Makale

İş hukukunda bezdiri veya yıldırma olarak da tanımlanan mobbing, hiyerarşik bir düzende gücü elinde bulunduran kişi ya da grubun, diğer çalışanlara yönelik uyguladığı sistematik sosyal kabadayılık ve psikolojik şiddet eylemleridir. Gazete ofisleri ve medya kuruluşları, bu tür yasal olmayan psikolojik şiddetin sıklıkla uygulama alanı bulduğu çalışma ortamlarının başında gelmektedir. Özellikle haber üretim süreçlerinin getirdiği yoğun tempo, bazı durumlarda yöneticilerin hiyerarşik gücünü kötüye kullanması için bir zemin oluşturabilmektedir. Bir mobbing avukatı olarak incelediğimizde, gazetecilik mesleğini icra eden basın emekçilerinin, bizzat kendi yöneticileri olan yazı işleri müdürleri veya koordinatörler tarafından sistematik bir psikolojik baskıya maruz bırakıldığını görmekteyiz. Bu durum, yalnızca gazetecinin mesleki motivasyonunu yok etmekle kalmamakta, aynı zamanda işverenin işçiyi gözetme borcuna da açıkça aykırılık teşkil etmektedir. Gazetecinin onurunu zedeleyen ve onu işten ayrılmaya zorlayan bu ihlaller, hukuki düzlemde çalışma hakkına yapılmış ağır bir saldırı olarak değerlendirilmelidir.

Gazete Ofislerinde Yönetici Baskısı ve Psikolojik Şiddet

Medya sektöründeki hiyerarşik yapı, yöneticilerin yetkilerini hukuka aykırı bir biçimde çalışanlar üzerinde bir baskı aracına dönüştürmesine neden olabilmektedir. Uygulamada karşılaştığımız vakalarda, gazetecilerin yöneticileri tarafından haksız kıyaslamalara maruz bırakıldığı, diğer basın kuruluşlarındaki çalışanlarla karşılaştırılarak yetersizlikle suçlandığı görülmektedir. Bir yöneticinin, çalışanın söylemediği sözleri patrona farklı şekilde iletmesi veya asılsız beyanlarla gazetecinin iş akdini tehlikeye düşürmesi, psikolojik şiddetin en somut örneklerinden biridir. Ayrıca gazetecinin yeteneğinin sürekli olarak sorgulanması, haber yazım tarzının ağır, aşağılayıcı ve onur kırıcı ifadelerle açıkça eleştirilmesi, iş hukukunda kesinlikle kabul edilemez bir mobbing eylemi niteliğindedir. Bu tür yıkıcı tutumlar, basın emekçisinin mesleki özgüvenini kasten zedelemeyi ve onu çalışma ortamından izole etmeyi amaçlayan sistematik ihlallerdir.

Hiyerarşik Gücün Kötüye Kullanılması ve Orantısız Eleştiri

Yöneticilerin iletişim gruplarında patronun da bulunduğu ortamlarda çalışanları alenen eleştirmesi, psikolojik şiddetin alenileşmesi anlamına gelmektedir. Eleştirinin herkesin içinde, özellikle de üst yönetimin huzurunda yapılması, yapıcı bir uyarı niteliğinden çıkarak doğrudan doğruya çalışanı küçük düşürme ve itibarını zedeleme kastı taşımaktadır. Haber merkezlerinde, sabahın çok erken saatlerinde olay yerine giden gazetecilerden anında haber talep edilmesi ve sürekli neden haberin gelmediğine dair orantısız baskılar, mesleğin doğasından kaynaklanan anlık zorlukları bir yıldırma politikasına dönüştürmektedir. Hukuki perspektiften bakıldığında, eleştirilerin gizlilik ilkesi çerçevesinde özel olarak yapılması gerekirken, çalışanın onurunu kıracak şekilde ifşa edilmesi, yöneticinin yönetim hakkını kötüye kullandığının açık bir delilidir. Bu durum, gazetecinin anayasal güvence altındaki kişisel haklarına yönelik ağır bir hukuki ihlal oluşturmaktadır.

Psikolojik Şiddetin Gazeteciler Üzerindeki Yıkıcı Etkileri

Sistematik psikolojik baskı ve yöneticilerin ardı arkası kesilmeyen haksız ithamları, gazetecilerin ruhsal ve mesleki bütünlüğü üzerinde son derece olumsuz sonuçlar doğurmaktadır. Haber üretim sürecinin temelinde yer alan yaratıcılık ve analiz yeteneği, ancak kafa rahatlığı ve huzurlu bir çalışma ortamı ile tam anlamıyla sağlanabilmektedir. Maruz kalınan sistematik kabadayılık, gazetecilerin olayları özgürce kaleme dökmelerini engellemekte ve mesleki verimlerini doğrudan yok etmektedir. Yaşanan bu yasal olmayan baskılar karşısında, gazetecilerin yöneticilerin hukuka aykırı tutumlarına verdiği tepkiler şunlardır:

• Kendini savunma mekanizması olarak istenen işi kasten yapmama veya sessiz protesto geliştirme.
• Sürekli baskı nedeniyle çalışma ortamından kaçma ve istifa etme düşüncesi taşıma.
• Özgüven kaybı yaşayarak habercilik mesleğinden ve üretim sürecinden tamamen kopma.

İş hukukunda bu sonuçlar, işverenin işyeri ortamını sağlıklı tutma yükümlülüğünü ihlal ettiğini göstermektedir. Psikolojik taciz sonucu çalışanın işten ayrılmaya mecbur bırakılması, çalışana haklı nedenle fesih imkânı sunan ve tazminat gerektiren ciddi bir iş hukuku ihlali olarak değerlendirilmelidir.