Makale

Karayolları, günümüz modern yaşamında ulaşımın temelini oluşturan ve hukuken sınırları net bir biçimde çizilmiş olan kamusal alanlardır. Mevzuatımızda karayolu, trafik akışının sağlanmasına tahsis edilen, kamunun yararlanmasına açık olan arazi şeridi, köprüler ve alanlar şeklinde genel bir çerçevede tanımlanmıştır. Toplumda genellikle karayollarının sadece motorlu taşıtların geçişine ve kullanımına özgülendiği yönünde yaygın ancak eksik bir hukuki algı bulunmaktadır. Bir hayvan hakları avukatı olarak belirtmek gerekir ki, hukuk düzenimiz karayollarını sadece cansız makinelerin egemenliğinde olan yerler olarak tasavvur etmemiştir. Aksine, karayollarının kullanım hakları belirlenirken kamusal alanın ortak paydaşları olan yayalar ve hayvanlar da hukuki koruma şemsiyesi altına alınmış ve onların da bu alanları kullanım hakları güvence altına alınmıştır. Bu bağlamda, karayolu kavramını dar bir çerçevede yorumlamak yerine, hayvanların bu kamusal alanlardaki yasal konumlarını ve fiziki kullanım sınırlarını geniş bir hukuki perspektifle değerlendirmek hukuki bir zorunluluktur.

Karayolunun Hukuki Kapsamı Ve Hayvanların Yasal Konumu

Hukuk sistemimizde karayolunun fiziki sınırları ve kullanım alanları, sadece motorlu araçların seyrüseferine hizmet eden yollardan ibaret tutulmamıştır. Yasakoyucu, alanın niteliğine göre karayolu tanımını genişleterek hayvanların yasal konumunu ve karayolunu kullanım hakkını açıkça teminat altına almıştır. İlgili hukuki düzenlemelere göre karayolu; yolun yalnızca taşıtlar tarafından kullanılan bölümü ile sınırlı tutulmamıştır. Mevzuat kapsamında; yaya kaldırımı ve bisiklet yolu kıyısında kalan alanlar da karayolu sayılmaktadır. Bu spesifik alanlar kural olarak yayaların ve hayvanların kullanımına tahsis edilmiştir. Dolayısıyla, hayvanların karayolu sınırları içerisindeki varlığı bir ihlal değil, kural olarak kendilerine tanınmış bir kullanım hakkının hukuki tezahürüdür. Bu düzenleme, hayvanların kamusal alandaki yasal haklarının tanınması bakımından son derece kritik bir öneme sahip olup, taşıt trafiği karşısında hukuken gözetildiklerinin en açık kanıtıdır.

Hayvanlara Tahsis Edilen Alanlarda Kullanım Önceliği

Hayvanların karayolunu kullanım hakları bağlamında incelenmesi gereken en önemli hususlardan biri de bu alanlardaki kullanım önceliğidir. karayolu sayılan ve kural olarak hayvanların kullanımına açık olan yaya kaldırımı ve bisiklet yolu kıyısındaki alanlara, araçların keyfi olarak girmesi hukuken mümkün değildir. İlgili hukuki düzenlemeler, araçların bu alanlardan ancak zorunlu durumlarda yararlanabileceğini hüküm altına alarak, bu bölgelerdeki yasal kullanım önceliğini açıkça hayvanlara ve yayalara bırakmıştır. Bu kısıtlama, hayvan hakları bağlamında son derece hayati bir koruma kalkanıdır. Araç sürücülerinin, zorunluluk hali bulunmaksızın bu alanları işgal etmeleri, hayvanların kanundan doğan karayolunu kullanım haklarının ihlali anlamına gelmektedir. Bir hayvan hukuku uzmanı olarak altını çizmek gerekir ki, yasakoyucu bu alanları hayvanlara özgülerken, onların taşıt trafiğinin yaratabileceği risklerden uzak bir biçimde kamusal alanı kullanabilmelerini amaçlamıştır. Bu hukuki sınırların korunması, olası kazaların ve ihlallerin önlenmesi bakımından temel teşkil etmektedir.

Hayvanların karayolu kullanım hakkına ilişkin hukuki sınırları şu şekilde maddeler halinde özetleyebiliriz:

• yaya kaldırımı kıyısında kalan alanlar kural olarak hayvanların da kullanımına dahildir.
• bisiklet yolu kıyısında kalan kısımlar yasal olarak hayvanların geçiş ve kullanım alanıdır.
• Taşıtlar, hayvanlara tahsis edilen bu özel alanlara kural olarak giremez, ancak yalnızca zorunlu durumlarda yararlanabilirler.