Makale

İş dünyasında sıklıkla karşılaşılan psikolojik taciz vakalarında, eylemin kendisi kadar tehlikeli olan bir diğer husus mağduru suçlama eğilimidir. Hukuki uygulamalarımızda ve işyeri dinamiklerinde mağdurun yaşadığı haksız fiilden kısmen veya tamamen sorumlu tutulması, adaletin tecellisini engelleyen temel problemlerden biridir. Sıklıkla ceza adaleti sisteminde, idari soruşturmalarda ve hatta mağdurun yakın çevresinde görülen bu eğilim, failin eylemlerini meşrulaştırma riski taşır. İşyerinde psikolojik taciz ile karşılaşıldığında mağdurun kişisel özelliklerine odaklanarak zorbalığın nedenlerini mağdura indirgemek, hukuki açıdan kabul edilemez bir durumdur. Bu yaklaşım, mağdurun yasal hak arama özgürlüğünü kısıtladığı gibi, olayın bildirilmesi ve çözülmesi önünde büyük bir bariyer oluşturmaktadır. Uzman bir hukuki perspektifle değerlendirildiğinde, bu tür sistemik önyargıların kırılması ve mağdurun korunması, adil bir çalışma ortamının tesis edilmesi için yasal ve kurumsal bir zorunluluktur.

Psikolojik Taciz Sürecinde Mağduru Suçlamanın Yıkıcı Etkileri

Mağduru suçlama mekanizması, halihazırda travma yaşayan birey üzerinde son derece yıkıcı etkilere sahiptir. Hukuki ve idari süreçlerde mağdurun sorgulanması ve eyleme zemin hazırlamakla itham edilmesi, mağdurda derin psikolojik ve fizyolojik semptomlar ortaya çıkarmaktadır. Sürekli suçlanma hissi, bireyin özsaygısını zedeleyerek depresyon, anksiyete, uyku bozuklukları ve psikosomatik ağrılar gibi sağlık sorunlarını tetikler. Mesleki boyutta bakıldığında, mağdurun iş verimliliğinde keskin bir düşüş yaşanması, çalışma şevkinin kırılması ve en nihayetinde istifa etme veya meslekten uzaklaşma noktasına gelmesi kaçınılmazdır. Hatta psikolojik destek mekanizmalarının yetersiz kalması, mağduru geri dönüşü olmayan yollara, intihar gibi trajik sonuçlara dahi sürükleyebilmektedir. Bu ağır tablo, hukuki uyuşmazlıklarda mağdurun değil, eylemi gerçekleştiren failin niyetine ve hukuka aykırı fiiline odaklanılmasının ne denli hayati olduğunu açıkça göstermektedir.

Mağduru Suçlamayı Önleyici Kurumsal ve Hukuki Çözümler

İşyerlerinde mağduru suçlama kültürünü ortadan kaldırmak ve hukuki güvenliği sağlamak adına acil ve etkili çözümlerin devreye sokulması şarttır. Hukuki bir çerçeveden bakıldığında, mağdurun korunduğu ve adalet mekanizmalarının işletildiği bir yapının kurulması gerekmektedir. İşverenlerin, iş kanunundan doğan işçiyi gözetme borcu kapsamında alması gereken somut önlemler şunlardır:

• Anonim İhbar Sistemleri: Mağdurların kimliklerinin ifşa edilme korkusu olmadan yaşadıkları ihlalleri bildirebilecekleri, bağımsız kurullar tarafından denetlenen şikâyet mekanizmaları kurulmalıdır.
• Sıfır Tolerans Politikası: İşyerinde her türlü psikolojik şiddete karşı kesin bir yaptırım uygulanmalı, mağdur yerine fiili gerçekleştiren tarafın hukuki ve idari sorumluluğuna odaklanılmalıdır.
• Farkındalık ve Destek Eğitimleri: Tüm çalışanların mağduru suçlamanın hukuki ve psikolojik sonuçları hakkında eğitilmesi ve destek grupları ile rehberlik hizmetlerinin sağlanması zorunludur.