Makale

Günümüzde teknolojinin hızla gelişmesi ve dijitalleşmenin hayatımızın her alanına entegre olması, finansal işlemlerin büyük bir çoğunluğunun banka ve kredi kartları üzerinden yürütülmesini sağlamıştır. Bu kolaylıklar, ne yazık ki bilişim suçları alanında yeni ihlal türlerinin ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Hukukumuzda bu ihlallerin önüne geçmek amacıyla Türk Ceza Kanunu'nun "Bilişim Alanında Suçlar" bölümünde yer alan özel düzenlemeler ihdas edilmiştir. Bu bağlamda, gerçek bir banka veya kredi kartının kötüye kullanılması, uygulamada en sık karşılaşılan suç tiplerinden biri olarak öne çıkmaktadır. TCK'nın 245/1. maddesi, kart sahiplerinin ve bankaların zarara uğratılmasını engellemek amacıyla tasarlanmıştır. Yasa koyucu, kişinin kendi rızası dışında kartının kullanılarak haksız menfaat temin edilmesini engellemeyi ve failleri cezalandırmayı hedeflemiştir. Bu suç, geleneksel mal varlığına karşı işlenen suçların modern bilişim sistemleri vasıtasıyla işlenmiş özel bir görünümüdür.

TCK 245/1 Kapsamında Suçun Unsurları ve Şartları

İlgili kanun maddesine göre suçun oluşabilmesi için öncelikle ortada başkasına ait, hukuken geçerli ve gerçek bir banka veya kredi kartı bulunmalıdır. Failin bu kartı her ne suretle olursa olsun ele geçirmesi veya elinde bulundurması eylemin ilk aşamasını oluşturur. Kanun koyucu, kartın elde ediliş biçimine önem atfetmemiş; çalınma, kaybolan kartı bulma veya mağdurun dalgınlığından faydalanarak ele geçirme gibi tüm durumları kapsama almıştır. Suçun tamamlanabilmesi için failin, kart sahibinin rızası olmaksızın bu kartı bizzat kullanması veya bir başkasına kullandırtması şarttır. Ayrıca, bu kullanım neticesinde failin kendisine veya üçüncü bir kişiye muhakkak bir maddi yarar sağlaması aranır. Suç, serbest hareketli bir yapıya sahip olmakla birlikte, belirtilen bu zincirleme işlemlerin tamamlanmasıyla oluşur. Yarar elde edilmeden eylemin yarıda kalması durumunda ise kural olarak suça teşebbüs hükümleri gündeme gelmektedir.

Kart Bilgilerinin İnternet Üzerinden Kullanılması

Banka ve kredi kartlarının kötüye kullanılması eyleminde her zaman fiziki bir kartın mağaza veya ATM gibi noktalarda somut olarak kullanılması gerekmez. İlgili kanunlarda kredi kartı, fiziki varlığı bulunmayan kart numarası olarak da tanımlanmaktadır. Bu nedenle, failin kartın fiziki varlığını elinde bulundurmadan, sadece üzerinde yer alan kart numarası, son kullanma tarihi ve güvenlik kodu gibi bilgileri hukuka aykırı şekilde ele geçirmesi eylemin gerçekleşmesi için yeterlidir. Ele geçirilen bu verilerin internet bankacılığı işlemleri sırasında veya sanal mağazalarda mail order yöntemi ile izinsiz olarak kullanılması, yasadaki suç tanımına birebir uymaktadır. Fiziki bir kullanım olmasa dahi, kart bilgilerinin dijital ortamda girilerek haksız menfaat elde edilmesi hali, Yargıtay tarafından doğrudan kartın kötüye kullanılması suçu kapsamında değerlendirilmekte ve yaptırıma tabi tutulmaktadır.

Suçun Mağduru ve Rıza Kavramının Önemi

Bu suç tipiyle korunan en temel hukuki değer, kişilerin mal varlığı ve bilişim sistemlerine duyulan kamusal güvendir. Eylem sonucunda mal varlığında doğrudan azalma meydana gelen kişi kart hamili olduğundan, suçun asıl mağduru adına kart düzenlenen bu gerçek kişidir. İlgili banka veya finans kuruluşları ise suçtan doğrudan zarar gören konumundadır. Suçun oluşmasında en kritik eşik ise rızanın bulunmaması durumudur. Kart sahibinin, kartın kullanılmasına yönelik rızasını eylemden önce veya en geç kullanım esnasında göstermesi gerekir. Fail, kartı rıza dahilinde elinde bulundursa bile, kendisine verilen izin ve limitlerin dışına çıkarak işlem yaparsa suç yine de oluşacaktır. Eylem tamamlanıp menfaat sağlandıktan sonra mağdurun sonradan göstereceği rıza veya failin zararı karşılaması, suçu ortadan kaldıran bir hukuka uygunluk nedeni olarak kabul edilmemektedir.

Yargıtay Uygulamalarında Gerçek Kartların Kötüye Kullanımı

• Yargıtay içtihatlarına göre, kartın hırsızlık veya yağma gibi yollarla ele geçirilmesi durumunda, kartı izinsiz kullanma eylemi için gerçek içtima kuralları gereği faile her iki suçtan ayrı ayrı ceza verilir.
• Şifresi öğrenilen gerçek bir kartın ATM'den para çekmek üzere sahibinin rızası ile alınıp, sonrasında cihazın para vermediği bahanesiyle el çabukluğuyla iade edilmeyip paranın haksızca alınması rızaya aykırılık unsurunu oluşturur.
• Kart bilgileri kullanılarak internetten ürün siparişi verildiği, ancak banka veya mağaza tarafından işlemin iptal edilerek menfaatin sağlanamadığı durumlarda failin eylemi teşebbüs aşamasında kalmış kabul edilir.
• Aynı mağdura ait gerçek bir kartın, tek bir suç işleme kararı çerçevesinde kısa zaman aralıklarıyla birden fazla kez izinsiz kullanılması, zincirleme suç hükümlerinin uygulanmasını gerektirmektedir.

Yüksek mahkeme kararları incelendiğinde, uygulamada gerçek içtima kurallarının titizlikle işletildiği görülmektedir. Failin kartı elde etme yöntemi ayrı bir suç teşkil ediyorsa, bu durum kartın haksız kullanımıyla birleştirilmez; fail her iki ihlalden de sorumlu tutulur. Bunun yanı sıra, suçun tam anlamıyla vücut bulabilmesi için haksız yarar unsurunun somutlaşması şart koşulmuştur. Bir alışveriş işleminde ödemenin onaylanmaması veya paranın faile ulaşmaması gibi hallerde mahkemeler, eylemin suça teşebbüs boyutunda kaldığına hükmetmektedir. Hukuki süreçlerde dikkat çeken bir diğer husus ise, kart sahibinin rızası ile elden çıkan kartın, sonrasında kötü niyetli bir şekilde sahibinin bilgisi haricinde kullanılmasıdır. Mahkemeler bu gibi güveni istismar eden senaryolarda da kastın dış dünyaya yansıyan kısmını inceleyerek eylemi izinsiz kullanım kapsamında değerlendirmektedir.