Makale

Teknolojinin gelişmesiyle birlikte ödeme sistemlerinde meydana gelen değişimler, malvarlığına karşı işlenen suçların da boyut değiştirmesine yol açmıştır. Günlük hayatta sıklıkla karşılaştığımız ödeme araçlarından olan banka ve kredi kartlarının hukuka aykırı şekilde ele geçirilerek kullanılması, hukuk sistemimizde ciddi yaptırımlara bağlanmıştır. Türk Ceza Kanunu'nun 245. maddesinde düzenlenen banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması suçu, başkasına ait bir kartın rıza dışında kullanılarak haksız menfaat elde edilmesini cezalandırmaktadır. Bu suç tipi, özünde kişilerin malvarlığı değerlerini korumayı amaçlamakla birlikte, ödeme sistemlerine duyulan güveni de teminat altına almaktadır. Uygulamada sıklıkla karşılaşılan fiziki kartın çalınması, hileli yollarla ele geçirilmesi veya yalnızca kart bilgilerinin kopyalanması gibi eylemler, bu suçun kapsamına girmektedir. Bir bilişim hukuku avukatı olarak belirtmek gerekir ki, olayın somut özelliklerine göre failin eylemi tek başına bu suçu oluşturabileceği gibi, eşzamanlı olarak hırsızlık suçuna da vücut verebilmekte ve fail hakkında gerçek içtima hükümleri uygulanabilmektedir.

Suçun Temel Unsurları ve Fiziki Kartın Ele Geçirilmesi

TCK madde 245 kapsamında suçun oluşabilmesi için öncelikle başkasına ait bir banka veya kredi kartının her ne suretle olursa olsun ele geçirilmesi veya elde bulundurulması gerekmektedir. Kanun koyucu, ele geçirme yöntemini sınırlandırmamış; kartın çalınması, bulunup iade edilmemesi veya hileyle alınması gibi durumların tamamını bu kapsamda değerlendirmiştir. Suçun tamamlanması için kart sahibinin rızası olmaksızın bu kartın kullanılması ya da kullandırtılması ve bu yolla kendisine veya başkasına bir yarar sağlanması şarttır. Eğer kartın fiziki varlığı ve maddi değeri rıza dışı bulunduğu yerden alınmışsa, bu eylem öncelikle hırsızlık suçunu oluşturur. Ancak fail, sadece kartı çalmakla kalmayıp aynı zamanda bankamatikten para çeker veya alışveriş yaparsa, Yargıtay içtihatlarına göre fail hem hırsızlık suçundan hem de banka ve kredi kartlarının kötüye kullanılması suçundan ayrı ayrı cezalandırılır. Bu noktada hukuki olarak gerçek içtima kuralı devreye girerek iki ayrı suçtan ceza tayinini gerektirir.

Rıza Aşımı ve Sadece Kart Bilgilerinin Kullanılması

Uygulamada sıkça karşılaşılan bir diğer durum, kartın sahibinin rızasıyla verilmesine rağmen, veriliş amacının veya izin verilen limitin dışına çıkılarak işlem yapılmasıdır. Örneğin, mağdurun bankamatik kartını bir arkadaşına vererek belirli bir miktar para çekmesini istemesi, ancak failin bu miktarı aşacak şekilde para çekmesi veya parayı mağdura teslim etmeyip kendi uhdesinde tutması durumunda hırsızlık veya güveni kötüye kullanma suçları oluşmaz. Ancak fail, kendisine verilen yetkiyi aşarak haksız menfaat temin ettiği için TCK madde 245 uyarınca banka ve kredi kartlarının kötüye kullanılması suçundan sorumlu tutulur. Öte yandan, suçun işlenmesi için kartın fiziksel olarak ele geçirilmesi zorunlu değildir. Failin, mağdura ait kartın üzerindeki on altı haneli kart numarasını, son kullanma tarihini ve güvenlik kodunu rıza dışında elde etmesi ve bu bilgileri kullanarak mail order yöntemiyle alışveriş yapması da fiziki kartın ele geçirilmesi niteliğinde kabul edilmekte ve bu suçu oluşturmaktadır.

Kanuni Yaptırımlar, Nitelikli Haller ve Şahsi Cezasızlık

Kanun, banka ve kredi kartlarının kötüye kullanılması suçunun işleniş biçimlerine göre kademeli bir yaptırım sistemi benimsemiştir. Yukarıda açıklanan durumların tespiti hâlinde, failin somut eylemine uygulanacak yasal yaptırımlar ve cezai indirim sebepleri büyük önem taşımaktadır. Suçun hukuki sonuçlarını şu şekilde sıralayabiliriz:

• Başkasına ait kartı izinsiz kullanarak yarar sağlayan fail, üç yıldan altı yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.
• Başkalarına ait hesaplarla ilişkilendirerek sahte kart üreten, satan veya devreden kişiler için yaptırım daha ağırdır; fail üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezası alır.
• Sahte oluşturulan kartı kullanarak menfaat temin eden kişi, eğer fiili daha ağır bir suç oluşturmuyorsa, dört yıldan sekiz yıla kadar hapis cezasına çarptırılır.
• Suçun, haklarında ayrılık kararı verilmeyen eşlerden veya aynı konutta yaşayan kardeşlerden birinin zararına işlenmesi durumunda şahsi cezasızlık sebepleri uygulanır ve faile ceza verilmez. Ayrıca, malvarlığı suçlarına ilişkin etkin pişmanlık hükümleri bu suç için de geçerlidir.

Bu yaptırımlar, failin eyleminin boyutuna ve mağdurla olan yakınlık derecesine göre ceza hukuku uygulamalarında titizlikle tatbik edilmektedir.