Sağlık Sektöründe Kurumsal Hasar: Mobbingin Örgütsel Maliyetleri

Sağlık sektörü, insan yaşamıyla doğrudan temas eden, bu nedenle çalışma ortamındaki en ufak bir aksaklığın bile hayati sonuçlar doğurabileceği kritik bir alandır. Günümüzde sıkça karşılaşılan bir problem olan işyerinde psikolojik taciz (mobbing), çoğu zaman sadece mağdur ile fail arasındaki kişisel bir sorun olarak algılansa da, aslında kurumsal yapıya derinden zarar veren sistemli bir sorundur. Önleyici tedbirlerin alınmadığı durumlarda bu eylemler tüm örgüte yayılmakta ve kurumun temelini sarsmaktadır. Sağlık kurumlarında yöneticilerin bu duruma duyarsız kalması, iletişim sorunlarının artmasına, zayıf bir kurum kültürü oluşmasına ve nihayetinde işletme için telafisi zor olan ekonomik kayıplara yol açmaktadır. Bir hukukçu perspektifiyle bakıldığında, mobbingin engellenmemesi kurumu sadece yasal risklerle değil, aynı zamanda operasyonel bir çöküşle de karşı karşıya bırakır. Bu sebeple, psikolojik şiddetin kurumlara verdiği maddi ve manevi zararların doğru analiz edilmesi büyük önem taşımaktadır.

Mobbingin Kurumsal Güven ve Verimlilik Üzerindeki Yıkıcı Etkileri

Sağlık organizasyonlarında mobbing eylemlerine göz yumulması, çalışanların örgüte olan güvenini derhal zedelemektedir. Psikolojik tacizin hüküm sürdüğü bir çalışma ortamında personelin işe karşı duyduğu bağlılık azalır ve çalışma verimi ciddi anlamda düşer. Sağlık profesyonellerinin iş doyumu yaşamaması, kurum içindeki uyumun kaybolmasına ve örgüte yabancılaşma olarak adlandırdığımız tehlikeli bir sürecin başlamasına neden olur. Yabancılaşan personel, işini yalnızca yapılması mecburi bir görev olarak görür ve çalıştığı sağlık kurumuna katma değer sağlamayı bırakır. Hastane gibi yoğun stres barındıran ortamlarda, çalışanların dikkatini tam olarak işine verememesi ve özensiz davranması, doğrudan iş kazalarının artmasına zemin hazırlar. İnsan hayatının söz konusu olduğu sağlık sektöründe, personelin performansında yaşanacak bu tür bir düşüş veya hata, hem hastalar hem de kurum açısından geri dönüşü olmayan zararlara sebebiyet verir.

Kurumların Yaşadığı Doğrudan ve Dolaylı Maliyetler

Psikolojik tacizin kurumlar üzerinde bıraktığı hasar yalnızca motivasyon kaybı ile sınırlı değildir; aynı zamanda organizasyonu devasa boyutlarda bir ekonomik yükün altına sokar. Kurumlar, çoğu zaman farkında olmadan psikolojik taciz sebebiyle en iyi ve nitelikli çalışanlarını kaybederler. Uzman bir hekimin veya deneyimli bir hemşirenin kaybı, sağlık hizmeti kalitesini doğrudan aşağı çeker. Bir mobbing vakasının kurum bilançosuna yansıyan ağır maliyetlerini genel hatlarıyla şu şekilde sıralayabiliriz:

• İşe devamsızlıkların ve hastalık izni alımlarının artması.
• Deneyimli personelin istifası sonucu artan personel devir oranı.
• Yeni alınacak personelin işe alım süreci ve eğitim maliyetleri.
• Mağdurların açacağı davalar sonucu ortaya çıkan hukuki masraflar ve çalışan tazminat taleplerinin artışı.
• Danışmanlık ve arabuluculuk faaliyetleri için yapılan harcamalar.
• Organizasyonun genel karlılık ve verimliliğinde azalma.

İmaj Kaybı ve Personel Devir Oranının Artması

Mobbing mağduru olan sağlık personelinin işten ayrılması, o pozisyonun boş kalmasından öte, geride kalan çalışanların üzerine binen ekstra iş yükü anlamına gelir. Artan iş yükü, çalışanlar arasında dışlanma, çatışma ve yeni huzursuzlukların doğmasına yol açarak hastane içindeki iklimi daha da zehirler. Sürekli bir personel sirkülasyonu (devri) yaşanması, mevcut çalışanların kuruma karşı taşıdıkları güvensizliği pekiştirir ve yeni istifa dalgalarını tetikler. Öte yandan, psikolojik şiddetin çalışma ortamında sıradanlaşması, sağlık kurumunun dış dünyadaki itibarını ağır biçimde yaralar. Mağdurların veya şahitlerin yaşadıklarını dışarıya aktarması, işletmeyle ilgili kurumsal imajın zedelenmesine yol açar. İyi bir üne sahip olmayan ve güvensiz bir çalışma ortamı sunan sağlık kurumları, zamanla hem nitelikli sağlık personelini hem de hasta potansiyelini kaybetmeye mahkûmdur. Bu bağlamda mobbing, sadece yöneticilerin başa çıkması gereken bir sorun değil, kurumların sonunu hazırlayan gizli bir ekonomik iflas nedenidir.