukuka aykırı erişim sağlayan herhangi bir kişi olabilir; zira bu suç bir özgü suç değildir. Suçun mağduru ise doğrudan doğruya sistem üzerinde hak sahibi olan kişi veya kurumlardır. Sistem içerisinde başkasına ait verilerin bulunması durumunda dahi, ana mağdur sistemi yönetme ve kullanma yetkisine sahip olan sistem sahibidir; veri sahipleri ise duruma göre ancak suçtan zarar gören sıfatını taşıyabilir.

Suça Etki Eden Haller ve Hukuka Uygunluk Nedenleri

Bilişim sistemine girme suçunda kanun koyucu, failin cezasını etkileyen bazı özel durumlara yer vermiştir. Eğer suç, bedeli karşılığı yararlanılabilen bir bilişim sistemine karşı işlenirse, failin alacağı ceza yarı oranına kadar indirilir. Bunun yanı sıra, failin sisteme girmesi eylemi neticesinde, failin doğrudan bir kastı olmaksızın sistemdeki verilerin yok olması veya değişmesi halinde neticesi sebebiyle ağırlaşmış suç hükümleri devreye girer ve ceza artırılır. Bu suç bakımından en önemli hukuka uygunluk nedeni, sistem üzerinde tasarruf yetkisi bulunan ilgilinin rızasıdır. Rıza, hile veya cebirle sakatlanmamış, özgür iradeyle fiilden önce veya en geç fiil icra edilirken verilmiş olmalıdır. Ayrıca, bir kamu görevlisinin kanun hükmünü yerine getirmesi de fiili hukuka uygun hale getirir.

Suçun İşleniş Biçimleri ve Özellikleri

Yargı kararları ve doktrin ışığında, bu suçun işlenişine dair bazı karakteristik özellikler aşağıda özetlenmiştir:

• Ağa uzaktan bağlanma: Failin fiziksel olarak sistemin yanında bulunması gerekmez; internet veya yerel bir ağ üzerinden uzaktan erişim ile de sisteme girilebilir.
• Açık bırakılan hesabın kullanılması: Başkası tarafından açık unutulan bir hesaptan çıkış yapmayarak sistemde kalmaya devam etmek suçun kalma unsurunu oluşturur.
• Yetki aşımı yapılması: Belirli bir amaç için kullanım izni verilen kurumsal bir sistemin, kullanım amacı dışında kişisel işler için kullanılması sistemin bir kısmına izinsiz girme kapsamındadır.
• Şifre kırma zorunluluğunun olmaması: Suçun oluşması için sistemin mutlaka şifreli olması şart değildir; şifresiz bir sisteme de sahibinin rızası hilafına erişilmesi suç teşkil etmektedir.