Tazminat

Haksız yere tutuklandıktan sonra hakkınızda beraat kararı verilmişse doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurmadan önce kanunda öngörülen tazminat davası yolunu tüketmeniz gerekmektedir. İlgili kanun kapsamında, kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilen kişilere tazminat talebinde bulunabilme imkânı tanınmaktadır.

Evet, yargılama sonucunda aldığınız hapis cezasının süresi, dava sürecinde tutuklu kaldığınız süreden daha az ise fazladan cezaevinde geçirdiğiniz bu günler için devletten tazminat talep edebilirsiniz. Ceza muhakemesi hukukumuzda yer alan kurallara göre, suç soruşturması veya kovuşturması sırasında mahkûm olup da gözaltı ve tutuklulukta geçirilen süreleri hükümlülük sürelerinden fazla olan kişiler, maddi ve manevi her türlü zararlarının tazminini isteme hakkına sahiptir.

Anayasa Mahkemesi, fazladan tutuklu kalınan süreler için yerel mahkemelerce çok düşük bir ödeme yapıldığını tespit ettiğinde, genellikle yeniden yargılama yapılmasına gerek görmeden doğrudan adil bir tazminat ödenmesine karar vermektedir. Haksız tutukluluk nedeniyle açılan bir tazminat davası sonucunda verilen miktarın anayasal hakları zedeleyecek kadar yetersiz bulunması durumunda, ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması hedeflenir.

İdare mahkemesinin gözaltı sürecindeki şiddet iddialarını araştırmak yerine yalnızca polis tutanaklarına dayanarak davanızı reddetmesi durumunda, bu kararın anayasal haklarınızı ihlal ettiğini ileri sürerek Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Kötü muamele iddialarına dayalı tazminat davalarında idare mahkemelerinin, özellikle güç kullanımı iddialarını değerlendirirken gözaltı girişinde ve çıkışında alınan sağlık raporları arasında bir fark olup olmadığını mutlaka araştırması gerekmektedir.

Köşe yazınızda kullandığınız ifadelerin ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilebilmesi için şeref ve itibarın korunması hakkı ile adil bir denge kurulması gerekmektedir. Mahkemeler bu dengeyi kurarken kullandığınız sözlerin maddi vakıa açıklaması mı yoksa değer yargısı mı olduğuna dikkat etmelidir.

Demokratik bir toplumun zorunlu temellerinden olan ifade ve basın özgürlüğü, sadece kabul gören fikirler için değil, aynı zamanda kırıcı, şok edici veya rahatsız edici düşünceler için de geçerlidir. Basın özgürlüğünün kapsamının, bir dereceye kadar abartıya ve provoke etmeye izin verecek şekilde geniş yorumlanması gerektiği unutulmamalıdır.

Cezaevinde yaşadığınız bir olay neticesinde yaralanmanız durumunda, cezaevi idaresinin sağlığınızın korunması ve sağlık hizmetine erişiminizin sağlanması için makul ve etkili tedbirleri alma zorunluluğu bulunmaktadır. Eğer idare yetkilileri yaralanmanızın ciddiyetini bildikleri halde ambulans çağırmamak veya sizi hastaneye sevk etmemek gibi eylemsizliklerde bulunursa bu durum hak ihlali yaratabilir.

Kamulaştırma veya el atma bedellerinin enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılarak tarafınıza ödenmesi, mülkiyet hakkınızın ihlali olarak kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi, hükmedilen bedellerin enflasyon etkisiyle erimesinin mülk sahibine şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklediğini belirtmektedir.

Terör saldırısı gibi üzücü bir olay sonrasında uğranılan zararın gerçek boyutu veya kalıcı etkileri olay anından çok daha sonra alınan sağlık kurulu raporlarıyla ortaya çıkmışsa, tazminat davası açma süresi bu yeni ve kesin raporların öğrenildiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, olayın yol açtığı zararın ya da olayla zarar arasındaki illiyet bağının olaydan çok sonra anlaşıldığı durumlarda dava açma süresinin bu tarihlerden sonra başlayacağı kabul edilmektedir.

Hakkınızda yürütülen bir soruşturma sonucunda kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesine rağmen telefon dinleme kayıtlarınızın kanuni süreler içinde imha edilmemesi ve sistemlere yüklenerek başka dosyalara gönderilmesi durumunda devlet aleyhine tazminat davası açabilmeniz mümkündür. Soruşturma aşamasında telekomünikasyon yoluyla iletişimin denetlenmesi tedbiri neticesinde elde edilen kayıtların takipsizlik kararı sonrasında silinmesi gerekmektedir.