Makale

Gelişen teknoloji ile birlikte nakit dışı ödeme araçları olan banka ve kredi kartlarının kullanımı günlük ticari hayatta vazgeçilmez bir konuma ulaşmıştır. Bu yaygın kullanım, beraberinde bilişim sistemleri aracılığıyla işlenen suçlar bakımından yeni riskler doğurmuş ve hukuki koruma ihtiyacını beraberinde getirmiştir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu madde 245/1 hükmü, tam olarak bu ihtiyaca cevap vermek üzere ihdas edilmiş olup, başkasına ait gerçek bir banka veya kredi kartının hukuka aykırı yollarla kullanılarak haksız menfaat temin edilmesini bağımsız bir suç tipi olarak düzenlemektedir. Bu düzenleme ile kanun koyucu, bireylerin malvarlığı değerlerini güvence altına almanın yanı sıra, ticari yaşamın istikrarını ve genel olarak bankacılık sistemine duyulan güveni de korumayı hedeflemiştir. Bir bilişim hukuku avukatı merceğinden bakıldığında, bu suçun unsurlarının, icra hareketlerinin ve yargılamaya konu olan içtima problemlerinin doğru tespiti, hem şüpheli müdafiiliği hem de katılan vekilliği süreçlerinde adil yargılanma hakkının temini için büyük bir öneme sahiptir.

Suçun Maddi Unsurları ve Hareket

TCK madde 245/1 kapsamında düzenlenen bu suçun oluşabilmesi için öncelikle ortada başkasına ait gerçek bir banka veya kredi kartı bulunması gerekmektedir. Suçun maddi unsurunu oluşturan hareket, söz konusu kartın her ne suretle olursa olsun ele geçirilmesi veya elde bulundurulması ve akabinde kart sahibinin yahut kartın kendisine teslim edilmesi gereken kişinin rızası olmaksızın kullanılması veya kullandırılmasıdır. Kanun koyucunun geniş kapsamlı bu ifadeyi kullanması, fiilin işleniş biçimi açısından geniş bir uygulama alanı yaratmaktadır. Kartın hırsızlık, dolandırıcılık veya yağma gibi hukuka aykırı yollarla elde edilmiş olması ile yolda bulunarak ele geçirilmesi arasında, bu suçun oluşumu bakımından bir fark bulunmamaktadır. İcra hareketleri, ele geçirilen kartın haksız yarar sağlamak amacıyla bilişim sistemlerinde kullanılmasıyla başlar.

Suçun Mağduru ve Korunan Hukuki Değer

Ceza hukuku uygulamasında bu suçun mağdurunun tespiti, özellikle zincirleme suç hükümlerinin ve etkin pişmanlık müessesesinin uygulanması açısından kritik bir öneme sahiptir. Kural olarak, gerçek banka veya kredi kartının kötüye kullanılması suçunun mağduru, suç konusu eylem neticesinde malvarlığında azalma meydana gelen kişi, yani genellikle kart hamilidir. Ancak, kartın henüz asıl sahibine teslim edilmeden önce, örneğin posta aşamasında ele geçirilerek kullanılması durumunda, hamilin sorumluluğu henüz doğmadığı için zarara katlanan kart çıkaran kuruluş mağdur sıfatını taşır. Yargıtay içtihatları doğrultusunda, suçun işlenmesiyle ihlal edilen birincil hukuki değer mülkiyet hakkı ve malvarlığı olmakla birlikte, karma nitelikteki bu suç aynı zamanda bilişim sistemlerinin güvenliğine ve ticari itibarın korunmasına da hizmet etmektedir.

Manevi Unsur, Şahsi Cezasızlık ve Etkin Pişmanlık

Gerçek banka veya kredi kartının kötüye kullanılması suçu, yalnızca kast ile işlenebilen bir suçtur. Failin, kullandığı kartın başkasına ait olduğunu ve eyleminin rıza dışı gerçekleştiğini bilerek ve isteyerek haksız menfaat temin etme iradesiyle hareket etmesi şarttır. Suçun oluşumu için failin yararı bizzat kendisine veya bir başkasına sağlaması sonucu değiştirmez. Bununla birlikte, kanun koyucu aile içi ilişkileri ve toplumsal düzeni gözeterek, suçun belirli akrabalık ilişkisi bulunan kişiler zararına işlenmesi durumunda şahsi cezasızlık halleri öngörmüştür. Haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşler, üstsoy veya altsoy ile aynı konutta beraber yaşayan kardeşler zararına işlenen fiillerde faile ceza verilmez. Ayrıca, failin eyleminden pişmanlık duyarak mağdurun uğradığı maddi zararı yargılama aşamalarından önce tazmin etmesi halinde etkin pişmanlık hükümleri uygulanır.

Suçun Tamamlanması ve Teşebbüs Hali

Bu suç, failin rıza dışı kullanım neticesinde kendisine veya başkasına haksız bir yarar sağlamasıyla tamamlanan ani ve neticeli bir suçtur. Suçun tamamlanması için elde edilen menfaatin fiziksel olarak teslim alınması şart olmayıp, üzerinde tasarrufta bulunulabilecek bir hakimiyetin kurulması yeterlidir. Eylemin icrasına elverişli hareketlerle başlanmasına rağmen, failin elinde olmayan nedenlerle yarar elde edilememesi durumunda suça teşebbüs söz konusu olur. Teşebbüsün değerlendirilmesinde şu unsurlar ön plana çıkmaktadır:

• Kartın ATM'ye takılmasına rağmen limit yetersizliği veya şifrenin yanlış girilmesi nedeniyle para çekilememesi.
• Pos cihazında işlem yapılmaya çalışılması ancak banka tarafından provizyon (onay) verilmemesi.
• İnternet üzerinden verilen siparişlerde, malın teslim alınmasından önce işlemin iptal edilerek bedelin iade edilmesi.

Bu durumlarda icra hareketleri yarıda kaldığı için faile teşebbüs hükümleri kapsamında indirimli ceza uygulanmaktadır.